Ποτέ δε θα ξεχάσω πόσο βάρβαρο ήταν το πρωινό ξύπνημα καθ' όλη τη διάρκεια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης! Ήμουν ο μόνος που αισθανόταν έτσι;
Ανεπαρκής ο ύπνος των εφήβων
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Sleep Research από ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου McGill, κοιμούνται λιγότερο οι μαθητές των σχολείων που ξεκινούν νωρίτερα το ημερήσιο πρόγραμμα τους. Επίσης, είναι περισσότερο πιθανό να μην ανταποκρίνονται στις εθνικές συστάσεις ύπνου για την ηλικία τους, και δηλώνουν πολύ συχνότερα κουρασμένοι το πρωί. Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι 1 στους 3 καναδούς εφήβους δεν κοιμάται επαρκώς, ώστε να καλύπτει τις βιολογικές του ανάγκες.
"Είναι καιρός πια να ανοίξουμε αυτή τη συζήτηση, σχετικά με την ώρα έναρξης του σχολείου, στον Καναδά", τονίζει ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Geneviève Gariépy, ο οποίος εργάζεται ως μεταδιδακτορικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Υγείας και Κοινωνικής Πολιτικής του McGill.
Η ώρα έναρξης του σχολικού προγράμματος των καναδικών σχολείων κυμαίνεται μεταξύ 8:00-9:30. "Εντοπίσαμε μία σημαντική συσχέτιση μεταξύ μεταγενέστερης ώρας έναρξης του σχολείου και καλύτερου ύπνου για τους εφήβους", σημειώνει ο καθηγητής Frank Elgar, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Οι ερευνητές του McGill αξιοποίησαν τα στοιχεία 30.000 μαθητών από 362 σχολεία σε ολόκληρο τον Καναδά, τα οποία συλλέγει κάθε 4 χρόνια μία διεθνής έρευνα (που διεξάγεται σε περισσότερες από 40 χώρες), υπό το συντονισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Πόλεμος στο βιολογικό ρολόι
"Το πρόβλημα είναι ότι η πρόωρη έναρξη του ημερήσιου προγράμματος έρχεται σε σύγκρουση με τους κιρκάδιους ρυθμούς των εφήβων", επισημαίνει ο Gariépy. "Καθώς ένα παιδί μεταβαίνει στο στάδιο της εφηβείας το βιολογικό του ρολόι μετατοπίζεται κατά 2 έως 3 ώρες. Από τη στιγμή που εισάγεται στο γυμνάσιο, ο ύπνος πριν τις 23:00 καθίσταται δύσκολος βιολογικά, και το πρωινό ξύπνημα πριν τις 8 είναι πραγματικός άθλος. Οι έφηβοι αγωνίζονται ενάντια στη βιολογία τους για να αφιχθούν στην ώρα τους στο σχολείο."
Έρευνα διεθνούς κλίμακας που προηγήθηκε, είχε καταδείξει ότι ελλιπής ύπνος κατά την εφηβεία οδηγεί σε χαμηλότερη απόδοση στα μαθήματα και περισσότερα προβλήματα υγείας. Μάλιστα, εμφανίζονται συχνότερα κρούσματα κατάθλιψης, άγχους, καθώς και άλλες διαταραχές της συμπεριφοράς. Όλα αυτά σε μία περίοδο της ζωής κατά την οποία η επιρρέπεια είναι ούτως ή άλλως αυξημένη!
Πόσες ώρες πρέπει να κοιμάται ένας έφηβος;
Ένας έφηβος έχει ανάγκη από 8 έως 10 ώρες ύπνου. Τόσο απλά. Ποτέ λιγότερες.
Έκκληση στις αρμόδιες αρχές να αναδιαμορφώσουν το σχολικό πρόγραμμα
"Η αλλαγή της ώρας έναρξης του ημερήσιου σχολικού προγράμματος απαιτεί διαβουλεύσεις μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών, θα επηρεαστούν ακόμη και τα δρομολόγια των λεωφορείων", σημειώνει ο Gariépy. "Αλλά αυτές οι προκλήσεις μπορούν να υπερκεραστούν. Μια πολιτική μεταγενέστερης ώρας της έναρξης του ημερήσιου προγράμματος έχει το δυναμικό να ωφελήσει πολύ τους μαθητές."
Πρακτικές συμβουλές για καλύτερο ύπνο κατά την εφηβεία
- Διατηρήστε ένα κανονικό πρόγραμμα ύπνου. Φροντίστε να πηγαίνετε για ύπνο και να ξυπνάτε την ίδια ώρα περίπου κάθε μέρα.
- Να αποφεύγετε να κοιμάστε πολύ παραπάνω τα Σαββατοκύριακα. Παρά το γεγονός ότι ο επιπλέον ύπνος τα Σαββατοκύριακα είναι ευχάριστος και ενδεχομένως αναγκαίος, αν ξυπνήσετε λίγο πριν το μεσημέρι θα είναι δυσκολότερο απ' όσο νομίζετε να προσαρμοστείτε από Δευτέρα στο χρονοδιάγραμμα του σχολείου.
- Πάρτε νωρίς το απόγευμα έναν υπνάκο 15-20 λεπτών, είναι αναζωογονητικός.
- Απενεργοποιήστε τηλεοράσεις, υπολογιστές και ραδιόφωνα τουλάχιστον μία ώρα πριν πέσετε για ύπνο.
- Αποφύγετε την καφεΐνη, το κάπνισμα, το αλκοόλ, και τα ναρκωτικά. Όλα αυτά προκαλούν -μεταξύ άλλων- και προβλήματα ύπνου!
- Επικοινωνήστε με το γιατρό σας. Εάν έχετε δυσκολίες να αποκοιμηθείτε ή ταλαιπωρείστε από υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να είναι ενδεικτικό κάποιας κλινικής κατάστασης, όπως ναρκοληψία, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ή άπνοια ύπνου.
Υστερόγραφο
Ποιο το νόημα της επιμονής σε ένα σχολικό πρόγραμμα πρόωρης έναρξης όταν δεν επιτυγχάνει τον απώτερο σκοπό του; Ποιος είναι ο σκοπός του; Ένας φυσικά: ο έφηβος να λάβει την καλύτερη δυνατή εκπαίδευση. Το πρόγραμμα οφείλει να είναι διαμορφωμένο ούτως ώστε να εξυπηρετεί την αποδοτικότερη αφομοίωση της παρεχόμενης γνώσης. Πως είναι αυτό εφικτό όταν η στέρηση ύπνου επηρεάζει αρνητικά την εστίαση προσοχής, την επαγωγική/παραγωγική σκέψη, την παγίωση της νεο-αποκτειθήσας μνήμης, και τη δημιουργικότητα; Δεν είναι κρίμα να πηγαίνουν χαμένοι ο χρόνος και ο κόπος αμφότερων των δασκάλων και μαθητών;
Οι σύγχρονες κοινωνίες -με σύμμαχο το επιστημονικό τεκμήριο- τείνουν να αποδέχονται τις βιολογικές τάσεις των ανθρώπων [όταν αυτές δεν βλάπτουν τρίτους]. Είναι αναμφίβολα ένα δείγμα σεβασμού, πολιτισμού και προόδου. Οι έφηβοι δεν αποτελούν καμία εξαίρεση!
