Ο πόλεμος που μαίνεται στη Μέση Ανατολή έχει στρέψει για ακόμη μία φορά το βλέμμα της διεθνούς κοινότητας προς το Ιράν.
Σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αστάθειας, πολλοί επιχειρούν να κατανοήσουν καλύτερα μια κοινωνία που συχνά παρουσιάζεται αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της πολιτικής και των διεθνών σχέσεων. Υπάρχει όμως η πραγματικότητα μιας κοινωνίας που επηρεάζει εκατομμύρια ζωές και συμπιέζεται κάτω από λέξεις όπως «καταπίεση» και «κακοποίηση».
Σε αυτή την πραγματικότητα, ο ιρανικός κινηματογράφος έχει εξελιχθεί εδώ και δεκαετίες σε ένα από τα πιο ουσιαστικά «παράθυρα» κατανόησης της ιρανικής κοινωνίας. Μέσα από ιστορίες που αντλούν υλικό από την καθημερινότητα, τις οικογενειακές σχέσεις και τα κοινωνικά διλήμματα, πολλοί δημιουργοί επιχειρούν να φωτίσουν πτυχές της ζωής που σπάνια γίνονται ορατές έξω από τη χώρα.
Ιδιαίτερη θέση σε αυτές τις αφηγήσεις κατέχουν οι ιστορίες γυναικών. Σε μια κοινωνία όπου οι ελευθερίες συχνά δοκιμάζονται και οι κοινωνικοί κανόνες παραμένουν αυστηροί, οι γυναίκες βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο των κινηματογραφικών ιστοριών, αποκαλύπτοντας τις δυσκολίες, αλλά και τη δύναμη με την οποία διεκδικούν τον χώρο και τη φωνή τους.
Οι εννέα ταινίες που ακολουθούν προσφέρουν μια πιο βαθιά και ανθρώπινη ματιά στο Ιράν: στις αντιφάσεις της κοινωνίας του, στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και στα κοινωνικά ζητήματα που οι δημιουργοί επιχειρούν να αναδείξουν μέσα από τον κινηματογράφο.
1. The Seed of the Sacred Fig (2024)
Η ταινία του Mohammad Rasoulof ακολουθεί μια οικογένεια στην Τεχεράνη, όταν ο πατέρας διορίζεται δικαστής στο Επαναστατικό Δικαστήριο. Η επαγγελματική του άνοδος προκαλεί ρήγματα μέσα στο σπίτι, καθώς οι κόρες του εκφράζουν διαφορετικές απόψεις για το καθεστώς και τις διαδηλώσεις των γυναικών.
Η ταινία εξετάζει την ένταση ανάμεσα στην εξουσία και την οικογενειακή ζωή, ενώ παράλληλα αποτυπώνει τον φόβο, την παρακολούθηση και την καταστολή στη σύγχρονη ιρανική κοινωνία.
36 βραβεία, 74 υποψηφιότητες - Πέντε βραβεία στο Φεστιβάλ Καννών 2024
2. My Favourite Cake (2024)
Μια τρυφερή αλλά βαθιά πολιτική ιστορία των Maryam Moghaddam και της Behtash Sanaeeha για μια ηλικιωμένη γυναίκα στην Τεχεράνη που αποφασίζει να ζήσει ξανά τον έρωτα, παρά τους κοινωνικούς περιορισμούς.
Η ταινία σχολιάζει την απομόνωση των ηλικιωμένων γυναικών στο Ιράν, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία ελέγχει τη ζωή και τις επιθυμίες τους.
7 βραβεία και έξι υποψηφιότητες σε διεθνή φεστιβάλ, μεταξύ άλλων, στο Φεστιβάλ Βερολίνου 2024
3. Leila’s Brothers (2022)
Η ταινία του Saeed Roustayi παρουσιάζει μια οικογένεια που προσπαθεί να επιβιώσει μέσα στην οικονομική κρίση του Ιράν. Στο κέντρο της ιστορίας βρίσκεται η Λεϊλά, η μοναδική γυναίκα ανάμεσα σε πέντε αδέλφια, που προσπαθεί να κρατήσει την οικογένεια ενωμένη.
Το φιλμ αποκαλύπτει τις οικονομικές πιέσεις, τις πατριαρχικές δομές και τη δύσκολη θέση των γυναικών σε μια κοινωνία όπου οι άνδρες κυριαρχούν στις αποφάσεις.
4 νίκες και 5 υποψηφιότητες - Βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Καννών 2022.
4. Holy Spider (2022)
Η ταινία βασίζεται στην αληθινή ιστορία ενός κατά συρροή δολοφόνου που δολοφονούσε γυναίκες στη Μασχάντ, ισχυριζόμενος ότι «καθαρίζει» την πόλη από την ανηθικότητα.
Μέσα από την έρευνα μιας δημοσιογράφου, η ταινία αποκαλύπτει τον βαθύ μισογυνισμό που υπάρχει σε τμήματα της κοινωνίας και την αδιαφορία των αρχών απέναντι στη βία κατά των γυναικών.
22 βραβεία, 35 υποψηφιότητες - Βραβείο Καλύτερης Ηθοποιού για τη Zar Amir Ebrahimi στο Φεστιβάλ Καννών 2022.
5. Seven Winters in Tehran (2023)
Το ντοκιμαντέρ αφηγείται την ιστορία της Reyhaneh Jabbari, μιας νεαρής γυναίκας που καταδικάστηκε σε θάνατο αφού σκότωσε έναν άνδρα ο οποίος επιχείρησε να τη βιάσει.
Η ταινία φωτίζει το νομικό σύστημα του Ιράν και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες όταν προσπαθούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.
14 βραβεία και 10 υποψηφιότητες - Βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ Βερολίνου (Panorama).
6. No One Knows About Persian Cats (2009)
Η ταινία ακολουθεί δύο νεαρούς μουσικούς που προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα συγκρότημα στην Τεχεράνη, ενώ ταυτόχρονα παλεύουν με τη λογοκρισία και τους περιορισμούς που επιβάλλονται στην καλλιτεχνική έκφραση.
Μέσα από την underground μουσική σκηνή, η ταινία αποτυπώνει τη νεανική κουλτούρα του Ιράν και την επιθυμία για ελευθερία.
8 Βρβαεία, 5 υποψηφιότητες - Δύο βραβεία στο Φεστιβάλ Καννών 2009.
7. Hush! Girls Don’t Scream (2013)
Ένα δυνατό κοινωνικό δράμα που αγγίζει το ταμπού της σεξουαλικής κακοποίησης. Η ταινία αφηγείται την ιστορία μιας γυναίκας που σκοτώνει έναν άνδρα λίγο πριν τον γάμο της, για να προστατεύσει ένα κορίτσι από την κακοποίηση.
Το φιλμ αποκαλύπτει τη σιωπή που επιβάλλεται στα θύματα και την κοινωνική πίεση που εμποδίζει τις γυναίκες να μιλήσουν.
Πολλαπλά βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Fajr στο Ιράν
8. Reading Lolita in Tehran (2024)
Βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Azar Nafisi, η ταινία ακολουθεί μια καθηγήτρια Λογοτεχνίας που δημιουργεί μια μυστική λέσχη ανάγνωσης για γυναίκες φοιτήτριες στην Τεχεράνη.
Μέσα από τη λογοτεχνία, οι γυναίκες βρίσκουν έναν χώρο ελευθερίας και αντίστασης απέναντι στους περιορισμούς της κοινωνίας.
9. Persepolis (2007)
Η ταινία αφηγείται την ιστορία της Μαρτζάν, ενός κοριτσιού που μεγαλώνει στο Ιράν κατά τη διάρκεια της Ιρανικής Επανάστασης και του πολέμου με το Ιράκ.
Καθώς το νέο ισλαμικό καθεστώς επιβάλλει αυστηρούς κανόνες και περιορισμούς, η Μαρτζάν μεγαλώνει σε μια προοδευτική οικογένεια και αρχίζει να αμφισβητεί την κατάσταση. Οι γονείς της τη στέλνουν στην Ευρώπη για να τη προστατεύσουν, όμως εκεί αντιμετωπίζει μοναξιά και κρίση ταυτότητας.
Τελικά επιστρέφει στο Ιράν, αλλά δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στη ζωή υπό το καθεστώς και αποφασίζει να φύγει ξανά, αναζητώντας προσωπική ελευθερία.
30 Βραβεία (δύο στις Κάννες) και 58 υποψηφιότητες
