Σχεδόν δύο χιλιετίες αφού η έκρηξη του ηφαιστείου του Βεζούβιου σκότωσε έναν νεαρό άνδρα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ο εγκέφαλός του διατηρήθηκε όταν μετατράπηκε σε γυαλί μέσα σε ένα εξαιρετικά καυτό σύννεφο τέφρας.
Οι ερευνητές βρήκαν το γυαλί το 2020 και υπέθεσαν ότι επρόκειτο για έναν απολιθωμένο εγκέφαλο, αλλά δεν γνώριζαν πώς είχε σχηματιστεί. Τα κομμάτια μαύρου γυαλιού είχαν μέγεθος μπιζελιού και βρέθηκαν μέσα στο κρανίο του άνδρα, ο οποίος πέθανε σε ηλικία 20 ετών όταν το ηφαίστειο εξερράγη το 79 μ.Χ., προκαλώντας την καταστροφή της Πομπηίας.
Τώρα, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ένα σύννεφο τέφρας με θερμοκρασία 510 βαθμούς Κελσίου τύλιξε τον εγκέφαλο και στη συνέχεια ψύχθηκε πολύ γρήγορα, μετατρέποντας το όργανο σε γυαλί.
Είναι η μόνη γνωστή περίπτωση ανθρώπινου ιστού - ή οποιουδήποτε οργανικού υλικού - που μετατρέπεται σε γυαλί με φυσικό τρόπο.
«Πιστεύουμε ότι οι πολύ συγκεκριμένες συνθήκες που ανακατασκευάσαμε για την υαλοποίηση του εγκεφάλου καθιστούν πολύ δύσκολο να υπάρχουν άλλα παρόμοια λείψανα, αν και δεν είναι αδύνατο», δήλωσε στο BBC News ο καθηγητής Guido Giordano από το Università Roma Tre.
«Πρόκειται για ένα μοναδικό εύρημα», είπε.
Ο εγκέφαλος ανήκε σε έναν άνδρα που σκοτώθηκε στο κρεβάτι του μέσα σε ένα κτίριο που ονομάζεται Collegium στον κεντρικό δρόμο της ρωμαϊκής πόλης Ερκολάνο, επίσης γνωστή ως Αρχαίο Ηράκλειο.
Τα θραύσματα γυαλιού που βρήκαν οι επιστήμονες κυμαίνονται από 1-2 εκατοστά έως μόλις λίγα χιλιοστά σε μέγεθος.
Η τεράστια έκρηξη του Βεζούβιου καταπλάκωσε το Ερκολάνο και την κοντινή Πομπηία, όπου ζούσαν έως και 20.000 άνθρωποι. Έχουν βρεθεί τα λείψανα περίπου 1.500 ανθρώπων.
Οι επιστήμονες πιστεύουν τώρα ότι το καυτό σύννεφο τέφρας κατέβηκε πρώτο από τον Βεζούβιο, προκαλώντας πιθανότατα τους περισσότερους θανάτους.
Ένα ταχύτατα κινούμενο ρεύμα καυτού αερίου και ηφαιστειακής ύλης, που ονομάζεται πυροκλαστική ροή, ακολούθησε, θάβοντας την περιοχή.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το σύννεφο τέφρας μετέτρεψε τον εγκέφαλο του άνδρα σε γυαλί, επειδή η πυροκλαστική ροή δεν έφτασε αρκετά υψηλές θερμοκρασίες ή δεν κρύωσε αρκετά γρήγορα.
Πώς μία ουσία μετατρέπεται σε γυαλί
Η διαδικασία σχηματισμού γυαλιού απαιτεί πολύ συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας και σπάνια συμβαίνει στη φύση.
Για να μετατραπεί μια ουσία σε γυαλί, πρέπει να υπάρχει τεράστια διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της ουσίας και του περιβάλλοντός της.
Η υγρή μορφή της πρέπει να κρυώσει αρκετά γρήγορα ώστε να μην κρυσταλλοποιηθεί όταν γίνει στερεή και παράλληλα πρέπει να έχει πολύ υψηλότερη θερμοκρασία από το περιβάλλον της.
Η ομάδα χρησιμοποίησε απεικόνιση με ακτίνες Χ και ηλεκτρονική μικροσκοπία για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο εγκέφαλος πρέπει να είχε θερμανθεί σε θερμοκρασία τουλάχιστον 510C πριν κρυώσει γρήγορα.
Κανένα άλλο μέρος του σώματος του άνδρα δεν πιστεύεται ότι μετατράπηκε σε γυαλί.
Μόνο υλικό που περιέχει κάποιο υγρό μπορεί να μετατραπεί σε γυαλί, πράγμα που σημαίνει ότι τα οστά δεν θα μπορούσαν να έχουν υαλοποιηθεί.
Άλλοι μαλακοί ιστοί, όπως τα όργανα, πιθανότατα καταστράφηκαν από τη θερμότητα πριν προλάβουν να κρυώσουν αρκετά ώστε να μετατραπούν σε γυαλί.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το κρανίο παρείχε κάποια προστασία στον εγκέφαλο.
Με πληροφορίες από BBC
