Μια εκτεταμένη διεθνής έρευνα αποκάλυψε για πρώτη φορά μια εβδομαδιαία διακύμανση στη σοβαρότητα της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας (OSA) – μίας από τις πιο συχνές αλλά υποδιαγνωσμένες διαταραχές ύπνου παγκοσμίως.
Το φαινόμενο αυτό, που οι επιστήμονες ονόμασαν «κοινωνική άπνοια», εμφανίζεται κυρίως τα Σαββατοκύριακα, πιθανότατα λόγω αλκοόλ, καπνίσματος, ξενυχτιών, ύπνου σε ακανόνιστες ώρες και άλλων αλλαγών στον τρόπο ζωής.
Η μελέτη, που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο Flinders, ανέλυσε δεδομένα ύπνου από 70.052 άτομα σε 23 χώρες - στην πλειονότητά τους άνδρες μέσης ηλικίας (81%, μέση ηλικία 53 έτη). Κάθε συμμετέχων παρακολουθήθηκε κατά μέσο όρο για σχεδόν 500 νύχτες μέσω ειδικού αισθητήρα τοποθετημένου κάτω από το στρώμα. Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν σε άτομα με διάγνωση OSA, αλλά χρησιμοποίησαν κλινικά κριτήρια σοβαρότητας ώστε να καταγράψουν ποιοι πληρούσαν τα όρια για ήπια, μέτρια ή σοβαρή OSA κάθε δεδομένη νύχτα.
Η έρευνα έδειξε σαφείς διακυμάνσεις μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακων: το Σάββατο, οι συμμετέχοντες είχαν 18% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μέτρια ή σοβαρή OSA σε σχέση με μια καθημερινή όπως η Τετάρτη ή η Πέμπτη. Ο κίνδυνος ήταν υψηλότερος στους άνδρες (21%) σε σύγκριση με τις γυναίκες (9%) και στους ενήλικες κάτω των 60 ετών (24%) σε σχέση με τους μεγαλύτερους (7%).
Επιπλέον, όσοι κοιμόντουσαν τουλάχιστον 45 λεπτά περισσότερο τα Σαββατοκύριακα παρουσίασαν ακόμη πιο έντονη αύξηση, με 47% μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης σοβαρής OSA.
«Η υπνική άπνοια είναι ήδη ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, όμως τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η πραγματική της επίδραση μπορεί να έχει υποτιμηθεί», δήλωσε η επικεφαλής της έρευνας, δρ. Lucia Pinilla, από το FHMRI Sleep Health του Πανεπιστημίου Flinders. «Οι περισσότερες κλινικές εξετάσεις πραγματοποιούνται μια καθημερινή, παραλείποντας το φαινόμενο του Σαββατοκύριακου που αποκαλούμε κοινωνική άπνοια».
Υπνική άπνοια: Γιατί είναι πιο έντονη τα Σαββατοκύριακα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κατανάλωση αλκοόλ, η λιγότερη συνέπεια στη χρήση θεραπειών για την OSA, οι αλλαγές στις ώρες ύπνου και ο ελαφρύτερος ύπνος είναι πιθανές αιτίες. «Η εξάρτηση από μια μόνο μελέτη ύπνου μπορεί να παραβλέψει αυτές τις σημαντικές διακυμάνσεις, οδηγώντας σε υποδιάγνωση», τόνισε ο καθηγητής Danny Eckert, διευθυντής του FHMRI Sleep Health.
Συνέστησε μάλιστα στους ασθενείς να τηρούν σταθερό πρόγραμμα ύπνου όλες τις ημέρες της εβδομάδας, να κοιμούνται 7-9 ώρες τη νύχτα και να συνεχίζουν τη θεραπεία τους ακόμη και τα Σαββατοκύριακα.
Σε ξεχωριστή αλλά συναφή μελέτη στο ίδιο δείγμα των 70.000 ατόμων, η ομάδα του Πανεπιστημίου Flinders με επικεφαλής τον Bastien Lechat εντόπισε ότι οι εποχές επηρεάζουν επίσης τη σοβαρότητα της OSA. Συγκεκριμένα, τα επεισόδια είναι πιο έντονα το καλοκαίρι και τον χειμώνα (αύξηση 8-19% σε σχέση με άνοιξη και φθινόπωρο).
Οι υψηλές θερμοκρασίες διαταράσσουν τον ύπνο προκαλώντας ελαφρύτερα στάδια, ενώ τον χειμώνα οι μεγαλύτερες ώρες ύπνου και οι καθυστερημένες αφυπνίσεις αυξάνουν τον χρόνο σε ύπνο REM - φάση που σχετίζεται με συχνότερα επεισόδια άπνοιας.
Η OSA επηρεάζει περίπου 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως. Αν μείνει χωρίς θεραπεία, αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη, γνωστικές διαταραχές, κατάθλιψη και μπορεί να αποβεί μοιραία. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι χρειάζονται πιο ολοκληρωμένες μελέτες ύπνου που λαμβάνουν υπόψη τόσο τις εβδομαδιαίες όσο και τις εποχικές διακυμάνσεις, ώστε να μην παραβλέπονται σημαντικά στοιχεία για την υγεία των ασθενών.
Με πληροφορίες από newatlas.com
