Σπόρος σταφυλιού 600 ετών, που βρέθηκε σε τουαλέτα μεσαιωνικού νοσοκομείου στη Γαλλία, φέρεται να έχει στενή γενετική συγγένεια με τα σταφύλια που χρησιμοποιούνται σήμερα για την παραγωγή κρασιού Pinot Noir.
Ο σπόρος αποκαλύπτει ότι οι Γάλλοι καλλιεργούν αυτή τη δημοφιλή ποικιλία σταφυλιού τουλάχιστον από τον 15ο αιώνα, σύμφωνα με νέα μελέτη, τα αποτελέσματα της οποίας αναδημοσίευσε το AFP.
Δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν το σταφύλι «καταναλωνόταν (ως φρούτο) ή αν χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή κρασιού εκείνη την εποχή», δήλωσε στο AFP ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Laurent Bouby.
Ωστόσο, η έρευνα συνδέει τη σύγχρονη Γαλλία - μία από τις μεγαλύτερες χώρες παραγωγής και κατανάλωσης κρασιού στον κόσμο - με το μακρινό παρελθόν της, που χαρακτηρίζεται από την αγάπη για το καλό κρασί.
Ένας ακόμη συγγραφέας, ο Ludovic Orlando, υπενθύμισε ότι ο Εκατονταετής Πόλεμος μεταξύ Αγγλίας και Γαλλίας ολοκληρώθηκε στα μέσα του 15ου αιώνα, περίοδο κατά την οποία έζησε και η Ιωάννα της Λωρραίνης (Jeanne d'Arc).
«Θα μπορούσε να έχει φάει τα ίδια σταφύλια με εμάς», δήλωσε ο Ορλάντο, ειδικός στην παλαιογενετική, στο Πανεπιστήμιο της Τουλούζης.
Πού εντοπίστηκε ο σπόρος σταφυλιού
Ο σπόρος εντοπίστηκε σε τουαλέτα νοσοκομείου του 15ου αιώνα στη Valenciennes, στη βόρεια Γαλλία. Εκείνη την εποχή, οι τουαλέτες χρησιμοποιούνταν συχνά και ως κάδοι απορριμμάτων, όπως εξήγησαν οι ερευνητές.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, περιλάμβανε την ανάλυση του γονιδιώματος 54 σπόρων σταφυλιού που χρονολογούνται από την Εποχή του Χαλκού - περίπου το 2300 π.Χ. - έως τον Μεσαίωνα.
Τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι γενιές αμπελουργών χρησιμοποιούσαν αυτό που σήμερα ονομάζεται «κλωνικός πολλαπλασιασμός», δηλαδή τεχνικές όπως η διατήρηση μοσχευμάτων συγκεκριμένων ποικιλιών για εκατοντάδες χρόνια.
Αρχαία κείμενα είχαν ήδη αφήσει ενδείξεις για τέτοιες πρακτικές, αλλά «είναι πολύ δύσκολο να χαρακτηριστεί αυτή η τεχνική», εξήγησε ο Bouby από το Ινστιτούτο Εξελικτικής Επιστήμης του Μονπελιέ. Όμως, η νέα έρευνα έδειξε ότι η τεχνική αυτή χρησιμοποιούνταν σε πολλές περιοχές ήδη από την Εποχή του Σιδήρου, περίπου το 625–500 π.Χ.
Σαν καλό κρασί που «ωριμάζει»
Τα παλαιότερα σταφύλια που αναλύθηκαν στη μελέτη προέρχονταν από άγρια αμπέλια στην περιοχή της Νιμ, στη νότια Γαλλία, και χρονολογούνται περίπου στο 2000 π.Χ.
Οι καλλιεργημένες ποικιλίες εμφανίζονται αργότερα, μεταξύ 625 και 500 π.Χ., στην περιοχή Βαρ. Αυτό συμπίπτει με την περίοδο κατά την οποία οι Έλληνες άποικοι εισήγαγαν την αμπελοκαλλιέργεια στη Γαλλία, μετά την ίδρυση της Marseille.
Είναι ήδη γνωστό πως οι Έλληνες και οι Ετρούσκοι εμπορεύονταν κρασί εκείνη την εποχή, όπως δείχνουν και οι αμφορείς που έχουν διασωθεί, σημειώνει ο Orlando.
Ωστόσο, «η ανάλυση του DNA των σπόρων σταφυλιού, ιδίως εκείνων που χρονολογούνται από τη ρωμαϊκή περίοδο, αποκάλυψε ανταλλαγές καλλιεργούμενων ποικιλιών σε μεγάλες αποστάσεις, από περιοχές όπως η Ισπανία, τα Βαλκάνια, ο Καύκασος και η Μέση Ανατολή», αναφέρει το CBS.
Επίσης, έδειξε ότι κατά τη ρωμαϊκή περίοδο υπήρξε εκτεταμένη γενετική ανάμειξη μεταξύ καλλιεργούμενων ποικιλιών σταφυλιού και τοπικών άγριων αμπελιών, ιδίως στη βόρεια Γαλλία.
Στο μέλλον, «θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να υπάρξει στενότερη συνεργασία με ιστορικούς που έχουν πρόσβαση σε κείμενα που περιγράφουν τεχνικές αμπελοκαλλιέργειας», σημείωσε ο Orlando.
Το Pinot Noir, που συνδέεται συχνά με τη Βουργουνδία, είναι η τέταρτη πιο καλλιεργούμενη ποικιλία σταφυλιού στον κόσμο, σύμφωνα με τη μελέτη.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η Γαλλία παραμένει σήμερα «μία από τις κορυφαίες χώρες παραγωγής κρασιού στον κόσμο», με την αμπελοκαλλιέργεια να αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτιστικής της κληρονομιάς και της αγροτικής οικονομίας.
Η οινοπαραγωγή αποφέρει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και στηρίζει εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η χώρα αντιμετωπίζει αυξανόμενες θερμοκρασίες και ακραία καιρικά φαινόμενα που πλήττουν την παραγωγή. Το 2021 καταγράφηκε η μικρότερη συγκομιδή από το 1957, με απώλειες που ξεπέρασαν τα 2 δισ. δολάρια - ένα σημαντικό πλήγμα για τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγικό κλάδο της χώρας.
Με πληροφορίες από Archaeology Magazine, AFP, CBS.
