Το ξεθωριασμένο περίγραμμα ενός χεριού σε τοίχο σπηλαίου στην Ινδονησία μπορεί να είναι η παλαιότερη γνωστή βραχογραφία στον κόσμο.
Σύμφωνα με αρχαιολόγους το αποτύπωμα εικάζεται ότι δημιουργήθηκε τουλάχιστον 67.800 χρόνια πριν.
Το αρχαίο στένσιλ χεριού ανακαλύφθηκε σε ένα ασβεστολιθικό σπήλαιο δημοφιλές στους τουρίστες στο νησί Μούνα, μέρος του νοτιοανατολικού Σουλαουέζι, όπου είχε περάσει απαρατήρητο ανάμεσα σε πιο πρόσφατες ζωγραφιές ζώων και άλλων μορφών.
Πέρα από το ότι παρέχει μια ελάχιστη ηλικία για την τέχνη του σπηλαίου, το έργο προωθεί τη σκέψη για το πώς και πότε πρωτοκατοικήθηκε η Αυστραλία, με το στένσιλ να έχει δημιουργηθεί πιθανότατα από τους προγόνους των αυτόχθονων Αυστραλών.
Οι μετακινήσεις των πληθυσμών
«Υπάρχουν πολλά έργα τέχνης σε βράχους, αλλά είναι πολύ δύσκολο να τα χρονολογήσουμε», δήλωσε ο καθηγητής Μαξίμ Ομπέρ, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο Γκρίφιθ στο Κουίνσλαντ. «Όταν μπορείς να τα χρονολογήσεις, ανοίγεται ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος. Είναι ένα οικείο παράθυρο στο παρελθόν και ένα οικείο παράθυρο στο μυαλό αυτών των ανθρώπων».
Η επιτόπια έρευνα που διεξήχθη από τον Ομπέρ και τον καθηγητή Άνταμ Μπρουμ, επίσης στο Γκρίφιθ, αποκάλυψε μια πλούσια ιστορία σπηλαιογραφιών στο Σουλαουέζι, κυρίως στη νοτιοδυτική χερσόνησο του νησιού. Σε μια σπηλιά, μια αφηγηματική σκηνή που απεικονίζει τρεις ανθρωποειδείς φιγούρες και ένα αγριογούρουνο χρονολογήθηκε τουλάχιστον 51.200 χρόνια πριν.
Το πιο πρόσφατο στένσιλ χεριού εντοπίστηκε στο Λιάνγκ Μεταντούνο, ένα σπήλαιο στη νοτιοανατολική χερσόνησο του Σουλαουέζι. Αν και ξεθωριασμένο και μερικώς καλυμμένο από ένα πιο πρόσφατο μοτίβο στον τοίχο, αποδόθηκε μια ελάχιστη ηλικία μετά την χρονολόγηση από την ομάδα των μικροσκοπικών αποθέσεων ασβεστίτη που είχαν σχηματιστεί πάνω του. Οι άνθρωποι ζωγραφίζουν στο σπήλαιο εδώ και χιλιετίες, με φρέσκες εικόνες να κοσμούν τους τοίχους για τουλάχιστον 35.000 χρόνια.
Δεν είναι σαφές πώς οι άνθρωποι μετανάστευσαν για πρώτη φορά από τη Σούντα, τη νοτιοανατολική ασιατική χερσόνησο που κάποτε συνέδεε το Βόρνεο, τη Σουμάτρα και τη Ιάβα, στο Σαχούλ, που συνέδεε την Αυστραλία, τη Νέα Γουινέα και την Τασμανία. Ωστόσο, η βραχογραφία υποδηλώνει ότι ορισμένοι άνθρωποι ταξίδεψαν μέσω μιας βόρειας διαδρομής που διέσχιζε το Σουλαουέζι.
Επειδή η στάθμη της θάλασσας ήταν πολύ χαμηλότερη εκείνη την εποχή, δημιουργήθηκαν γέφυρες μεταξύ ορισμένων γειτονικών νησιών, αλλά οι άνθρωποι θα έπρεπε να μετακινηθούν από νησί σε νησί για να εξαπλωθούν στην περιοχή. Οι ερευνητές αμφισβητούν το πότε έφτασαν οι άνθρωποι στο Σαχούλ, αλλά ο Μπρουμ πιστεύει ότι η βραχογραφία υποστηρίζει τα στοιχεία ότι η βόρεια Αυστραλία κατοικήθηκε τουλάχιστον πριν από 65.000 χρόνια.
Οι βραχογραφίες
Τα στένσιλ των χεριών δημιουργήθηκαν ψεκάζοντας ώχρα αναμεμειγμένη με νερό πάνω από ένα χέρι που πιέστηκε στον τοίχο της σπηλιάς. Όπως και άλλα στο Σουλαουέζι, το στένσιλ του Λιάνγκ Μεταντούνο έχει στενά, μυτερά δάχτυλα, τα οποία οι ερευνητές πιστεύουν ότι ήταν μια σκόπιμη τροποποίηση.
Ο Μπρουμ είπε: «Δεν ξέρουμε αν μοιάζουν με νύχια ζώων ή, πιο φανταστικά, με κάποιο ανθρώπινο-ζωικό πλάσμα που δεν υπάρχει, αλλά υπάρχει κάποιο είδος συμβολικής σημασίας πίσω από αυτά».
Σε άρθρο τους στο περιοδικό Nature, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι οι τροποποιήσεις στο στένσιλ του χεριού καθιστούν την βραχογραφία «πολύπλοκη» και, ως εκ τούτου, πιθανότατα έργο του Homo sapiens, αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί και η συμμετοχή άλλων ανθρώπινων ειδών που έχουν εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό.
Αρχαιολόγοι που εργάζονται σε ισπανικές σπηλιές έχουν χρονολογήσει τις επιγραφές στους τοίχους, συμπεριλαμβανομένων των στένσιλ χεριών, σε τουλάχιστον 64.000 χρόνια πριν, καθιστώντας τις έργο των Νεάντερταλ. Οι συγγενείς αλλά ελάχιστα γνωστοί Denisovans κατείχαν μια τεράστια περιοχή της Ασίας και έφτασαν μέχρι την Ινδονησία.
Ο καθηγητής Πολ Πετίτ, του Πανεπιστημίου του Ντάρχαμ, είπε ότι δεν είναι σαφές αν τα στένσιλ χεριών με μυτερά δάχτυλα στο Σουλαουέζι φτιάχτηκαν σκόπιμα ή απλά προκλήθηκαν από την κίνηση των δακτύλων του δημιουργού. «Το να το αποκαλέσουμε σύνθετο είναι μάλλον υπερβολική ερμηνεία του στένσιλ χεριών», είπε.
Με πληροφορίες από Guardian
