Οι νόμοι αλλάζουν. Οι κοινωνίες, όμως, όχι πάντα με την ίδια ταχύτητα. Αυτό δείχνει και μια νέα έρευνα του Pew Research Center, σύμφωνα με την οποία στην Ελλάδα το 40% των ανδρών θεωρεί την ομοφυλοφιλία ηθικά απαράδεκτη, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στις γυναίκες πέφτει στο 20%.
Υπάρχουν στιγμές που ένα νούμερο λέει περισσότερα για μια κοινωνία απ’ όσα λένε οι δημόσιες διακηρύξεις της. Αυτό συμβαίνει και με τη νέα διεθνή έρευνα του Pew Research Center, η οποία καταγράφει τις ηθικές και κοινωνικές στάσεις πολιτών σε 25 χώρες. Ανάμεσα στα ευρήματα που ξεχωρίζουν, η Ελλάδα εμφανίζει ένα ιδιαίτερα έντονο χάσμα ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες ως προς το πώς βλέπουν την ομοφυλοφιλία.
Συγκεκριμένα, το 40% των ανδρών στην Ελλάδα δηλώνει ότι η ομοφυλοφιλία είναι ηθικά απαράδεκτη. Στις γυναίκες, το ποσοστό αυτό περιορίζεται στο 20%. Δεν μιλάμε δηλαδή για μια μικρή απόκλιση στη στάση των δύο φύλων, αλλά για μια απόσταση 20 ποσοστιαίων μονάδων, η οποία είναι αισθητά μεγαλύτερη από εκείνη που καταγράφεται συνήθως σε άλλες χώρες του δείγματος. Το ίδιο το Pew σημειώνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις όπου εμφανίζεται σημαντική διαφορά ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, αυτή κινείται περίπου στις 10 μονάδες. Στην ελληνική περίπτωση, είναι διπλάσια.
Αυτό είναι που δίνει στο ελληνικό εύρημα το πραγματικό του βάρος. Δεν είναι μόνο το ποσοστό. Είναι το πόσο απότομα ανοίγει η ψαλίδα ανάμεσα στα δύο φύλα. Και είναι ακριβώς αυτή η ψαλίδα που μετατρέπει ένα διεθνές dataset σε καθαρό ελληνικό κοινωνικό θέμα.
Η έρευνα δείχνει επίσης κάτι που επανέρχεται σχεδόν παντού: οι νεότεροι ενήλικες είναι συνολικά πιο θετικοί απέναντι στην ομοφυλοφιλία από ό,τι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία. Με άλλα λόγια, το χάσμα δεν είναι μόνο γεωγραφικό ή πολιτισμικό. Είναι και γενεακό. Οι στάσεις αλλάζουν, αλλά δεν αλλάζουν παντού με τον ίδιο τρόπο και ασφαλώς δεν αλλάζουν όλες μαζί.
Αν δει κανείς τη μεγάλη εικόνα στην Ευρώπη, η απόσταση γίνεται ακόμη πιο καθαρή. Στη Σουηδία και τη Γερμανία, το 94% των ερωτηθέντων λέει ότι η ομοφυλοφιλία είναι ηθικά αποδεκτή ή δεν αποτελεί καν ηθικό ζήτημα. Ακολουθούν η Ισπανία με 93% και η Ολλανδία με 91%. Πρόκειται για μια εικόνα πολύ υψηλής κοινωνικής αποδοχής, που δείχνει ότι σε ένα μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης το ζήτημα έχει μετακινηθεί ήδη σε άλλο επίπεδο.
Η Ελλάδα, βέβαια, δεν βρίσκεται έξω από αυτή τη γενική ευρωπαϊκή μετατόπιση. Τα τελευταία χρόνια το θεσμικό πλαίσιο έχει αλλάξει ουσιαστικά, με πιο χαρακτηριστικό σταθμό τη νομιμοποίηση του γάμου ομοφύλων το 2024. Κι όμως, τα νέα δεδομένα υπενθυμίζουν κάτι που οι κοινωνίες συχνά προτιμούν να ξεχνούν: οι νόμοι μπορούν να αλλάξουν σχετικά γρήγορα, αλλά οι αντιλήψεις, οι προκαταλήψεις και οι έμφυλοι ρόλοι μετακινούνται πιο αργά, πιο άνισα και με μεγαλύτερες αντιστάσεις.
Εκεί βρίσκεται ίσως και το πιο ενδιαφέρον σημείο αυτής της έρευνας. Δεν έρχεται να ακυρώσει τη θεσμική πρόοδο ούτε να πει ότι τίποτα δεν αλλάζει. Έρχεται, όμως, να δείξει ότι κάτω από την επιφάνεια της προόδου εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις. Και στην ελληνική περίπτωση, αυτή η απόκλιση φαίνεται καθαρά στο πώς απαντούν άνδρες και γυναίκες στην ίδια ερώτηση.
