Μπορεί μια ταινία δισεκατομμυρίων να σου κλέψει το πρόσωπο;
Αυτό το ερώτημα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας νέας αγωγής κατά του Τζέιμς Κάμερον και της Disney, καθώς η Q'orianka Kilcher υποστηρίζει ότι τα χαρακτηριστικά της χρησιμοποιήθηκαν χωρίς την άδειά της για τη δημιουργία της Νεϊτίρι, ενός από τους πιο αναγνωρίσιμους χαρακτήρες του Avatar.
Η Κίλτσερ, που προέρχεται από ιθαγενή κοινότητα του Περού, είχε υποδυθεί την Ποκαχόντας στην ταινία Ο Άγνωστος Κόσμος (The New World) του Τέρενς Μάλικ.. Στην αγωγή της ισχυρίζεται ότι ο Κάμερον είδε την εικόνα της σε διαφήμιση των Los Angeles Times για την ταινία του 2005 και στη συνέχεια έδωσε οδηγίες στην ομάδα σχεδιασμού του να βασίσει την εμφάνιση της Νεϊτίρι στο πρόσωπό της.
Σύμφωνα με την αγωγή, ο σκηνοθέτης φέρεται να χρησιμοποίησε τα χαρακτηριστικά του προσώπου της και να τα ενσωμάτωσε στη διαδικασία σχεδιασμού του χαρακτήρα, χωρίς να ζητήσει άδεια, χωρίς να της δώσει αναφορά στο όνομά της και χωρίς να υπάρξει αποζημίωση. Τη Νεϊτίρι υποδύεται στις ταινίες Avatar η Ζόι Σαλντάνα (Zoe Saldana).
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερο βάρος επειδή το Avatar χτίστηκε, σε μεγάλο βαθμό, πάνω σε μια αφήγηση υπεράσπισης των ιθαγενών κοινοτήτων, της γης και της φύσης απέναντι σε μια κατακτητική βιομηχανική δύναμη. Η αγωγή της Κίλτσερ κατηγορεί το franchise ότι παρουσίασε τον εαυτό του ως ευαίσθητο απέναντι στους αγώνες των αυτοχθόνων πληθυσμών, ενώ την ίδια στιγμή, σύμφωνα με την ίδια, εκμεταλλεύτηκε σιωπηλά την εικόνα μιας πραγματικής ιθαγενούς γυναίκας.
Η Κίλτσερ αναφέρει επίσης μια συνάντησή της με τον Κάμερον το 2010, μετά την κυκλοφορία της πρώτης ταινίας Avatar. Σύμφωνα με την αγωγή, ο σκηνοθέτης τής έδωσε τότε ένα υπογεγραμμένο σκίτσο της Νεϊτίρι, συνοδευόμενο από σημείωμα στο οποίο φέρεται να έγραφε ότι η ομορφιά της υπήρξε πρώιμη έμπνευση για τον χαρακτήρα.
Η ίδια υποστηρίζει ότι μέχρι πρόσφατα δεν είχε αντιληφθεί την έκταση της χρήσης της εικόνας της. Η αγωγή αναφέρει ότι αυτό έγινε σαφέστερο όταν άρχισε να κυκλοφορεί στα social media απόσπασμα συνέντευξης του Κάμερον, στο οποίο ο σκηνοθέτης μιλούσε για το σκίτσο της Νεϊτίρι και έλεγε ότι η πηγή του ήταν μια φωτογραφία της νεαρής τότε Κίλτσερ.
Η ηθοποιός δήλωσε ότι είχε πιστέψει και η ίδια στο μήνυμα του Avatar και ότι δεν φανταζόταν πως κάποιος που εμπιστεύτηκε θα χρησιμοποιούσε το πρόσωπό της ως μέρος μιας σύνθετης διαδικασίας παραγωγής, χωρίς τη γνώση ή τη συναίνεσή της.
Η πλευρά της υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται απλώς για καλλιτεχνική έμπνευση, αλλά για μη εξουσιοδοτημένη χρήση της εικόνας της σε μια βιομηχανική διαδικασία που απέφερε δισεκατομμύρια δολάρια. Η πρώτη ταινία Avatar, που κυκλοφόρησε το 2009, παραμένει μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες όλων των εποχών.
Η αγωγή στρέφεται κατά του Κάμερον και της Walt Disney Company, ενώ στα αμερικανικά ρεπορτάζ αναφέρονται επίσης εταιρείες που συνδέονται με την παραγωγή και τα οπτικά εφέ του franchise. Μέχρι στιγμής, η πλευρά του Κάμερον και της Disney δεν έχει δώσει δημόσια απάντηση στις κατηγορίες.
Η υπόθεση ανοίγει ένα ευρύτερο ερώτημα: πού τελειώνει η έμπνευση και πού αρχίζει η εκμετάλλευση, ειδικά όταν ένα πρόσωπο μετατρέπεται, χωρίς συναίνεση, σε ψηφιακή εικόνα ενός παγκόσμιου franchise;
Με στοιχεία από The Guardian, Reuters, Variety
