LIVE!

150 χρόνια μετά τον θάνατό της, η Γεωργία Σάνδη παραμένει εμβληματική μορφή

150 χρόνια μετά τον θάνατό της, η Γεωργία Σάνδη παραμένει ένα αξεπέραστο έμβλημα Facebook Twitter
Η Γεωργία Σάνδη φωτογραφημένη από τον Félix Nadar το 1864.
0


Η ΓΑΛΛΙΔΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
του 19ου αιώνα Αμαντίν Ορόρ Λισίλ Ντιπέν, η οποία αποτελεί εθνικό θησαυρό για τη χώρα της και διεθνές λογοτεχνικό ίνδαλμα μετά την υιοθέτηση του ψευδώνυμου Γεωργία Σάνδη (George Sand), μπορεί να μην ξεπερνούσε το ενάμιση μέτρο σε ύψος, αλλά από κάθε άλλη άποψη ήταν μια γιγαντιαία μορφή. Οι σύγχρονοί της την έραιναν με επαίνους σαν να ήταν κομφετί. Ο Αλέξις ντε Τοκβίλ ανέφερε ότι είχε «κάτι από τη φυσική στάση των πολύ σπουδαίων μυαλών». Ο Μάθιου Άρνολντ, ένας από τους πολλούς Βρετανούς συγγραφείς που πραγματοποίησαν το προσκύνημα στην κομψή εξοχική της έπαυλη στο Νοάν της κεντρικής Γαλλίας, ισχυρίστηκε ότι ήταν «το μεγαλύτερο πνεύμα στον ευρωπαϊκό κόσμο» μετά τον Γκαίτε. Ήταν επίσης εκπληκτικά παραγωγική, υποστηρίζοντας το ταλέντο της με σκληρή δουλειά. Μέχρι το θάνατό της σε ηλικία 71 ετών είχε δημοσιεύσει περισσότερα από πενήντα μυθιστορήματα, χώρια τα πολλά θεατρικά έργα, τα διηγήματα και τα πολιτικά φυλλάδια. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι έμοιαζε με μια λογοτεχνική ρωσική κούκλα (ματριόσκα): πολλοί διαφορετικοί συγγραφείς τοποθετημένοι ο ένας μέσα στον άλλον σ’ ένα κοινό σώμα.

Στην αυτοβιογραφία της, η Γεωργία Σάνδη γράφει ότι, ανεξάρτητα από την ηλικία μας, αν εξετάσουμε την καρδιά μας, θα διαπιστώσουμε ότι είναι «γεμάτη με την αθωότητα» της παιδικής ηλικίας, και η Σάμσον υποστηρίζει πειστικά ότι αυτό ήταν το πραγματικό μυστικό της επιτυχίας της.

Γεννημένη το 1804, ενώ οι επιπτώσεις της Γαλλικής Επανάστασης συνέχιζαν να αντηχούν σε όλη την Ευρώπη, πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής της ηλικίας μαθαίνοντας όλα τα ηθικά διδάγματα που το υπόλοιπο της ζωής της θα προσπαθούσε να ξεδιαλύνει. Κόρη μιας ηθοποιού, αλλά μεγαλωμένη κυρίως από την αριστοκράτισσα γιαγιά της, μορφώθηκε σε ένα μοναστήρι του Παρισιού, όπου της δίδαξαν πώς να συμπεριφέρεται με ευπρέπεια και σεμνότητα. Στα 18 της χρόνια απέκτησε κάποια ελευθερία, όταν παντρεύτηκε τον Καζιμίρ Ντιντεβάν, νόθο γιο του βαρόνου Ζαν-Φρανσουά Ντιντεβάν, αν και γρήγορα ξεπέρασε αυτό που ήταν εν μέρει ένας γάμος συμφέροντος. Σύντομα άρχισε να γράφει ιστορίες και άρθρα σε περιοδικά μαζί με τον νέο της εραστή, Ζιλ Σαντό (Jules Sandeau), με την υπογραφή «J Sand», αλλά μέσα σε λίγα χρόνια τον αντικατέστησε και αυτόν. Η «J Sand» ήταν πλέον η «George Sand».

150 χρόνια μετά τον θάνατό της, η Γεωργία Σάνδη παραμένει ένα αξεπέραστο έμβλημα Facebook Twitter
Σκίτσο του 1835 που την απεικονίζει να φουμάρει, φορώντας ανδρικά.

Η φήμη της άρχισε να μεγαλώνει με τη δημοσίευση μυθιστορημάτων που ανέλυαν τις πολύπλοκες ανθρώπινες σχέσεις από τη γυναικεία οπτική, όπως τα «Lélia» και «Jacques», και τα δύο γραμμένα το 1833 – σε κάθε περίπτωση υποστήριζε τα συμπεράσματά της με άφθονη επιτόπια έρευνα. Το 1835 χώρισε και επίσημα τον Ντιντεβάν, αναλαμβάνοντας την επιμέλεια των δυο παιδιών τους. Όπως διαβάζουμε στη νέα βιογραφία της, την οποία έγραψε η Φιόνα Σάμσον και έχει τίτλο «Becoming George», παρά τις απαιτήσεις της ανατροφής των παιδιών και μιας ολοένα και πιο επιτυχημένης λογοτεχνικής καριέρας, η Γεωργία Σάνδη κατάφερε να συγκεντρώσει έναν εντυπωσιακό κατάλογο εραστών. Είχε μια ιδιαίτερη προτίμηση για χλωμούς, λεπτεπίλεπτους συγγραφείς και μουσικούς, συχνά πολύ νεότερους από αυτήν, τους οποίους έπαιρνε υπό την προστασία της και συχνά οδηγούσε στο κρεβάτι της.

Ο πιο διάσημος από αυτούς τους νεαρούς άνδρες ήταν ο Φρεντερίκ Σοπέν, ο αγαπημένος της «Τσιπ-Τσιπ», όπως χαϊδευτικά τον αποκαλούσε, ο οποίος ταξίδεψε μαζί της στη Μαγιόρκα το 1838 και αργότερα πέρασε πολλά καλοκαίρια στο εξοχικό της – η σχέση τους, πάντως, δεν ήταν σεξουαλική. Η συγγραφέας της βιογραφίας δεν είναι η πρώτη που πιθανολογεί ότι ο Σοπέν ενδιαφερόταν περισσότερο για τους άνδρες φίλους του, στους οποίους έγραφε τρυφερά μηνύματα όπως «πρέπει να πληρώσεις για το βρόμικο όνειρο που είδα χθες το βράδυ» και «σε θέλω και περιμένω να είσαι φρεσκοξυρισμένος». Η σχέση τους δεν είχε αίσιο τέλος, με τη Σάνδη να σηματοδοτεί τον χωρισμό τους γράφοντας: «Τι ανακούφιση! Για εννέα χρόνια, ενώ ήμουν γεμάτη ζωή, ήμουν δεμένη με ένα πτώμα». Ωστόσο, η σχέση τους φαίνεται ότι είχε προσφέρει και στους δυο τη σταθερότητα που χρειάζονταν για να δημιουργήσουν τα μεγαλύτερα έργα τους – στην περίπτωση της Σάνδη το μυθιστόρημα «Lucrezia Floriani» του 1847 που είναι στην ουσία ένα αυτοβιογραφικό έργο ελαφρώς καλυμμένο με ένα μυθοπλαστικό φύλλο συκής, και στην περίπτωση του Σοπέν μια σειρά από αιώνια έργα, όπως τα «Νυχτερινά», η «Φαντασία σε φα ελάσσονα» και η «Σονάτα για βιολοντσέλο».

Ο πιο διάσημος από αυτούς τους νεαρούς άνδρες ήταν ο Φρεντερίκ Σοπέν, ο αγαπημένος της «Τσιπ-Τσιπ», όπως χαϊδευτικά τον αποκαλούσε
Η νέα βιογραφία της Γεωργίας Σανδή με τίτλο «Becoming George»

Αν τα γραπτά της την έκαναν διάσημη, οι δημόσιες εμφανίσεις της την έκαναν περιβόητη. Στην αρχή της καριέρας της ντυνόταν με κομψά ανδρικά ρούχα, ενώ αργότερα απέκτησε αγορίστικο κούρεμα και έβαλε μια τελική πινελιά με ένα πούρο. Ενώ ορισμένοι λογοτεχνικοί ανταγωνιστές της έδειχναν αμήχανοι από την απόφασή της να ντύνεται σαν άνδρας (ο Βικτόρ Ουγκό είχε πει ότι «η Τζορτζ Σαντ δεν μπορεί να αποφασίσει αν είναι άνδρας ή γυναίκα» και ότι δεν ήταν σίγουρος αν μπορεί να την αποκαλεί «αδελφή μου ή αδελφό μου»), άλλοι σεβάστηκαν απόλυτα την επιλογή της. Όταν ο Φλομπέρ άρχισε μια μακρά αλληλογραφία μαζί της το 1863, της έδειξε ότι τη θεωρούσε ίση του, αποκαλώντας την «chère maitre».

Στην αυτοβιογραφία της, η Σάνδη γράφει ότι, ανεξάρτητα από την ηλικία μας, αν εξετάσουμε την καρδιά μας, θα διαπιστώσουμε ότι είναι «γεμάτη με την αθωότητα» της παιδικής ηλικίας, και η Σάμσον υποστηρίζει πειστικά ότι αυτό ήταν το πραγματικό μυστικό της επιτυχίας της. Έβλεπε τον κόσμο με νέους τρόπους επειδή ποτέ δεν θεωρούσε τίποτα δεδομένο, ακόμα κι αν «μερικές φορές κάλυπτε αυτή την αθωότητα με μια κοσμική επιτήδευση». Ακόμα και στα τελευταία της χρόνια πειραματιζόταν με νέες ιδέες, γράφοντας για «τον χαιρετισμό [salut] ανάμεσα στον πλανήτη και τους κατοίκους του» σε μια εποχή που ο όρος «οικολογία» δεν είχα ακόμα επινοηθεί, και σκουραίνοντας τα μαλλιά της με χυμό καρυδιάς λίγο πριν τη φωτογραφίσει ο Félix Nadar το 1864. Όταν πέθανε, το 1876, ταλαιπωρημένη από καρκίνο του εντέρου, ο Ουγκό απέστειλε τα συλλυπητήριά του με τη φράση: «Θρηνώ μια νεκρή γυναίκα και χαιρετώ μια αθάνατη».

Με στοιχεία από τους «Times»

Βιβλίο
0

LIVE!

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΠΕΞ Δέκα βιβλία που δεν θα βρεις εύκολα σε άλλες λίστες

Βιβλίο / Δέκα βιβλία που δεν θα βρεις εύκολα σε άλλες λίστες

Μια επιλογή τίτλων που καλύπτει από την Κατοχή και τους δωσίλογους, μέχρι τη συναίνεση, το «1984», ένα «αρχέγονο queer», τα Τέμπη, τη hyperpop, έναν αυτοκράτορα-φιλόσοφο και τους συνειρμούς ενός Αθηναίου «ευπατρίδη».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
90’ με τη συντακτική ομάδα της «βλάβης»

Βιβλίο / Αυτή η παρέα φτιάχνει τη «βλάβη», το πιο φρέσκο έντυπο για το βιβλίο

Είναι millennials, πιστεύουν ακόμα στην αξία του τυπωμένου χαρτιού, δεν δέχονται διαφημίσεις, ξέρουν πολύ καλά το βιβλίο, δεν αναρτούν τίποτα στο internet γιατί θέλουν να σε δουν να ξεφυλλίζεις το περιοδικό τους. Και πολύ καλά κάνουν γιατί η «βλάβη» τους είναι ένας νέος τρόπος να μιλάς για το βιβλίο και για τον πολιτισμό.
M. HULOT
«Εκτελούσαμε αποφάσεις, ακόμα κι όταν διαφωνούσαμε»

Το πίσω ράφι / «Εκτελούσαμε αποφάσεις, ακόμα κι όταν διαφωνούσαμε»

Η Μαρία Μπέικου αφηγείται με τρόπο λιτό τη ζωή της στο «Αφού με ρωτάτε, θα θυμηθώ», τη συμμετοχή της στην Αντίσταση, τον Εμφύλιο, τα χρόνια της στην ΕΣΣΔ και τη σχέση της με μεγάλους Ρώσους καλλιτέχνες.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ζιζέλ Πελικό: «Έχω ξαναβρεί τη χαρά της ζωής»

Βιβλίο / Ζιζέλ Πελικό: «Οι βιαστές μου να σκύψουν το κεφάλι• όχι εγώ»

Πέρα από κάθε προσδοκία και παρά τη φρίκη που κρύβουν οι σελίδες της, η αυτοβιογραφία της Πελικό, «Ύμνος στη ζωή», είναι ένα απαράμιλλο παράδειγμα γενναιότητας κι ένα μήνυμα αισιοδοξίας, δικαιώνοντας απόλυτα τον τίτλο του. Κυκλοφόρησε μόλις και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
Γιατί διαβάζουμε (και αγαπάμε) ακόμα τα «Ανεμοδαρμένα Ύψη»

Βιβλίο / Γιατί διαβάζουμε (και αγαπάμε) ακόμα τα «Ανεμοδαρμένα Ύψη»

Η ταινία της Έμεραλντ Φένελ μας θύμισε την αξεπέραστη αξία του κλασικού έργου της Έμιλι Μπροντέ και τους άπειρους λόγους για τους οποίους παραμένει ανάμεσα στα αγαπημένα αναγνωστών και κριτικών.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Ευάρεστος Πιμπλής: «Το να σε λέει “τέρας” ένας Πρόεδρος είναι τρομακτικό»

Lifo Videos / Ευάρεστος Πιμπλής: «Το να σε λέει “τέρας” ένας Πρόεδρος είναι τρομακτικό»

Ο νεαρός συγγραφέας που έκανε αίσθηση με το πρώτο του μυθιστόρημα «Πέρα από τη συναίνεση» (εκδ. Πόλις) μιλά για την queer κουλτούρα στα χρόνια του Tραμπ και για το πώς συμφιλιώνεται κανείς με τον ομοερωτικό σεξουαλικό του προσανατολισμό σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
«Εξομολόγηση και μαθητεία»

Long Stories / «Εξομολόγηση και μαθητεία»

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος υπήρξε στενός φίλος του Μένη Κουμανταρέα από το 1978 μέχρι το 2014, που ο σημαντικός Έλληνας συγγραφέας δολοφονήθηκε. Σε αυτό το διάστημα αντάλλαξαν επιστολές, «ένα δούναι και λαβείν ανάμεσα σε δυο ψυχές, ένα γραμμένο από την ίδια τη ζωή επιστολογραφικό μυθιστόρημα», που ετοιμάστηκαν για να κυκλοφορήσουν, η έκδοσή τους όμως έχει «παγώσει». Δημοσιεύουμε τον πρόλογο που ο Β. Ραπτόπουλος ετοίμασε για αυτόν τον τόμο, υπό μορφή μιας τελευταίας άτυπης επιστολής, όπως λέει ο ίδιος.
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ
Τι κοινό έχουν ο Μπάρακ Ομπάμα και η Ντούα Λίπα;

The Review / Ας μιλήσουμε για το βιβλίο που ενθουσίασε τη Ντούα Λίπα και τον Μπάρακ Ομπάμα

Διάβασαν και προώθησαν και οι δυο το μυθιστόρημα «Σάρκα» του Ουγγροβρετανού Ντέιβιντ Σόλοϊ, που κέρδισε το βραβείο Booker του 2025 και θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός. H Βένα Γεωργακοπούλου συζητά γι’ αυτό με τον σκηνοθέτη Λευτέρη Χαρίτο, πρόεδρο της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Γιάννης Παλαβός

Οι Αθηναίοι / Γιάννης Παλαβός: «Τα βιβλιοπωλεία είναι γεμάτα μέτρια ή κακά βιβλία»

Μεγάλωσε σ’ ένα γυναικείο περιβάλλον και βρήκε καταφύγιο στην παιδική βιβλιοθήκη του χωριού του. Δεν ένιωσε ποτέ πραγματικά Αθηναίος και τον ενοχλεί ο διάχυτος εγωισμός των social media. Aκόμη και σήμερα αρκετοί πιστεύουν πως το «Παλαβός» είναι ψευδώνυμο. Ο βραβευμένος συγγραφέας αφηγείται τη ζωή του στη LiFO.
M. HULOT
Έχουν, αλήθεια, νόημα οι επανεκδόσεις βιβλίων;

Βιβλίο / Έχουν νόημα οι επανεκδόσεις;

Η εκ νέου κυκλοφορία ξένων τίτλων φέρνει στο προσκήνιο κλασικά έργα, αλλά θέτει και το εξής ερώτημα: χρειαζόμαστε επετειακές εκδόσεις βιβλίων όπως η «Λίγη Ζωή» της Γιαναγκιχάρα, που μοιάζει να αφορά την εποχή που γράφτηκε;
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ