Η Μαίρη Σέλλεϊ ήταν μόλις 18 ετών όταν έπλασε τον Φρανκενστάιν, ή τον Σύγχρονο Προμηθέα όπως είναι ο τίτλος ο τίτλος της γοτθικής και ρομαντικής νουβέλας, που γράφτηκε στα μέσα του 1816 και εκδόθηκε το 1818 στην Αγγλία.

 

Η νουβέλα αφηγείται την ιστορία του νεαρού φοιτητής ανατομίας και χειρουργικής Φρανκενστάϊν, που ανακαλύπτει το μυστικό στο να δίνει ζωή σε άψυχα πράγματα μέσω αλχημείας, αλλά και τους κινδύνους της γνώσης.

 

Τώρα μια πρώτη έκδοση του κλασικού μυθιστορήματος τρόμου, έκανε ένα παγκόσμιο ρεκόρ με την υψηλότερη τιμή που έχει ποτέ πληρωθεί για το έντυπο έργο μιας γυναίκας, αφού πωλήθηκε σε δημοπρασία για 1.170.000 δολάρια.

 

Η πρώτη έκδοση που πωλήθηκε σε αυτό το σχεδόν αστρονομικό ποσό για το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένα από τα 500 αντίτυπα του μυθιστορήματος που τυπώθηκε το 1818 και η πρώτη που δημοπρατήθηκε από το 1985. Ο οίκος δημοπρασιών Christie's, την περιέγραψε ως «εξαιρετικά σπάνια» και είχε αρχικά εκτιμήσει ότι το αντίγραφο θα πωλούνταν στην τιμή των 200.000 δολαρίων.

 

Υπάρχουν διαφορές στις εκδόσεις του 1818, 1823 και 1831, οι οποίες αποδόθηκαν στην επεξεργασία του Πέρσι Σέλεϊ.

 

Ρεκόρ για τη Μαίρη Σέλλεϊ και τον Φρανκενστάιν δυο αιώνες μετά την πρώτη έκδοση
Η πρώτη έκδοση του Φρανκενστάιν. Φωτο: Christie's

 

Ο οίκος δημοπρασιών δήλωσε ότι αυτό ήταν ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ δημοπρασίας για έντυπο έργο μιας γυναίκας, με πλειοδότες να συμμετέχουν στη δημοπρασία από όλο τον κόσμο. Το ρεκόρ για ένα έντυπο έργο μιας γυναίκας κατείχε προηγουμένως μια πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος «Έμα» της Τζέιν Όστιν από το 1816, η οποία πωλήθηκε από τους Bonhams το 2008 για 150.000 λίρες. Ένα αντίγραφο του «The Tales of Beedle the Bard» του JK Rowling πωλήθηκε για 1,95 εκατομμύρια λίρες στον οίκο Σόθμπις τον Νοέμβριο του 2007, αλλά ήταν χειροποίητο και εικονογραφημένο, σε αντίθεση με το τυπωμένο αντίτυπο της Σέλεϊ, αναφέρει ο Γκάρντιαν.

 

«Η πρώτη έκδοση στα χαρτιά της εποχής είναι απίστευτα εύθραυστη και ως εκ τούτου πολύ σπάνια, οπότε ένα αντίγραφο σαν αυτό, ιδιαίτερα σε άριστη κατάσταση, είναι πολύ επιθυμητό για τους συλλέκτες. Συνολικά είναι μια πολύ ισχυρή αγορά και βλέπουμε αυξημένη ζήτηση για εξαιρετικά παραδείγματα λογοτεχνικών έργων σπουδαίων συγγραφέων» είπε ο επικεφαλής των πωλήσεων σπανίων βιβλίων του οίκου.

 

Η Μαίρη Σέλλεϊ προερχόταν από μια αστική οικογένεια με δυο σημαντικούς γονείς που επηρέασαν τη σκέψη της. Η μητέρα της ήταν η Μαίρη Γουόλστονκραφτ συγγραφέας του πρωτοποριακού κειμένου «Η Δικαίωση των Δικαιωμάτων της Γυναίκας» (1792) και ο πατέρας της ήταν ο αναρχικός φιλόσοφος Γουίλιαμ Γκόντγουιν.

 

Η ιστορία του Φρανκενστάιν ξεκινά όταν η Σέλεϊ πήγε διακοπές στη λίμνη της Γενεύης με μία παρέα φίλων, ανάμεσά τους οι ποιητές Λόρδος Μπάιρον και ο κατοπινός της σύζυγος Πέρσι Σέλεϊ. Η παρέα συνήθιζε να διασκεδάζει διαβάζοντας βιβλία με ιστορίες φαντασμάτων. Ο Μπάιρον κάποια στιγμή πρότεινε να γράψουν οι ίδιοι τη δική τους ιστορία και να ψηφίσουν το νικητή. Η Σέλλεϊ αποκάλυψε μία ιστορία που η ίδια φανταζόταν, ο Μπάιρον τη βρήκε θαυμάσια για νεαρή γυναίκα κι έτσι την παρότρυνε να τη γράψει. Το μυθιστόρημά της εκδόθηκε δύο χρόνια μετά από εκείνη τη βραδιά.

 

Όταν εκδόθηκε ο Φρανκενστάιν από τον εκδοτικό οίκο Lackington, Hughes, Harding, Mavor & Jones, -ενώ το μυθιστόρημα είχε απορριφθεί από τον Τζον Μάρεϊ, όταν ο Πέρσι Σέλεϊ το παρουσίασε στον εκδότη ως δικό του έργο-, δεν συνηθιζόταν να υπογράφουν τα βιβλία γυναίκες, γι’ αυτό και ήταν έκδοση έργου ανώνυμου συγγραφέα. Ωστόσο και λόγω της σκοτεινής υπόθεσής του, όλοι θεώρησαν ότι ήταν του συζύγου της. Ακόμη και μέχρι σήμερα υπάρχουν κάποιοι που δεν πιστεύουν ότι το έγραψε γυναίκα και μάλιστα μία 18χρονη κοπέλα.

 

Ρεκόρ για τη Μαίρη Σέλλεϊ και τον Φρανκενστάιν δυο αιώνες μετά την πρώτη έκδοση
Ο Φρανκενστάιν από την ομώνυμη ταινία του 1931 σε σκηνοθεσία του James Whale.

 

Ο εκδοτικός οίκος Lackington's, ο οποίος «ασχολείτο κυρίως με φθηνά βιβλία», έδωσε στη Μαίρη το ένα τρίτο των καθαρών κερδών, γράφει η Μιράντα Σέιμουρ στη βιογραφία της για τη συγγραφέα. «Δεν ήταν καλές εποχές για αμφιλεγόμενα έργα και η κατασκευή ενός πλάσματος από ανθρώπινα μέρη χωρίς θεϊκή βοήθεια ήταν πολύ αμφιλεγόμενη».

 

Ο Φρανκενστάιν έλαβε ανάμεικτες κριτικές: ενώ ο Γουόλτερ Σκοτ εντυπωσιάστηκε από την «πρωτότυπη ιδιοφυία» του συγγραφέα και τις «ασυνήθιστες δυνάμεις της ποιητικής φαντασίας», η Quarterly Review ρωτούσε αν «Το κεφάλι ή η καρδιά του συγγραφέα είναι τα πιο άρρωστα».

 

Η Σέλλεϊ έγραψε σε έναν πρόλογο της αναθεωρημένης έκδοσης του 1831 του μυθιστορήματός της ότι «ασχολήθηκε να σκεφτεί μια ιστορία που θα μιλούσε για τους μυστηριώδεις φόβους της φύσης μας και θα ξυπνούσε τη συναρπαστική φρίκη - μια ιστορία που θα έκανε τον αναγνώστη να φοβηθεί να κοιτάξει γύρω του, θα έκανε το αίμα του να παγώσει και την καρδιά του να χτυπά γρήγορα».

 

Σήμερα, ο Φρανκενστάιν θεωρείται ένα από τα πρώτα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας στον κόσμο, ένα έργο τρόμου, εφεύρεσης και φιλοσοφίας, το οποίο πραγματεύεται βασικά ερωτήματα για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος και το οποίο έχει εμπνεύσει αμέτρητες προσαρμογές.