Αφιέρωμα στον πίνακα «Προμηθεὺς Λυόμενος», του Καρλ Μπλοχ, ο οποίος είναι βασισμένος στον ομώνυμο ελληνικό μύθο, κάνει ο Guardian.
Ο πίνακας «Προμηθεὺς Λυόμενος» ήταν παραγγελία του τότε Έλληνα βασιλιά, έκανε τον δημιουργό του σούπερ σταρ και στην πατρίδα του τη Δανία προσέλκυσε πλήθη όπως κανένας άλλος πίνακας πριν. Μετά εξαφανίστηκε μυστηριωδώς. Τώρα, σχεδόν εννέα δεκαετίες αφότου εθεάθη για τελευταία φορά να κοσμεί τη σκάλα του βασιλικού παλατιού που θα γινόταν το κοινοβούλιο της Αθήνας, το αριστούργημα του Καρλ Μπλοχ, γίνεται ξανά διάσημο στην Ελλάδα, όπως αναφέρει ο Guardian.
«Η απήχησή του ήταν εκπληκτική», είπε ο Νικόλας Παπαδημητρίου, διευθυντής του Μουσείου Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου κάτω από την Ακρόπολη. «Οι άνθρωποι στέκονται και το χαζεύουν. Είναι εντελώς μαγεμένοι».
«Ο πίνακας, ο οποίος εκτίθεται δημοσίως στην Ελλάδα για πρώτη φορά, προσελκύει εδώ και μήνες επισκέπτες που παρακινούνται τόσο από την προοπτική να δουν έναν από καιρό χαμένο πολιτιστικό θησαυρό όσο η πείνα, ίσως, για μια γεύση από τη νίκη της ελευθερίας επί της καταπίεσης», γράφει ο Guardian.
«Η δημοτικότητα του πίνακα ήταν τέτοια που γίνονται σχέδια να εκτεθεί αλλού στην Ελλάδα προτού το Υπουργείο Πολιτισμού, το οποίο κήρυξε το έργο διατηρητέο μνημείο, το εκθέσει σε μόνιμη έκθεση στο πρόσφατα ανακαινισμένο παλάτι του Τατοΐου, βόρεια της πρωτεύουσας, αργότερα φέτος».
«Σε ηλικία 87 ετών δεν νομίζω ότι έχω δει κάτι παρόμοιο», λέει ο Δημήτρης Μαυρίκας, ένας συνταξιούχος έμπορος που είχε ταξιδέψει από το Αγρίνιο της κεντρικής Ελλάδας για να δει το έργο. «Για μένα όλα έχουν να κάνουν με τη μάχη της ανθρώπινης ύπαρξης, τη μάχη που δίνουμε για να επιβιώσουμε από τη στιγμή που γεννιόμαστε». Σε έναν όλο και πιο ανασφαλή κόσμο, ήταν, είπε, μια μάχη με μεγάλη σημασία. «Ποιος μπορεί να αμφισβητήσει το γεγονός ότι οι άνθρωποι πάντα αγωνίζονταν για την ελευθερία τους;» είπε. «Είχα ακούσει τόσα πολλά για αυτόν τον πίνακα και δεν με έχει απογοητεύσει. Προκαλεί δέος».
Όντας τέσσερα μέτρα ύψος και τρία μέτρα πλάτος, ο πίνακας απεικονίζει τη στιγμή που ο Προμηθέας, που σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ήταν ένας από τους Τιτάνες και κύριος της φωτιάς, απελευθερώνεται από τις αλυσίδες που τον έχουν δέσει σε έναν βράχο, μία τιμωρία που του χάρισε ο Δίας.
Ο Παπαδημητρίου είπε ότι η γοητεία του πίνακα μπορεί επίσης να αποδοθεί στο «το τεράστιο μέγεθός του, σε μια χώρα όπου δεν είχαμε ποτέ μεγάλα κτήρια για να κρεμάσουμε τέτοια κομμάτια».
Γνωστός για τις απεικονίσεις του μυθολογικών ηρώων, ο Μπλοχ δέχθηκε την παραγγελία για τον πίνακα το 1864 από τον νεαρό βασιλιά Γεώργιο Α', γεννημένο στη Δανία, ο οποίος είχε αναλάβει τον θρόνο της Ελλάδας το προηγούμενο έτος. Στεγασμένος στο ατελιέ του στη Ρώμη καθώς εξαπλώθηκε η επαναστατική ζέση, ο καλλιτέχνης εργάστηκε μανιωδώς για να τελειώσει τον πίνακα. Όταν εκτέθηκε για πρώτη φορά στην Κοπεγχάγη το 1865, ο «Προμηθεὺς Λυόμενος» χαιρετίστηκε ως πρωτοποριακό έργο και άνευ προηγουμένου επιτυχία.
«Θα ήταν σωστό να πούμε ότι θα ήταν δύσκολο να βρούμε όμοιό του από τις απαρχές της δανέζικης τέχνης», είπε ένας κριτικός.
Αλλά, για πολλούς, η δύναμη του πίνακα βρίσκεται επίσης στην εξαιρετική ιστορία του. Η τυχαία ανακάλυψή του το 2012 όχι μόνο έβαλε τέλος σε εικασίες δεκαετιών, αλλά έλυσε ένα θρίλερ που είχε από καιρό στοίχειωνε τον κόσμο της τέχνης.
Οι αξιωματούχοι του υπουργείου Πολιτισμού στην Ελλάδα έμειναν έκπληκτοι όταν συνάντησαν τον καμβά τυλιγμένο ενώ κατέγραφαν χιλιάδες αντικείμενα που συγκεντρώθηκαν στο Τατόι από κτήματα που κάποτε ανήκαν στην έκπτωτη βασιλική οικογένεια. Τελευταία φορά που εμφανίστηκε δημόσια σε έκθεση στην Κοπεγχάγη το 1932, οι ιστορικοί υπέθεσαν ότι είτε είχε χαθεί καθώς μεταφέρθηκε με πλοίο πίσω στην Ελλάδα είτε είχε πέσει θύμα πυρκαγιάς. Το γεγονός ότι οι κλέφτες δεν κατάφεραν να εντοπίσουν τον θησαυρό - τα βασιλικά κτήματα είχαν γίνει συχνά στόχος κλεφτών - απλώς ενίσχυσε την έκπληξη.
«Χρειαζόταν δουλειά», είπε η Μελίνα Φωτοπούλου, η συντηρήτρια του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού που επέβλεψε την αποκατάστασή του. «Σε μέρη υπήρχε μούχλα, ρωγμές και αποκόλληση χρώματος που απαιτούσαν αποκατάσταση και καθώς είχε τυλιχτεί τόσο καιρό στον κύλινδρο, ο καμβάς ήταν αρκετά χαλαρός».
Η επίπονη εργασία συντήρησης έγινε πιο δύσκολη λόγω του μεγέθους του πίνακα. «Ήταν αδύνατο να αποκατασταθεί τοποθετημένο σε πλαίσιο και έτσι απλώθηκε στο έδαφος όπου το δουλέψαμε εντατικά», είπε η Φωτοπούλου, προσθέτοντας ότι υπήρχε «αρκετή νευρικότητα» πριν αναρτηθεί το αριστούργημα. «Δεν ήμασταν καθόλου σίγουροι πώς θα έμοιαζε με πλαίσιο, αλλά φυσικά είναι τόσο εντυπωσιακό, είναι υπέροχο».
