Ο Κριστόφ Γκαλφάρ είναι διακεκριμένος φυσικός, συγγραφέας διεθνών μπεστ σέλερ όπως «Το σύμπαν στα χέρια σας» και η τριλογία του «Πρίγκιπα των νεφών» που έχουν κυκλοφορήσει και στα ελληνικά, και «επικοινωνιολόγος της επιστήμης», όπως δηλώνει.
Αφού ερεύνησε τις μαύρες τρύπες και την προέλευση του σύμπαντος μαζί με τον Στίβεν Χόκινγκ, σκοπός του είναι πλέον να μοιράζεται τις γνώσεις του με το κοινό μέσω βιβλίων, διαλέξεων και της εκπομπής που παρουσιάζει στον γαλλικό ραδιοφωνικό σταθμό Radio Inter. Στη συνέντευξη που παραχώρησε πριν από μερικές μέρες στην «El Pais» κλήθηκε να απαντήσει σε κάποια καίρια και οικουμενικά ερωτήματα.
— Σκεφτόμαστε την ασύλληπτη απεραντοσύνη του σύμπαντος και νιώθουμε πολύ μόνοι. Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε αυτό το συναίσθημα;
Όσο γιγαντιαίο και αν είναι το σύμπαν, είναι οι ανθρώπινες ανακαλύψεις που μας κάνουν να σκεφτόμαστε το μέγεθός του. Το σύμπαν χωράει στο μυαλό μας. Η φαντασία μας μπορεί να το συλλάβει πλήρως.
Η επιστημονική γνώση βοηθά στην αποκατάσταση ενός ορισμένου βαθμού εμπιστοσύνης στην ικανότητα του κόσμου να κατανοεί. Είναι εξαιρετικά σημαντική για τη δημοκρατία.
— Ποιος ή τι δημιούργησε το σύμπαν;
Αυτή είναι μια θρησκευτική ερώτηση στην οποία δεν μπορώ να απαντήσω. Η επιστημονική ερώτηση θα ήταν: έχει ιστορία το σύμπαν που διακρίνουμε γύρω μας; Και η απάντηση είναι ναι, το ανακαλύψαμε πριν από εκατό χρόνια. Κι αν υπάρχει ιστορία, υπάρχει και αρχή. Η επιστήμη του εικοστού αιώνα μάς έδειξε ότι υπάρχουν δομές που εξηγούν το σύμπαν. Αλλά αυτές οι δομές έχουν όρια. Ό,τι υπήρχε πριν από αυτό που ονομάζουμε Μεγάλη Έκρηξη είναι απρόσιτο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει, απλώς δεν έχουμε βρει τα μέσα για να φτάσουμε εκεί.
— Ο Στίβεν Χόκινγκ, ο μέντοράς σας, είχε πει ότι η Γη έχει περιορισμένη διάρκεια ζωής. Μπορεί να ισχύει κάτι τέτοιο και με το σύμπαν;
Γνωρίζουμε ότι ο πλανήτης μας δεν είναι αιώνιος. Αυτό είναι σίγουρο. Ωστόσο, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν ισχύει κάτι τέτοιο για το σύμπαν. Δεν γνωρίζουμε το μέλλον του, δεν γνωρίζουμε αν μπορούν να γεννηθούν άλλα σύμπαντα μέσα σε αυτό.
— Και η έννοια της αλήθειας έχει κάποιο νόημα για εσάς;
Όταν μια θεωρία συνδέεται με την εμπειρία, αγγίζουμε κάτι που ονομάζεται επιστημονική αλήθεια. Αλλά στην επιστήμη, η αλήθεια δεν είναι ποτέ ακριβής. Υπάρχει πάντα ένα σημείο αβεβαιότητας σε όλες τις εμπειρίες. Και σε αυτές τις αβεβαιότητες, ή ασάφειες, μπορεί να κρύβεται μια άλλη αλήθεια. Αλλά ορισμένες εμπειρίες δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. Το γεγονός ότι η Γη είναι στρογγυλή ή ότι ο Ήλιος είναι ένα άστρο... αυτές είναι αλήθειες. Η έννοια της αλήθειας έχει σημασία στην επιστήμη, αλλά δεν είναι κάτι το απόλυτο.
— Ποια είναι η επίδραση της έλλειψης επιστημονικής γνώσης στη δημοκρατική ζωή;
H επιστημονική γνώση μάς επιτρέπει να αποφεύγουμε την εξαπάτηση. Είναι απαραίτητο για τις δημοκρατίες να τη μεταδίδουν. Αυτό κάνω στη δουλειά μου. Όχι μόνο για τους μελλοντικούς συναδέλφους μου αλλά και για το ευρύ κοινό. Υπάρχουν εκείνοι που προσπαθούν να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη μέσω ψευδών γνώσεων. Η επιστημονική γνώση βοηθά στην αποκατάσταση ενός ορισμένου βαθμού εμπιστοσύνης στην ικανότητα του κόσμου να κατανοεί. Είναι εξαιρετικά σημαντική για τη δημοκρατία.
— Τι πιστεύετε σχετικά με τις πιθανότητες εξωγήινης ζωής;
Είναι πολύ πιθανή πλέον η ανακάλυψη εξωγήινης ζωής. Αρχίζουμε να διαθέτουμε την τεχνολογία που μας επιτρέπει να την ανιχνεύσουμε και, αν υπάρχει κάτι εκεί έξω, θα το ανακαλύψουμε σύντομα. Από την άλλη, το 95% του σύμπαντος που παραμένει άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι είναι η σκοτεινή ύλη. Αποκτούμε όμως δορυφόρους που μας επιτρέπουν να δούμε το σύμπαν όπως ποτέ πριν. Το γεγονός και μόνο ότι ανακαλύπτουμε την ύπαρξη αυτών των μυστηρίων είναι απίστευτο.
— Τον τελευταίο καιρό, λόγω του Ίλον Μασκ, γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον αποικισμό του Άρη. Πόσο εφικτό είναι κάτι τέτοιο;
Είναι τεχνολογικά αδύνατο. Η αποστολή κάποιων επιστημόνων μπορεί να είναι εφικτή, παρότι θα ήταν απίστευτα δαπανηρή και περίπλοκη. Αλλά η αποστολή εκατοντάδων ανθρώπων; Όχι. Δεν ξέρουμε ακόμα πώς να το κάνουμε. Σε εκατό ή σε χίλια χρόνια ποιος ξέρει. Πάντως το όνειρο του αποικισμού του Άρη είναι ανέφικτο τις επόμενες δεκαετίες.
— Ποια θα είναι, λοιπόν, η μεγάλη επανάσταση των επόμενων δέκα ή δεκαπέντε ετών;
Η τεχνητή νοημοσύνη και η πρόοδός της στην ιατρική. Αλλά για να επανέλθω στην εξωγήινη ζωή, πιστεύω ότι υπάρχει περισσότερη ζωή στο Διάστημα από ό,τι νομίζουμε. Αυτή είναι η προσωπική μου πεποίθηση.
Με στοιχεία από την «El Pais»
