Από το Μινωικό Ανακτορικό Κέντρο, στα Μάλια, ξεκίνησαν οι εορταστικές εκδηλώσεις στην Κρήτη, για την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποκάλυψε την πρώτη αναμνηστική πινακίδα του διεθνούς οργανισμού, παρουσία εκπροσώπων της Περιφέρειας Κρήτης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου.
Η εκδήλωση συνέπεσε με την επίσημη απόδοση ενός, καθοριστικής σημασίας, έργου για τον αρχαιολογικό χώρο, της αντιπλημμυρικής θωράκισης, προστασίας και συνολικής αναβάθμισης του ανακτόρου, με παρεμβάσεις που το προστατεύουν από τα έντονα καιρικά φαινόμενα και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, βελτιώνοντας ουσιαστικά την εμπειρία των επισκεπτών.
Στον χαιρετισμό της, η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον Ιούλιο του 2025 «ημερομηνία ορόσημο για την πατρίδα μας, την Κρήτη και τον ελληνικό πολιτισμό», τονίζοντας ότι με την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ο μινωικός πολιτισμός, ένας από τους λαμπρότερους πολιτισμούς του προϊστορικού Αιγαίου, αναγνωρίστηκε και καθιερώνεται παγκοσμίως. Τα μινωικά ανάκτορα δεν αποτέλεσαν μόνο διοικητικά και οικονομικά κέντρα, αλλά εστίες του πολιτισμού, της τέχνης και της τεχνολογικής καινοτομίας, με ανεπτυγμένα συστήματα γραφής και διοίκησης και ισχυρές επαφές με τους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου. Η ανάδειξη του μινωικού πολιτισμού μάς επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα τις απαρχές του ευρωπαϊκού πολιτιστικού γίγνεσθαι, καθιερώνοντας την Κρήτη ως κοιτίδα πολιτισμού παγκόσμιας σημασίας.
Σύμφωνα με τα αρχαιολογικά δεδομένα, το ανάκτορο στα Μάλια χρονολογείται μεταξύ 1900 και 1700 π.Χ., ενώ θεωρείται πιθανό να προηγήθηκε χρονικά των ανακτόρων της Κνωσού και της Φαιστού. Η αποκάλυψη της πινακίδας της Unesco, στα Μάλια, αποτελεί την αρχή μιας σειράς εκδηλώσεων που θα συνεχιστούν στην Κνωσό και τη Ζώμινθο, αναδεικνύοντας τον ενιαίο χαρακτήρα της σειριακής εγγραφής των έξι μινωικών ανακτορικών κέντρων. Ιδιαίτερη αναφορά η Υπουργός έκανε «στην ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Το Υπουργείο Πολιτισμού εργάζεται συστηματικά πάνω στον συγκεκριμένο άξονα ήδη από το 2019. Ο Πρωθυπουργός, εξαιρετικά ευαισθητοποιημένος στα περιβαλλοντικά θέματα, ήταν αυτός που έδωσε τις οδηγίες για τη σύνταξη της εθνικής πολιτικής απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Σήμερα, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ελάχιστες χώρες που διαθέτουν εθνική στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης».
Αναφερόμενη ειδικά στα Μάλια, η Λίνα Μενδώνη υπενθύμισε ότι «ο αρχαιολογικός χώρος είχε υποστεί σοβαρές φθορές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις πλημμύρες του 2019, γεγονός που κατέστησε αναγκαία την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου έργου αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης». Ευχαρίστησε τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων Θέμη Βλαχούλη και τους συνεργάτες του για την ωρίμαση και ολοκλήρωση του έργου, καθώς και τον Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη για τη σταθερή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Όπως ανέφερε, «αυτή τη στιγμή υλοποιούνται στην Κρήτη πολιτιστικά έργα συνολικού ύψους περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ».
Ιδιαίτερη μνεία έκανε στη Διευθύντρια Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη, και την ομάδα της για την προετοιμασία και την επιτυχή ολοκλήρωση του φακέλου υποψηφιότητας προς την UNESCO, μια προσπάθεια που, όπως είπε, «αποτελούσε εθνικό σκοπό» για την Κρήτη και το Υπουργείο Πολιτισμού επί δεκαετίες». Κλείνοντας τον χαιρετισμό της, η Υπουργός υπογράμμισε ότι «η Κρήτη πρωτίστως, η Περιφέρεια και το Υπουργείο Πολιτισμού μπορούν να σεμνύνονται για μια τεράστια εθνική επιτυχία».
Το έργο αντιπλημμυρικής προστασίας που παραδόθηκε στα Μάλια αποτελεί μία ολοκληρωμένη παρέμβαση συνολικού προϋπολογισμού 3,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου. Οι εργασίες περιέλαβαν την κατασκευή σύγχρονου αποστραγγιστικού δικτύου και έργων διευθέτησης ομβρίων υδάτων, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα κατολισθήσεων και πλημμυρών, καθώς και την αντικατάσταση των παλαιών στεγάστρων προστασίας με νέες κατασκευές υψηλής ανθεκτικότητας. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εργασίες στερέωσης και συντήρησης των αρχαίων δομών του ανακτόρου. Το έργο συνοδεύτηκε και από σημαντικές παρεμβάσεις αναβάθμισης της επισκεψιμότητας του χώρου, με νέες ασφαλείς διαδρομές περιήγησης, οργανωμένους χώρους στάσης και σύγχρονο ενημερωτικό υλικό. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στην προσβασιμότητα, με την κατασκευή ειδικής ράμπας για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία.
Το Ανάκτορο των Μαλίων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του μινωικού πολιτισμού και του προϊστορικού Αιγαίου. Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα, που ξεκίνησε το 1915 σε συνεργασία με τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, έχει φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα που τεκμηριώνουν τη διαχρονική σημασία του χώρου.
