Ο Αμερικανός κοινωνικός ψυχολόγος Jonathan Haidt κάλεσε τους αποφοίτους του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης να «προστατεύσουν την προσοχή τους» από τις τεχνολογικές πλατφόρμες και τα social media, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην τελετή αποφοίτησης του NYU στο Στάδιο των Γιάνκι.
Ο Haidt, καθηγητής στο Stern School of Business του NYU και συγγραφέας του βιβλίου The Anxious Generation, απευθύνθηκε κυρίως στους νέους της Gen Z, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο τα κινητά τηλέφωνα, οι ειδοποιήσεις και οι αλγόριθμοι επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ψυχική υγεία.
«Η προσοχή σας καθορίζει ποιοι γίνεστε»
Στην ομιλία του, ο Haidt περιέγραψε την προσοχή ως έναν από τους σημαντικότερους πόρους της σύγχρονης ζωής.
«Αυτό στο οποίο δίνεις προσοχή καθορίζει τι σε νοιάζει. Και αυτό που σε νοιάζει καθορίζει το ποιος γίνεσαι», είπε στους αποφοίτους.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ανταγωνίζονται μεταξύ τους για να «αρπάξουν» όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο και προσοχή από τους χρήστες.
Αναφέρθηκε μάλιστα στη Meta, λέγοντας ότι η εταιρεία δημιούργησε ένα επιχειρηματικό μοντέλο που μετατρέπει την ανθρώπινη προσοχή σε διαφημιστικό κέρδος.
«Δεν προσπαθούν να κερδίσουν την προσοχή σας. Προσπαθούν να σας την πάρουν», τόνισε.
Ο Haidt περιέγραψε επίσης πώς εφαρμογές, ειδοποιήσεις και social media έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους ανθρώπους διαρκώς μπροστά σε μια οθόνη.
«Όλοι έχουμε πιάσει το κινητό μας για κάποιον λόγο και μία ώρα μετά συνεχίζουμε να κάνουμε scrolling χωρίς να το καταλάβουμε», ανέφερε.
Το πείραμα με τα social media
Ο Haidt μίλησε και για το μάθημα «Flourishing» που διδάσκει εδώ και 12 χρόνια στο NYU, στο οποίο προσπαθεί να βοηθήσει τους φοιτητές να αποκτήσουν καλύτερες συνήθειες γύρω από την τεχνολογία, την προσοχή και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Όπως είπε, το πρώτο πράγμα που ζητά από τους φοιτητές του είναι να απενεργοποιήσουν σχεδόν όλες τις ειδοποιήσεις στο κινητό τους.
Μία εβδομάδα αργότερα τους ρωτά αν έχασαν κάτι πραγματικά σημαντικό.
«Η απάντηση είναι σχεδόν πάντα όχι», είπε.
Αντίθετα, οι περισσότεροι περιγράφουν ότι αισθάνονται λιγότερο αγχωμένοι, πιο συγκεντρωμένοι και με μεγαλύτερο έλεγχο στον χρόνο τους.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, τους ζητά να διαγράψουν από το κινητό τους τις εφαρμογές των social media για μία εβδομάδα.
Δεν τους ζητά να σταματήσουν εντελώς τη χρήση τους, αλλά να μπαίνουν μόνο μέσω browser, ώστε η διαδικασία να αποκτήσει λίγη «τριβή» και να μην γίνεται μηχανικά.
Σύμφωνα με τον Haidt, οι περισσότεροι φοιτητές εκπλήσσονται από το πόσο εύκολο τελικά είναι: «Κέρδισαν πίσω πολύτιμες ώρες της ημέρας και μια αίσθηση ελέγχου για το πού πηγαίνει η προσοχή τους», ανέφερε.
«Κάντε δύσκολα πράγματα»
Ο Haidt κάλεσε επίσης τους αποφοίτους να αναζητούν προκλήσεις αντί για άνεση.
«Κάντε δύσκολα πράγματα», είπε, υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι και ιδιαίτερα οι νέοι δεν είναι «εύθραυστοι», αλλά γίνονται πιο δυνατοί μέσα από δυσκολίες και εμπειρίες.
#SundayWisdom for new college grads — and everyone else — from Jonathan Haidt:
— Dan Crenshaw (@DanCrenshawTX) May 24, 2026
Don’t avoid the hard paths in life. Avoid the easy ones. pic.twitter.com/f4FawFaZ1o
Αναφέρθηκε στην έννοια του «antifragile», που έχει διατυπώσει ο καθηγητής του NYU Nassim Taleb, σύμφωνα με την οποία ορισμένοι άνθρωποι εξελίσσονται και ενδυναμώνονται όταν εκτίθενται σε προκλήσεις.
Ο Haidt παρότρυνε τους αποφοίτους να ρισκάρουν περισσότερο τόσο στην επαγγελματική όσο και στην προσωπική τους ζωή.
«Πείτε ναι σε πράγματα που θα διευρύνουν τις δυνατότητές σας», ανέφερε.
Η μοναξιά της ψηφιακής εποχής
Στο τελευταίο μέρος της ομιλίας του, ο Haidt μίλησε για τη μοναξιά που, όπως είπε, βιώνουν όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι, ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις και απαιτητικά επαγγελματικά περιβάλλοντα.
Παρότι οι άνθρωποι επικοινωνούν διαρκώς μέσω κινητών και social media, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνονται πιο συνδεδεμένοι, υποστήριξε.
«Μπορεί να μιλάς με κόσμο όλη μέρα και να βλέπεις τις ζωές όλων σε πραγματικό χρόνο, αλλά παρ’ όλα αυτά να αισθάνεσαι όλο και πιο μόνος», είπε.
Ο ίδιος κάλεσε τους αποφοίτους να επενδύσουν περισσότερο χρόνο στις πραγματικές σχέσεις και στις δια ζώσης εμπειρίες.
«Πάρτε τηλέφωνο κάποιον μόνο και μόνο για να πείτε ένα γεια. Καλέστε κάποιον για φαγητό. Πείτε “ναι” όταν κάποιος σας καλεί κάπου», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον Haidt, οι πιο σημαντικές στιγμές της ζωής σπάνια συμβαίνουν μπροστά σε μια οθόνη.
«Σκεφτείτε τις πιο έντονες αναμνήσεις σας από το NYU. Πιθανότατα σχεδόν καμία δεν συνέβη στο κινητό σας», είπε στους αποφοίτους.
Ο κοινωνικός ψυχολόγος έκλεισε την ομιλία του επαναλαμβάνοντας τους στίχους της ποιήτριας Mary Oliver: «Να δίνεις προσοχή. Να εκπλήσσεσαι. Να μιλάς γι’ αυτό».
Όπως είπε, αν οι νέοι καταφέρουν να προστατεύσουν την προσοχή τους, να κάνουν δύσκολα πράγματα και να επενδύσουν σε πραγματικές σχέσεις, τότε όχι μόνο η ζωή τους θα γίνει καλύτερη, αλλά και ο κόσμος γύρω τους.
