Το Dafen, το χωριό της Σενζέν που κάποτε παρήγαγε έως και το 60% των νέων ελαιογραφιών παγκοσμίως, βρίσκεται σήμερα σε φάση δύσκολης μετάβασης. Η πτώση της ζήτησης, η αλλαγή στα γούστα των καταναλωτών στην Κίνα και η είσοδος της AI πιέζουν ένα μοντέλο που επί δεκαετίες στηρίχθηκε στις χειροποίητες ρέπλικες διάσημων έργων.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, το Dafen αναπτύχθηκε από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ως κέντρο παραγωγής αντιγράφων ελαιογραφιών, με ζωγράφους, κορνιζάδες και μεσάζοντες να εξυπηρετούν πελάτες και καταστήματα σε όλο τον κόσμο. Στο απόγειό του, στα μέσα των 00s, το χωριό είχε μετατραπεί σε μια ιδιότυπη «εργοστασιακή» μηχανή τέχνης, ενώ το 2018 η βιομηχανία αναπαραγωγών του αποτιμόταν σε 4,5 δισ. γιουάν.
Τα τελευταία χρόνια όμως η εικόνα άλλαξε. Η οικονομική κάμψη και η πανδημία έριξαν πρώτα τη διεθνή και στη συνέχεια και την εγχώρια ζήτηση, ενώ στην Κίνα ενισχύθηκε παράλληλα η στροφή προς μια πιο «αυθεντική» πολιτισμική παραγωγή, μακριά από τη φήμη των knock-offs. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Dafen προσπαθεί να ξανασυστηθεί: λιγότερες δυτικές ρέπλικες, περισσότερη κινεζική ζωγραφική, τουριστικά art workshops, καφέ, ξενώνες και ηλεκτρονικές πωλήσεις.
Πολλοί καλλιτέχνες της περιοχής κινούνται πλέον σε διπλή κατεύθυνση, συνεχίζοντας τις παραγγελίες αντιγράφων αλλά ταυτόχρονα παράγοντας δικά τους έργα ή δουλεύοντας πάνω σε νέες εμπορικές φόρμες. Ορισμένοι έχουν στραφεί και στο ηλεκτρονικό εμπόριο, με τα ψηφιακά καταστήματα να καλύπτουν ήδη μεγάλο μέρος της ετήσιας παραγωγής του χωριού.
Το βασικό πρόβλημα, όπως σημειώνεται στο ρεπορτάζ, δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και συμβολικό. Παρά την τεχνική δεξιοτεχνία πολλών ζωγράφων, το Dafen συνεχίζει να αντιμετωπίζεται από μεγάλο μέρος του κινεζικού art world ως χώρος χαμηλού κύρους, συνδεδεμένος περισσότερο με τη μαζική παραγωγή παρά με τη «νόμιμη» καλλιτεχνική δημιουργία.
Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει ένα ακόμη μέτωπο, αλλά και μια πιθανή νέα διέξοδο. Για ορισμένους δημιουργούς της περιοχής, η AI δεν λειτουργεί μόνο ως απειλή αλλά και ως εργαλείο για ιδέες, σύνθεση και προσαρμογή της παραγωγής σε νέες ανάγκες της αγοράς.
Η εικόνα που προκύπτει από το δημοσίευμα είναι ότι το Dafen δεν εξαφανίζεται, αλλά αλλάζει χαρακτήρα. Από «παγκόσμιο εργοστάσιο» ψεύτικων Van Gogh, περνά σε μια πιο αβέβαιη φάση, όπου η επιβίωση εξαρτάται από την ικανότητά του να ισορροπήσει ανάμεσα στην αντιγραφή, την πρωτοτυπία, τον τουρισμό και τη νέα ψηφιακή πραγματικότητα.
