Μια ημέρα με έντονο συμβολισμό για την Κρήτη και τη συλλογική μνήμη της ήταν η 8η Αυγούστου 2025, καθώς με απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ο Αβδελάς Μυλοποτάμου και ο Σοκαράς Βιάννου εντάχθηκαν και επίσημα στον κατάλογο των μαρτυρικών χωριών της Ελλάδας.
Η αναγνώριση αυτή, που έρχεται έπειτα από πολυετή προσπάθεια και έξι χρόνια αναμονής από την εισήγηση της αρμόδιας επιτροπής, αποτελεί δικαίωση για τις τοπικές κοινωνίες που κουβαλούν το βάρος της ιστορικής μνήμης. Και τα δύο χωριά υπέστησαν θηριωδίες κατά την περίοδο της ναζιστικής Κατοχής, πληρώνοντας βαρύ φόρο αίματος στον αγώνα για την ελευθερία.
Στον Αβδελά, οι μαύρες ημερομηνίες της 3ης και 5ης Σεπτεμβρίου 1943 παραμένουν χαραγμένες στην τοπική ιστορία: 23 κάτοικοι εκτελέστηκαν εν ψυχρώ στον Γουρνόλακκο του Ψηλορείτη, μαζί με ακόμη 9 πατριώτες από γειτονικά χωριά. «Σήμερα οι ψυχές των προγόνων μας θα χαίρονται», αναφέρει συγκινητικά ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αβδελλά, υπογραμμίζοντας ότι η αναγνώριση αυτή ήταν «τάμα ζωής» για τους απογόνους των θυμάτων.
Η απόφαση λειτουργεί τόσο ως φόρος τιμής στους νεκρούς όσο και ως υπενθύμιση της άρρηκτης σύνδεσης της Κρήτης με την αντίσταση, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία. Για τους κατοίκους, ο Γουρνόλακκος παραμένει σύμβολο θυσίας και αγώνα, ενώ η σημερινή μέρα προστίθεται στις σελίδες της τοπικής ιστορίας με «χρυσά γράμματα».
