ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΚΚΙΝΗΣΗΣ αυτής της πρωτότυπης καταγραφής της δίκης της Νυρεμβέργης, δηλαδή της λογοδοσίας για τα χειρότερα εγκλήματα πολέμου στην ιστορία, είναι ένας ζωγραφικός πίνακας. Το έργο της Βρετανής ζωγράφου Λόρα Νάιτ απεικονίζει την ανώτατη ηγεσία των ναζί στην αίθουσα 600, στο Παλάτι της Δικαιοσύνης της γερμανικής πόλης. Ντυμένοι με κοστούμια, συρρικνωμένοι και κάπως ατημέλητοι, οι άνδρες –η κεντρική ιδέα του πίνακα αλλά και του βιβλίου είναι ότι είναι όλοι άνδρες– έχουν εκπέσει από την κορυφή στην οποία βρίσκονταν λίγα χρόνια νωρίτερα, όταν πίστευαν ότι θα εξουσίαζαν τον κόσμο, προκαλώντας ανείπωτες φρικαλεότητες, συμπεριλαμβανομένου του Ολοκαυτώματος.
Δεν υπήρχαν γυναίκες δικαστές ή γυναίκες που να λαμβάνουν αποφάσεις κατά την ακροαματική διαδικασία και καθεμία από τις οκτώ γυναίκες πάλεψε για να αποκαλυφθούν κρίσιμα στοιχεία της αλήθειας.
Δεν υπάρχει ούτε μία γυναίκα στον πίνακα της Νάιτ, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στο Αυτοκρατορικό Πολεμικό Μουσείο του Λονδίνου. Ο πίνακας απεικονίζει τη διαδικασία κατά την οποία ακούγονται στο δικαστήριο μαρτυρίες που εξακολουθούν να προκαλούν ρίγη, περισσότερα από 80 χρόνια μετά. Εστιάζοντας στην ιστορία της ζωγράφου και των άλλων γυναικών που βρέθηκαν στη Νυρεμβέργη, η συγγραφέας Νάταλι Λίβινγκστον, εγγονή επιζώντων του Ολοκαυτώματος, επιτρέπει με το βιβλίο της «Οι γυναίκες της Νυρεμβέργης» σε αυτές τις γενναίες φωνές να έχουν τον τελευταίο λόγο για τους μαζικούς δολοφόνους που, στις τελευταίες τους μέρες, φαίνονται αξιολύπητοι και συνηθισμένοι, σαν ανώνυμοι υπάλληλοι μιας χρεοκοπημένης εταιρείας, καθώς περιμένουν την εκτέλεση ή τη φυλάκιση για εγκλήματα πολέμου.
Στο βιβλίο αναδεικνύεται ο ρόλος της λαίδης Λόρα Νάιτ, μίας από τις οκτώ γυναίκες που έπρεπε να παλέψουν για να διεκδικήσουν τη θέση τους στη δίκη της Νυρεμβέργης, ενάντια στον βαθιά ριζωμένο μισογυνισμό και σοβινισμό της εποχής. Ορισμένες από αυτές αγνοήθηκαν ή ξεχάστηκαν σε μεγάλο βαθμό, παρότι συνέβαλαν στο να λογοδοτήσουν μερικοί από τους χειρότερους εγκληματίες του περασμένου αιώνα. Άλλες, όπως η Ρεμπέκα Γουέστ και η Έρικα Μαν, ήταν ήδη διάσημες δημοσιογράφοι.
Οι ζωές των οκτώ ηρωίδων της Λίβινγκστον σκιαγραφούνται λεπτομερώς, με αποκορύφωμα τη στιγμή που βγαίνουν στο προσκήνιο για να διασφαλίσουν ότι το στίγμα που άφησε ο ναζισμός στην ανθρωπότητα δεν θα αγνοηθεί, δεν θα αμβλυνθεί και δεν θα ξεχαστεί ποτέ. Οι «Οκτώ της Νυρεμβέργης» είναι μια Βρετανή ζωγράφος, μια Αμερικανίδα δικηγόρος, μια Γερμανίδα δημοσιογράφος, μια Ρωσίδα διερμηνέας, μια Βρετανή χρονογράφος, μια Γερμανο-βρετανή δημοσιογράφος, μια Γαλλίδα φωτογράφος και ηρωίδα της Αντίστασης και η Ίνγκεμποργκ Κάλνοκι, μια Ουγγαρέζα κόμησσα που φιλοξένησε τόσο επιζώντες της ναζιστικής θηριωδίας όσο και εγκληματίες πολέμου.
Δεν υπήρχαν γυναίκες δικαστές ή γυναίκες που να λαμβάνουν αποφάσεις κατά την ακροαματική διαδικασία και καθεμία από τις οκτώ γυναίκες πάλεψε για να αποκαλυφθούν κρίσιμα στοιχεία της αλήθειας. Οι περισσότερες ήταν συνηθισμένες γυναίκες των οποίων οι εξαιρετικές ιδιότητες αποκαλύφθηκαν μέσα από το πρίσμα της δίκης της Νυρεμβέργης, σαν να είχε φυλαχθεί σε μια χρονοκάψουλα μια παγιδευμένη ακτίνα φωτός από τη δεκαετία του 1940 και να απελευθερώθηκε μόλις τώρα.
Το βασικό μήνυμα του βιβλίου της Λίβινγκστον είναι ότι οι γυναίκες είναι απαραίτητες για να ρίξουν φως σε αυτό το σκοτεινό επεισόδιο εκτεταμένης σφαγής που διέπραξαν άνδρες. Πρόκειται για μια πολυδιάστατη βιογραφία οκτώ γυναικών με συναρπαστικές ιστορίες, η οποία δίνει μια νέα οπτική αλλά και μεγαλύτερο συναισθηματικό βάθος σ’ αυτήν τη συγκλονιστική δίκη, την πρώτη στην οποία χρησιμοποιήθηκε επίσημα ο όρος «εγκλήματα πολέμου» και στην οποία καθιερώθηκε η κατευθυντήρια αρχή ότι το καλό πρέπει να διαθέτει μια οικουμενική νομική δομή ώστε να νικήσει το κακό.
Οι γυναίκες, φυσικά, δεν απουσίαζαν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο – 640.000 μόνο ήταν μέλη των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων. Ένα στα πέντε μέλη της γαλλικής Αντίστασης ήταν γυναίκες. Και όμως, ήταν ένας πόλεμος ανδρών, που διαμορφώθηκε από άνδρες και την ιστορία του την αφηγήθηκαν άνδρες· σχεδόν όλοι οι εγκληματίες πολέμου ήταν άνδρες. Εκατομμύρια γυναίκες υπέφεραν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά δεν είχαν θέση στα ανώτατα κλιμάκια. Όπως έδειξε η Ρεμπέκα Γουέστ στο επικό ρεπορτάζ της για τη δίκη στο περιοδικό «New Yorker», το φως μπορεί να διαλύσει και να καταστρέψει το σκοτάδι και η αλήθεια μπορεί να αποκαλύψει λασπολογίες και φρικαλεότητες.
Με στοιχεία από την εφημερίδα «The Independent»
