Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε ένα επικίνδυνο γεωπολιτικό αδιέξοδο, όπου ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε μια παρατεταμένη αναμέτρηση ισχύος με βασικό ερώτημα το ποιος θα «λυγίσει» πρώτος.
Στις πιο κρίσιμες στιγμές της Κρίσης των Πυραύλων στην Κούβα, ο Τζον Φ. Κένεντι αναρωτιόταν ποιος θα υποχωρήσει πρώτος σε μια αναμέτρηση νεύρων με τη Σοβιετική Ένωση. Για ημέρες, οι δύο υπερδυνάμεις παρέμεναν εγκλωβισμένες σε ένα παιχνίδι ισχύος, όπου καμία πλευρά δεν ήθελε να κάνει πίσω. Σήμερα, μια παρόμοια λογική φαίνεται να κυριαρχεί στα Στενά του Ορμούζ.
Το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει τη φυσιολογική εμπορική διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, απαιτώντας τα πλοία να περνούν από τα χωρικά του ύδατα και να πληρώνουν τέλη διέλευσης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαντούν με περιορισμούς προς τα ιρανικά λιμάνια, δημιουργώντας μια κατάσταση αμοιβαίου αποκλεισμού.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πλήρες αδιέξοδο, χωρίς άμεση διέξοδο και με επιλογές που κυμαίνονται από δύσκολες έως επικίνδυνες.
Στενά του Ορμούζ: Καμία πλευρά δεν υποχωρεί
Το πρώτο σενάριο είναι ότι και οι δύο πλευρές «παγώνουν» τη σύγκρουση, πιστεύοντας ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους.
Η ηγεσία του Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένη να αντέξει ακόμη και ακραία οικονομική πίεση για τη διατήρηση του καθεστώτος. Η χώρα ήδη αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, όπως υψηλό πληθωρισμό και βαθιά οικονομική κρίση, ενώ στο παρελθόν είχε ξεσπάσει κοινωνική δυσαρέσκεια που καταπνίγηκε.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι δεν αισθάνεται πίεση για την κατάσταση, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική οικονομία είναι ανθεκτική και οι ΗΠΑ, ως μεγάλος παραγωγός πετρελαίου, είναι πιο προστατευμένες από τέτοιες κρίσεις.
Ωστόσο, καθώς η ενέργεια διακινείται σε παγκόσμιο επίπεδο, η αναστάτωση στις ροές πετρελαίου αναμένεται να επηρεάσει σταδιακά την παγκόσμια οικονομία και τελικά και τις ίδιες τις ΗΠΑ. Έτσι, και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι ο άλλος θα υποχωρήσει πρώτος, κάτι που μπορεί να οδηγήσει στο να μην υποχωρήσει κανείς.
Στενά του Ορμούζ: Διπλωματική υποχώρηση που δεν έρχεται
Το δεύτερο σενάριο είναι μια διπλωματική λύση μέσω συμβιβασμών, κάτι που όμως δεν φαίνεται πιθανό αυτή τη στιγμή.
Το Ιράν επιμένει στην κυριαρχία του στα Στενά του Ορμούζ και στον έλεγχο της διέλευσης, ακόμη και με επιθέσεις σε πλοία που δεν συμμορφώνονται με τους νέους όρους. Αυτή η στάση, έρχεται σε αντίθεση με τη διεθνή αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να οργανώσουν διεθνή συμμαχία για να αμφισβητήσουν αυτή την πρακτική, όμως μέχρι στιγμής δεν έχουν προχωρήσει σε κάτι τέτοιο. Από την άλλη, μια πιθανή αμερικανική υποχώρηση θα άλλαζε τις ισορροπίες ισχύος στην περιοχή και θα δημιουργούσε προηγούμενο για άλλες διεθνείς θαλάσσιες οδούς.
Στενά του Ορμούζ: Στρατιωτική εμπλοκή
Το τρίτο σενάριο, είναι η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά.
Παρότι η ελεύθερη διέλευση αποτελεί ιστορικά βασική αρχή της αμερικανικής πολιτικής, μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και δύσκολη στην υλοποίηση.
Η εμπειρία από πρόσφατες επιχειρήσεις στην Ερυθρά Θάλασσα δείχνει ότι ακόμη και ισχυρές ναυτικές συμμαχίες δυσκολεύονται να αποκαταστήσουν πλήρως την εμπιστοσύνη της εμπορικής ναυτιλίας.
Το βασικό πρόβλημα σήμερα δεν είναι μόνο η θαλάσσια απειλή, αλλά οι επιθέσεις με πυραύλους και drones από μεγάλες αποστάσεις και από το εσωτερικό του Ιράν.
Tα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να παραμείνουν σε αυτή την κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ακόμη και αν η ένταση μειωθεί, η ιδέα της απόλυτα ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή μπορεί να μην επανέλθει πλήρως.
Ήδη χώρες του Κόλπου προχωρούν σε σχέδια για εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς ενέργειας, όπως αγωγούς και λιμάνια που παρακάμπτουν το στενό πέρασμα.
Ωστόσο, τέτοια έργα απαιτούν χρόνια για να ολοκληρωθούν. Μέχρι τότε, η παγκόσμια οικονομία φαίνεται να παραμένει εγκλωβισμένη σε αυτό το «μεγάλο αξιέξοδο».
