Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία, παρά τα πολλά επιτεύγματά της, φαίνεται πως άφησε πίσω της ένα βαρύ οικολογικό αποτύπωμα. Νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η ευρεία μόλυνση από μόλυβδο που προκλήθηκε από τη μεταλλευτική και μεταλλουργική βιομηχανία της αυτοκρατορίας ενδέχεται να οδήγησε σε σημαντική πτώση της νοημοσύνης σε όλη την Ευρώπη, με εκτιμώμενη μείωση 2-3 μονάδων IQ στον πληθυσμό.
Σύμφωνα με την έρευνα του Δρ. Τζόζεφ ΜακΚόνελ από το Desert Research Institute στη Νεβάδα, η ατμοσφαιρική ρύπανση από μόλυβδο αυξήθηκε κατακόρυφα κατά την ακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα λόγω της εκτεταμένης εξόρυξης και τήξης μετάλλων. «Είναι καταπληκτικό ότι μπορέσαμε να ποσοτικοποιήσουμε την ατμοσφαιρική ρύπανση σχεδόν 2.000 χρόνια πριν και να αξιολογήσουμε τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία των αρχαίων Ρωμαίων», δήλωσε ο ΜακΚόνελ.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences, βασίστηκε στην ανάλυση πυρήνων πάγου από την Αρκτική, οι οποίοι αποκάλυψαν την ατμοσφαιρική συγκέντρωση μολύβδου από το 500 π.Χ. έως το 600 μ.Χ. Η μόλυνση κορυφώθηκε γύρω στο 15 π.Χ. και παρέμεινε υψηλή μέχρι την πτώση της Pax Romana, περιόδου σχετικής ειρήνης και ευημερίας που διήρκεσε 200 χρόνια.
Πώς ο μόλυβδος επηρέασε την υγεία
Η έρευνα εκτιμά ότι η συγκέντρωση μολύβδου στο αίμα των παιδιών κατά την ακμή της αυτοκρατορίας έφτανε τα 2,4 μικρογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο, προκαλώντας μείωση IQ κατά 2,5-3 μονάδες. Για ορισμένα παιδιά, τα επίπεδα αίματος ίσως έφταναν τα 3,5 μικρογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο.
Ο μόλυβδος, που χρησιμοποιούνταν ευρέως για σωλήνες νερού, μαγειρικά σκεύη και ακόμα και καλλυντικά, επηρέαζε άμεσα την ανώτερη τάξη μέσω μολυσμένων τροφών και ποτών. Ωστόσο, ολόκληρος ο πληθυσμός εισέπνεε τα αερομεταφερόμενα σωματίδια που προέρχονταν από τις εκτεταμένες δραστηριότητες εξόρυξης και τήξης μολύβδου, παραπροϊόν της παραγωγής αργύρου και χρυσού.
Ιστορικές και σύγχρονες συγκρίσεις
Η έρευνα εγείρει το ερώτημα εάν η μόλυνση από μόλυβδο συνέβαλε στην πτώση της αυτοκρατορίας, καθώς το φαινόμενο επηρέασε πάνω από 80 εκατομμύρια ανθρώπους, περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού εκείνη την εποχή.
Μετά την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η μόλυνση από μόλυβδο μειώθηκε, αλλά αυξήθηκε ξανά κατά τον Μεσαίωνα και εκτινάχθηκε τον 20ό αιώνα λόγω της Βιομηχανικής Επανάστασης και της καύσης καυσίμων με μόλυβδο. Μια μελέτη του 2021 από το CDC των ΗΠΑ κατέδειξε ότι τα επίπεδα μολύβδου στο αίμα παιδιών μειώθηκαν δραστικά μετά την απαγόρευση των καυσίμων με μόλυβδο, από 15,2 μικρογραμμάρια ανά δεκατόλιτρο στα τέλη της δεκαετίας του 1970 σε 0,83 το 2016.
Η μελέτη υπενθυμίζει ότι οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας είναι διαχρονικές, με τη ρύπανση να αποτελεί μια διαρκή πρόκληση για την υγεία και την κοινωνία.
Με πληροφορίες από Guardian
