Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη απέδωσε στους κατοίκους της Θεσσαλονίκης και στους επισκέπτες της πόλης τις τέσσερις ιστορικές κρήνες της Άνω Πόλης, σε ειδική τελετή που πραγματοποιήθηκε στην κρήνη του Αλατζά Ιμαρέτ, επί της οδού Κασσάνδρου, παρουσία του Δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη.
Κατά την τελετή απόδοσης η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η αποκατάσταση και η λειτουργική επαναφορά των οκτώ ιστορικών κρηνών στην Άνω Πόλη αποτελεί μια μικρή αλλά ουσιαστική παρέμβαση, που αναβαθμίζει την καθημερινότητα των πολιτών. Μέσα από τη στενή συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού με τον Δήμο Θεσσαλονίκης και την ΕΥΑΘ, αποδεικνύουμε ότι οι συνέργειες παράγουν θετικά αποτελέσματα για την πόλη. Τα μνημεία μας δεν πρέπει να είναι στατικά, αλλά ζωντανά και ενταγμένα στην καθημερινή ζωή. Το νερό που ρέει ξανά, πέρα από την ιστορική του συνέχεια, λειτουργεί και συμβολικά ως αντίδοτο στην τοξικότητα των καιρών μας. Πλέον, τα εν λόγω τοπόσημα περνούν στους ίδιους τους κατοίκους, αντικατοπτρίζοντας τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Από την πλευρά του ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης τόνισε: «Θέλω να ευχαριστήσω το υπουργείο Πολιτισμού, την υπουργό Λίνα Μενδώνη, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης και την ΕΥΑΘ για την πολύτιμη υποστήριξη και συνεργασία που μας επιτρέπει σήμερα, μέσα σε έναν, μόλις, χρόνο, να ολοκληρώσουμε -με την απόδοση των υπολοίπων τεσσάρων κρηνών- το έργο της αποκατάστασης οκτώ, συνολικά κρηνών, που ενισχύουν το μοναδικό μνημειακό απόθεμα της πόλης. Ο μεγαλύτερος πλούτος αυτής της “χωρίς ηλικία” πόλης είναι η πολιτιστική της κληρονομιά, είναι η αλληλεπίδραση και η συνύπαρξη πολιτισμών, θρησκειών και εθνοτήτων. Μια πόλη, που όπως σωστά έχει λεχθεί, έχει χώρο για πολλές αφηγήσεις. Και οι κρήνες έχουν τις δικές τους ιστορίες να αφηγηθούν. Ιστορίες που πλέον θα έχουν συνέχεια».
Αποκατάσταση των κρηνών στη Θεσσαλονίκη
Με την απόδοσή τους ολοκληρώνεται το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 200.000 ευρώ, με αντικείμενο την αποκατάσταση οκτώ Οθωμανικών κρηνών στην 3η Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Το έργο υλοποίησε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το ΥΠΠΟ στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης, που υπεγράφη τον Δεκέμβριου του 2024, μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Οι τέσσερις κρήνες βρίσκονται σε σημεία που, για αιώνες, αποτέλεσαν πηγή ζωής και κοινωνικής δραστηριότητας για την Άνω Πόλη. Πρόκειται για τις κρήνες επί της οδού Ολυμπιάδος 75, επί της συμβολής Ηροδότου και Αθηνάς, επί της Κασσάνδρου (Αλατζά Ιμαρέτ) και επί της Ζήση Καραδήμου 18 (Νουμάν Πασά), οι οποίες επανέρχονται στον αστικό ιστό, αναδεικνύοντας την ιστορική και αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της Άνω Πόλης.
Οι εργασίες αποκατάστασης, που υλοποιήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, ξεκίνησαν με ενδελεχή τοπογραφική και αρχιτεκτονική τεκμηρίωση μέσω φωτογραμμετρίας. Οι επεμβάσεις περιέλαβαν δομική αναστήλωση με συμβατά κονιάματα, καθαιρέσεις νεότερων στοιχείων και συντήρηση των μαρμάρινων μελών, των επιγραφών και του χρωματικού διακόσμου. Πραγματοποιήθηκαν ανασκαφικές έρευνες για την αποκάλυψη της αρχικής στάθμης των μνημείων, ενώ απομακρύνθηκαν graffiti και παλαιότερες τσιμεντένιες επεμβάσεις. Παράλληλα, τοποθετήθηκαν νέες λαξευμένες μαρμάρινες λεκάνες και ορειχάλκινοι κρουνοί, ενώ σε συνεργασία με την ΕΥΑΘ εξασφαλίστηκε η πλήρης λειτουργικότητα των ιστορικών κρηνών μέσω της σύνδεσής τους με τα σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.
Στην πρώτη φάση του έργου, αναστηλώθηκαν και συντηρήθηκαν οι τέσσερις κρήνες, των οδών Ακροπόλεως και Σταγείρων (γνωστή και ως Κόκκινη Βρύση), Τιμοθέου και Λυσίου, Δημητρίου Πολιορκητού 35 και Παπαρέσκα 9, οι οποίες αποδόθηκαν στους πολίτες της πόλης από την υπουργό Πολιτισμού τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η απόδοση του συνόλου των κρηνών αποτελεί τμήμα μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής ανάδειξης του πολιτιστικού αποθέματος της Θεσσαλονίκης και αναβάθμισης του δημόσιου χώρου της Άνω Πόλης, προσφέροντας στους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης μια αυθεντική εμπειρία της μακραίωνης ιστορίας της.
Στην τελετή απόδοσης παραβρέθηκαν επίσης, ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Θεσσαλονίκης Πρόδρομος Νικηφορίδης, ο πρόεδρος της ΕΥΑΘ Άγις Παπαδόπουλος, υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ καθώς και πλήθος κόσμου.
Ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων στη Θεσσαλονίκη
Στη συνέχεια, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη πραγματοποίησε σύσκεψη με τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη για την «Ενοποίηση και Ανάδειξη Μνημείων της Θεσσαλονίκης», ένα έργο που οριοθετείται από τις οδούς Αγγελάκη, Ολυμπιάδος, 26ης Οκτωβρίου και τη Λεωφόρο Νίκης, με κεντρικό άξονα την οδό Εγνατία.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, λειτουργικού και αισθητικά αναβαθμισμένου πλέγματος μνημείων, το οποίο θα ενσωματώνεται αρμονικά στον σύγχρονο αστικό ιστό, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών. Εντός του καλοκαιριού του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, δίνοντας σάρκα και οστά σε μια συζήτηση που εκκρεμούσε για περισσότερα από 25 χρόνια. Στον πυρήνα του διαγωνισμού εντάσσονται 20 εμβληματικά μνημεία, μεταξύ των οποίων η Ρωμαϊκή Αγορά, ο Άγιος Δημήτριος, η Ροτόντα, ο Λευκός Πύργος, καθώς και οι αρχαιολογικοί χώροι στους σταθμούς του Μετρό «Βενιζέλου» και «Αγίας Σοφίας».
Η υπουργός Πολιτισμού δήλωσε: «Το όραμα δεκαετιών για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και του μνημειακού πλούτου της Θεσσαλονίκης γίνεται πλέον συγκεκριμένο σχέδιο. Σε στενή συνεργασία με τον Δήμαρχο Στέλιο Αγγελούδη και την "Ανάπλαση Α.Ε.", προχωράμε στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών, μια παρέμβαση στρατηγικής σημασίας για τον αστικό ιστό και το ιστορικό κέντρο. Έχουν κατατεθεί 15 προτάσεις και έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον περίπου 200 επιστήμονες. Η αξιολόγηση αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος Αυγούστου. Στόχος μας είναι η ανάδειξη του τεράστιου μνημειακού αποθέματος της πόλης μέσα από μια ανοιχτή διαδικασία διαβούλευσης με τους πολίτες. Η εξαιρετική συνεργασία μας με τον Δήμο αποδίδει καρπούς, δρομολογώντας εξειδικευμένες μελέτες και αναπλάσεις που θα αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων, συνδέοντας το παρελθόν της Θεσσαλονίκης με το σύγχρονο πρόσωπό της».
Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, εξέφρασε την πλήρη ικανοποίησή του και τις θερμές ευχαριστίες του για την ταχεία εξέλιξη, τονίζοντας ότι η συνεργασία Υπουργείου και Δήμου εγγυάται τη ριζική αναβάθμιση του ιστορικού κέντρου της πόλης.
