Ο Κέρουακ είχε κάποτε δηλώσει ότι έγραψε το "On the road" μέσα σε τρεις εβδομάδες προκαλώντας σωρεία εικασιών για την μαραθώνια και αδιάκοπη πληκτρολόγηση και την απίστευτη ικανότητα συγκέντρωσης που διέθετε. Όπως κι εκείνος κάποιοι άνθρωποι είναι ικανοί να εστιάζουν σε μία δραστηριότητα για μεγάλες χρονικές περιόδους ενώ άλλοι πασχίζουν για να συγκεντρωθούν.
Σε αντίθεση με την νοημοσύνη που υπολογίζεται με συγκεκριμένα τεστ εδώ και χρόνια, όχι χωρίς αμφισβήτηση, οι δεξιότητες διατήρησης της προσοχής μέχρι τώρα δεν ήταν δυνατόν να μετρηθούν με ένα μόνο τεστ. Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Neuroscience παρουσιάζεται ένας νέος τρόπος υπολογισμού της προσοχής βασιζόμενος στον τρόπο συνδεσιμότητας του εγκεφάλου που είναι μοναδικός για κάθε άνθρωπο, όπως το αποτύπωμα.
Θα μπορεί πλέον ένας επιστήμονας να μας βάλει σε έναν τομογράφο και να προβλέψει πόσο συγκεντρωμένοι είμαστε; Σε κάποιον βαθμό ναι!
Ζητήθηκε από 25 εθελοντές να παρακολουθήσουν μια σειρά εικόνων και να πιέζουν ένα κουμπί όταν έβλεπαν πόλεις αλλά όχι όταν έβλεπαν βουνά, ενώ ο εγκέφαλος τους υποβαλλόταν σε μαγνητική τομογραφία. Σχεδόν όλες οι φωτογραφίες ήταν πόλεις, ελάχιστες βουνά και απαιτούνταν μεγάλη συγκέντρωση για να επιτύχει κανείς στην δοκιμασία που διαρκούσε πάνω από 30 λεπτά. Κάποιοι τα πήγαν καλά, άλλοι όχι, κι αυτό που μελετήθηκε ήταν η ακρίβεια των απαντήσεων τους συνδυαστικά με τις μορφές συνδεσιμότητας του εγκεφαλου. Στην συνέχεια υπολογίστηκε πως συνδεόνταν μεταξύ τους "λειτουργικά" οι διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Υπολογίζοντας τις λειτουργικές συνδέσεις ανάμεσα στα διάφορα ζεύγη περιοχών δημιουργήθηκαν ατομικά προφίλ συνδεσιμότητας για κάθε συμμετέχοντα. Ανάμεσα στις 35.778 (!) συνδέσεις στο προφίλ κάθε ανθρώπου ταυτοποιήθηκαν κάποιες εκατοντάδες που σχετίζονταν με την απόδοση στην συγκεκριμένη δοκιμασία. Κάποιες εμφανίζονταν συχνότερα στους συμμετέχοντες που τα πήγαν καλά και άλλες σε εκείνους που δεν απέδωσαν το ίδιο καλά.
Με προσεκτική στατιστική ανάλυση οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είναι δυνατή η πρόβλεψη της επίδοσης κάθε ατόμου βάσει της ισχύος της λειτουργικής συνδεσιμότητας του εγκεφάλου και μόνο, μέσω των δεδομένων που συλλέχθηκαν κατά την διάρκεια της συγκεκριμένης δοκιμασίας. Ωστόσο για να είναι χρήσιμο το μέτρο αυτό θα έπρεπε να προβλέπει την συγκέντρωση και από την εγκεφαλική δραστηριότητα ανθρώπων που δεν υποβλήθηκαν στην δοκιμασία αυτή.
Πώς θα υπολογιστεί λοιπόν ο βαθμός προσοχής κάποιου που δεν μπορεί να κάνει το τεστ για διάφορους λόγους; Για να καθορίσουν κατά πόσον ο εγκέφαλος σε λανθάνουσα κατάσταση παρέχει πληροφορίες σχετικά με την συγκέντρωση επεξεργάστηκαν μια άλλη ομάδα ατομικών προφίλ εγκεφαλικής συνδεσιμότητας για κάθε συμμετέχοντα ξεχωριστά χρησιμοποιώντας στοιχεία που συλλέχθηκαν όσο εκείνοι υποβάλλονταν σε μαγνητική τομογραφία χωρίς να εκτελούν κάποια δραστηριότητα. Βασιζόμενοι στην ίδια διαδικασία πέτυχαν και πάλι να προβλέψουν την επίδοση των συμμετεχόντων στο θέμα της προσοχής. Οι προβλέψεις δεν ήταν εξίσου ακριβείς αλλά σαφώς ήταν στατιστικά σημαντικές και όχι τυχαίο αποτέλεσμα. Τα αποτελέσματα επαληθεύτηκαν και με την μελέτη δεδομένων από 113 παιδιά και εφήβων που συμμετείχαν σε έρευνα για το Διαταραχή Διάσπασης Προσοχής και Υπερκινητικότητας.
Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι θα μπορεί πλέον ένας επιστήμονας να μας βάλει σε έναν τομογράφο και να προβλέψει πόσο συγκεντρωμένοι είμαστε; Σε κάποιον βαθμό ναι, καθώς το προφίλ συνδεσιμότητας του εγκεφάλου μας συμπεριλαμβάνει μοναδικές πληροφορίες που αφορούν και τον βαθμό συγκέντρωσης. Ωστόσο είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι τα χαρακτηριστικά αυτά είναι πολυδιάστατα και πως το να συνοψίσουμε την συνολική λειτουργία ενός ανθρώπου σε μια μονάδα μέτρησης ενέχει κινδύνους υπεραπλούστευσης.
Έχουμε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουμε ώσπου η συνδεσιμότητα του εγκεφάλου να καταστεί για την προσοχή ότι το IQ για την νοημοσύνη, αλλά οι εργασίες αυτές υπόσχονται ότι στο μέλλον θα αποκτήσουμε μια σαφέστερη εικόνα για την σχέση τους. Και ίσως κατορθώσουμε να μεταμορφωθούμε με τη σειρά μας σε νέους Κέρουακ.
