Μια σπάνια και ιδιαίτερα βίαιη, με βάση την ανθρώπινη κρίση, «εμφύλια σύγκρουση» έχει ξεσπάσει ανάμεσα σε δύο ομάδες χιμπατζήδων στην Ουγκάντα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Η διαμάχη αφορά τους χιμπατζήδες Ngogo στο Εθνικό Πάρκο Kibale της Ουγκάντας, μια κοινότητα που αριθμούσε περίπου 200 άτομα και διατηρούσε ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς για περισσότερα από 20 χρόνια. Ωστόσο, μέσα σε μόλις τρία χρόνια, η ομάδα διασπάστηκε και τα μέλη της στράφηκαν το ένα εναντίον του άλλου.
«Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι οι χιμπατζήδες επιτίθενται και σκοτώνουν γειτονικές ομάδες», δήλωσε ο πρωτευοντολόγος John Mitani, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι ότι μπορούν να κάνουν το ίδιο ακόμα και σε πρώην συμμάχους και φίλους».
A rare and deadly “civil war” has broken out between two factions of chimps in Africa. https://t.co/SkaDyQNyz9
— The Wall Street Journal (@WSJ) April 9, 2026
Ουγκάντα: Η αλλαγή του 2015 που οδήγησε στον «εμφύλιο» των χιμπατζήδων
Για δύο δεκαετίες, η ομάδα Ngogo ζούσε, όπως λένε οι επιστήμονες, μία υποτυπώδη «ήρεμη ζωή». Τα μέλη συνεργάζονταν, κυριαρχούσαν σε γειτονικές ομάδες, επεκτείνονταν σε νέα εδάφη και αύξαναν τις πιθανότητες επιβίωσης των μικρών τους.
Όμως το 2015, η ισορροπία άρχισε να διαταράσσεται. Αρκετά αρσενικά που λειτουργούσαν ως «γέφυρες» μεταξύ των υποομάδων πέθαναν από ασθένειες, αποδυναμώνοντας τους κοινωνικούς δεσμούς. Την ίδια περίοδο, ένας νέος αρχηγός ανέβηκε στην κορυφή της ιεραρχίας.
Σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Aaron Sandel, τέτοιες αλλαγές στην ιεραρχία μπορούν να εντείνουν την επιθετικότητα και την ένταση. Καθώς οι συγκρούσεις αυξάνονταν, οι δύο ομάδες απομακρύνθηκαν σταδιακά σε διαφορετικές περιοχές του πάρκου.
Μέχρι το 2018, η διάσπαση είχε ολοκληρωθεί. Οι δύο ομάδες δεν διατηρούσαν πλέον καμία κοινωνική ή αναπαραγωγική σχέση, καθώς το τελευταίο μικρό με γονείς από διαφορετικές ομάδες γεννήθηκε το 2015. Το κέντρο της παλιάς κοινότητας μετατράπηκε σε «σύνορο», το οποίο οι χιμπατζήδες περιπολούσαν.
Ουγκάντα: Πώς επιτέθηκαν οι χιμπατζήδες
Και τότε ξεκίνησε η βία, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, που επικαλείται την επιστημονική μελέτη.
Η μικρότερη ομάδα εξαπέλυσε συντονισμένες και θανατηφόρες επιθέσεις στην άλλη, στοχεύοντας κυρίως ενήλικα αρσενικά. Μέχρι το 2021, οι επιθέσεις επεκτάθηκαν και σε νεαρότερα άτομα, με αρκετούς θανάτους μικρών κάθε χρόνο.
Συνολικά, περισσότεροι από 24 χιμπατζήδες έχουν σκοτωθεί μέχρι σήμερα, αν και ο πραγματικός αριθμός πιθανότατα είναι μεγαλύτερος, καθώς δεν καταγράφονται όλα τα περιστατικά σε τόσο μεγάλη περιοχή.
Παρόμοια περιστατικά είχαν παρατηρηθεί τη δεκαετία του 1970 από την Jane Goodall στην Τανζανία, ωστόσο εκείνες οι παρατηρήσεις αμφισβητήθηκαν, καθώς οι χιμπατζήδες τρέφονταν από ανθρώπους, κάτι που επηρέαζε τη συμπεριφορά τους.
Στην περίπτωση των Ngogo, οι επιστήμονες δεν είναι βέβαιοι για την ακριβή αιτία της διάσπασης. Πιθανολογούν, όμως, ότι η ίδια η επιτυχία της ομάδας συνέβαλε στην κατάρρευσή της. Καθώς μεγάλωνε, ενδέχεται να αυξήθηκε ο ανταγωνισμός για τροφή και ζευγαρώματα.
Σήμερα, η ομάδα που ήταν αρχικά μικρότερη έχει γίνει η μεγαλύτερη, καθώς τα μέλη της εξόντωσαν πολλούς από τους αντιπάλους τους. Μάλιστα, το περασμένο έτος καταγράφηκαν νέες θανατηφόρες επιθέσεις.
«Η σύγκρουση συνεχίζεται», σημειώνει ο Mitani.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
