Η Ιταλία προχωρά σε εκτεταμένη αναθεώρηση του ποινικού της κώδικα με στόχο να καταστεί ευκολότερη η ποινική δίωξη σε υποθέσεις σεξουαλικής επίθεσης, σε μια σπάνια σύγκλιση μεταξύ της κυβέρνησης της Τζόρτζια Μελόνι και της αντιπολίτευσης.
Η Βουλή ενέκρινε ομόφωνα την αλλαγή, με 227 παρόντες βουλευτές, διευρύνοντας τον ορισμό του βιασμού ώστε να καλύπτει κάθε σεξουαλική πράξη χωρίς συναίνεση.
Σήμερα, το ιταλικό δίκαιο ορίζει τον βιασμό ως πράξη που τελείται με χρήση βίας, απειλής ή κατάχρησης εξουσίας, ένα πλαίσιο που, σύμφωνα με επικριτές, οδηγεί πολλά θύματα να μην καταγγέλλουν επιθέσεις επειδή δυσκολεύονται να αποδείξουν σωματικό εξαναγκασμό ή αντίσταση.
«Είναι ξεκάθαρο ότι το σεξ χωρίς συναίνεση είναι βιασμός», δήλωσε η Λάουρα Μπολντρίνι, βουλεύτρια του Δημοκρατικού Κόμματος που προώθησε τη μεταρρύθμιση. «Στο παρελθόν είδαμε αποφάσεις που προκάλεσαν σοκ, επειδή η έννοια της συναίνεσης δεν υπήρχε στο νομικό μας πλαίσιο».
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της αλλαγής, η νέα προσέγγιση μεταφέρει το βάρος της απόδειξης από τη συμπεριφορά του θύματος στη συμπεριφορά του δράστη. Η ανάγκη αναθεώρησης αναδείχθηκε από υποθέσεις όπως εκείνη του 2022, όταν άνδρας αθωώθηκε σε πρωτόδικο επίπεδο για επίθεση σε μπάνιο, επειδή η δικαστική απόφαση θεώρησε ότι η γυναίκα, μη κλείνοντας την πόρτα, «προκάλεσε» την πράξη· η απόφαση αναιρέθηκε ένα χρόνο αργότερα από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Η Καρολίνα Βάρκι, βουλεύτρια των Αδελφών της Ιταλίας που εισηγήθηκε το νομοσχέδιο στην επιτροπή, χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορικό βήμα», υπογραμμίζοντας ότι κάθε πράξη χωρίς «ελεύθερη, συνειδητή και παρούσα συναίνεση» θα θεωρείται έγκλημα.
Το νομοσχέδιο πρέπει ακόμη να εγκριθεί από τη Γερουσία.
Η αλλαγή έρχεται μετά από μια σειρά υποθέσεων που άνοιξαν δημόσια συζήτηση για τη σεξουαλική βία και τον τρόπο με τον οποίο η ιταλική κοινωνία αντιμετωπίζει τα θύματα. Τα τελευταία χρόνια η Ιταλία συγκλονίστηκε από δολοφονίες γυναικών από πρώην συντρόφους, καθώς και από υποθέσεις σεξουαλικής επίθεσης με υψηλό προφίλ κατηγορουμένων.
Τον Σεπτέμβριο, ο Τσίρο Γκρίλο, γιος του ιδρυτή του Κινήματος Πέντε Αστέρων Μπέπε Γκρίλο, καταδικάστηκε μαζί με φίλους του για ομαδικό βιασμό σε έπαυλη στη Σαρδηνία το 2019. Το 2020, ο επιχειρηματίας Αλμπέρτο Τζενοβέζε συνελήφθη κατηγορούμενος ότι νάρκωσε και κακοποίησε επί ώρες μια 18χρονη στο ρετιρέ του στο Μιλάνο· αργότερα καταδικάστηκε για σεξουαλική επίθεση και διακίνηση ναρκωτικών, ενώ η υπόθεση έγινε πρόσφατα ντοκιμαντέρ στο Netflix.
Παρότι οι καταγγελίες για βιασμό θεωρείται ότι παραμένουν σημαντικά υπο-καταγεγραμμένες, οι επίσημες δηλώσεις αυξάνονται. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Istat, οι καταγγελίες για σεξουαλική βία ανέβηκαν από 4.257 το 2014 σε 6.231 το 2023.
Ιταλία: Ένα ιστορικό σταδιακών μεταρρυθμίσεων
Η Ιταλία έχει αναπροσαρμόσει σταδιακά τη νομοθεσία της τα τελευταία 40 χρόνια. Το 1981 καταργήθηκε η πρόβλεψη που επέτρεπε σε δράστες βιασμού να αποφύγουν την τιμωρία αν παντρευτούν το θύμα. Το 1996 ο βιασμός έπαψε να θεωρείται έγκλημα κατά της «δημόσιας τάξης» και αναγνωρίστηκε ως έγκλημα κατά του προσώπου.
Η σημερινή συζήτηση αφορά το επόμενο βήμα, δηλαδή την πλήρη ενσωμάτωση της συναίνεσης ως κεντρικού κριτηρίου.
Παρά το κύμα στήριξης, η μεταρρύθμιση δεν συναντά καθολική αποδοχή. Η οικονομολόγος και συγγραφέας Ατσούρα Ρινάλντι χαρακτήρισε την αλλαγή «επανάσταση» που θα χρειαστεί να συνοδευτεί από αλλαγές στην κοινωνική συμπεριφορά. «Ο νόμος εισάγει την έννοια της συναίνεσης, αλλά πρέπει να περάσει και στην καθημερινότητα», είπε.
Άλλοι επικριτές εκφράζουν φόβους ότι η έννοια της συναίνεσης απειλεί παραδοσιακές αντιλήψεις περί ρομαντισμού. «Πολλοί δυσφορούν με την ιδέα επειδή πιστεύουν ότι θα εξαφανίσει τον έρωτα», είπε η συγγραφέας Αλέσια Ντουλμπέκο, που ασχολείται με την έμφυλη εκπαίδευση.
Με πληροφορίες από Financial Times
