Ένας από τους αρχαιότερους χάρτες του κόσμου χαράχθηκε πάνω σε μια πήλινη πινακίδα πιθανότατα κάποια στιγμή μεταξύ 1500 και 1300 π.Χ.
Από την ανακάλυψή του, σε μια ανασκαφή του 1899 στο σημερινό Ιράκ, οι μελετητές διαφωνούν για το πώς πρέπει να ερμηνευθεί. Λίγο μεγαλύτερος από ένα ενήλικο ανθρώπινο χέρι, ο χάρτης δείχνει αποστάσεις ανάμεσα σε πύλες στο τείχος που περιέβαλλε τη μεσοποταμιακή πόλη της Νιππούρ. Όμως, για ορισμένους αρχαιολόγους, η θέση των κτιρίων στην πινακίδα δεν φαίνεται να ταιριάζει με τα ανασκαφέντα ερείπια της πόλης.
Πολλοί ειδικοί πίστευαν ότι ο χάρτης ήταν απλώς λανθασμένος — μέχρι τη δεκαετία του 1970, όταν ο αρχαιολόγος McGuire Gibson του Πανεπιστημίου του Σικάγο εντόπισε αεροφωτογραφίες της Νιππούρ και σκέφτηκε, πως θα μπορούσε να προσδιορίσει το σημείο όπου ο χάρτης έδειχνε τα τείχη της πόλης να προεξέχουν προς τα νότια. Όταν οι ανασκαφές αποκάλυψαν ίχνη οχυρώσεων εκεί, ο Gibson συνειδητοποίησε ότι οι γραμμές και οι γωνίες του χάρτη «ταίριαζαν υπέροχα» με όσα αποκάλυπτε. Με τον σωστό προσανατολισμό, ο χάρτης κάλυπτε ολόκληρη την πόλη, μια περιοχή περίπου μισού τετραγωνικού μιλίου.
Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πώς οι δημιουργοί του πέτυχαν τέτοια ακρίβεια. Γνωρίζουμε ότι οι Μεσοποτάμιοι ήταν επιδέξιοι τοπογράφοι, καθώς άλλες πινακίδες που έχουν βρεθεί περιλαμβάνουν λεπτομερείς αποτυπώσεις αγροτεμαχίων και οικοπέδων χρήσιμων για σκοπούς όπως η φορολογική εκτίμηση, λέει η Augusta McMahon, καθηγήτρια αρχαιολογίας της Μεσοποταμίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και διευθύντρια ανασκαφών στην Νιππούρ.
Ωστόσο, η πινακίδα του Νιππούρ καλύπτει μια πολύ μεγαλύτερη περιοχή. Οι δημιουργοί της πιθανότατα χρησιμοποίησαν στοιχειώδη εργαλεία τοπογραφίας, όπως δεμένα σχοινιά και ράβδους, και ίσως επίσης μια μορφή τριγωνομετρίας για τον υπολογισμό των γωνιών. Ωστόσο, η κατασκευή του χάρτη θα απαιτούσε επίπονη, σταδιακή μέτρηση και υπομονετική καταγραφή.
Ένα στοιχείο για τον πιθανό σκοπό του χάρτη προέκυψε όταν οι ιστορικοί συνειδητοποίησαν ότι, στους αιώνες πριν χαραχθεί, η Νιππούρ είχε εγκαταλειφθεί σε μεγάλο βαθμό. Στη συνέχεια, μια νέα δυναστεία βασιλέων, από ένα λαό που ονομαζόταν Kassites, ανέλαβε την εξουσία. Σύμφωνα με τον Johannes Hackl, καθηγητή Ασσυριολογίας στο Πανεπιστήμιο Friedrich Schiller της Ιένας στη Γερμανία, όπου φυλάσσεται η πινακίδα, οι ηγεμόνες της Μεσοποταμίας αισθάνονταν έντονα το «καθήκον να είναι οικοδόμοι» — και γνωρίζουμε ότι οι Kassites άρχισαν να ανοικοδομούν τμήματα της Νιππούρ που είχαν καταρρεύσει. «Αυτό που βλέπετε μπορεί να μην είναι απλώς ένας χάρτης, αλλά ένα σχέδιο: το παλαιότερο πολεοδομικό σχέδιο στον κόσμο», σχολιάζει το δημοσίευμα του National Geographic.
Με πληροφορίες από National Geographic
