Η Ευρωπαϊκή Ένωση «δεν είναι έτοιμη» να προχωρήσει στο πρωτοφανές βήμα της δέσμευσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων αξίας 140 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη χορήγηση ενός μεγάλου δανείου προς την Ουκρανία, δήλωσε την Παρασκευή η Βελγίδα επίτροπος της ΕΕ, Hadja Lahbib.
Σε συνέντευξή της στο Politico, η πρώην υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου προειδοποίησε ότι απαιτείται ακόμη πολλή προετοιμασία ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι νομικοί κίνδυνοι και να κατανεμηθούν δίκαια ανάμεσα στο Βέλγιο, τα υπόλοιπα 26 κράτη-μέλη και την ομάδα G7, προτού το σχέδιο μπορέσει να προχωρήσει.
Η Lahbib υπονόησε ότι ορισμένες χώρες της ΕΕ όπου διατηρούνται ρωσικά περιουσιακά στοιχεία δεν κάνουν αρκετά για να διοχετεύσουν τα κεφάλαια αυτά προς την Ουκρανία. Τόνισε πως το Βέλγιο, το οποίο κατέχει τη μερίδα του λέοντος των κεφαλαίων μέσω του θεματοφύλακα Euroclear, έχει ήδη διαθέσει τους τόκους που απορρέουν από αυτά για τη στήριξη του πολέμου της Ουκρανίας κατά της Ρωσίας.
Οι δηλώσεις της ήρθαν μετά την κατάρρευση ενός σχεδίου που προέβλεπε τη χρήση ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων, τα οποία παραμένουν παγωμένα στην ΕΕ από την έναρξη της πλήρους εισβολής του Βλαντίμιρ Πούτιν. Σύμφωνα με την πρόταση, τα κεφάλαια θα αποστέλλονταν στο Κίεβο ως «δάνειο αποζημιώσεων», το οποίο θα έπρεπε να επιστραφεί μόνο εφόσον η Ρωσία πλήρωνε στο μέλλον αποζημιώσεις για τον πόλεμο, ένα ενδεχόμενο που θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.
Το σχέδιο μπλοκαρίστηκε από τον Βέλγο πρωθυπουργό Bart De Wever στη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, λόγω φόβων ότι η χώρα του θα μπορούσε να αντιμετωπίσει νομικά και οικονομικά αντίποινα από το Κρεμλίνο.
«Δεν είμαστε έτοιμοι», δήλωσε η Lahbib, η οποία έχει το χαρτοφυλάκιο της ανθρωπιστικής βοήθειας και της διαχείρισης κρίσεων, όταν ρωτήθηκε γιατί η πρόταση καθυστέρησε. «Είναι κάτι πρωτόγνωρο. Είναι η πρώτη φορά που επιχειρούμε κάτι τέτοιο, επομένως πρέπει να εξερευνήσουμε με μεγάλη προσοχή όλες τις πιθανές συνέπειες».
Η ίδια υπογράμμισε ότι τα περιουσιακά στοιχεία ανήκουν στην Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας και προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο, το οποίο πρέπει να γίνει σεβαστό. «Το Βέλγιο αλλά και τα άλλα κράτη-μέλη γνωρίζουν ότι πρέπει να προχωρήσουμε με προσοχή», πρόσθεσε.
Η Lahbib απέφυγε να κατονομάσει τα υπόλοιπα κράτη όπου τηρούνται ρωσικά κεφάλαια, ωστόσο διερωτήθηκε εάν πράγματι συμμετέχουν πλήρως στη χρήση των τόκων υπέρ της Ουκρανίας, όπως έχει πράξει το Βέλγιο. Ρωσικά αποθέματα φιλοξενούνται επίσης στη Γαλλία, στο Λουξεμβούργο και στη Γερμανία, μεταξύ άλλων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, θα επεξεργαστεί τώρα λεπτομερείς προτάσεις για να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό του Κιέβου. Εάν τελικά εγκριθεί η μεταφορά των 140 δισ. ευρώ, τα χρήματα αυτά θα επαρκούσαν για να καλύψουν τις ανάγκες της Ουκρανίας για τουλάχιστον δύο χρόνια.
Δέσμευση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων: Νομικές και πολιτικές προκλήσεις πριν την απόφαση
Οι ηγέτες της ΕΕ έχουν δεσμευθεί να επανεξετάσουν τις επιλογές που θα παρουσιάσει η Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, στην επόμενη σύνοδο κορυφής του Δεκεμβρίου. Ωστόσο, η Lahbib εμφανίστηκε επιφυλακτική ως προς το αν το σχέδιο θα είναι έτοιμο έως τότε.
«Αν έχουμε τους κατάλληλους νομικούς, το σωστό σύστημα, τη στήριξη της G7, των 27 κρατών-μελών και εάν όλοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη μαζί με το Βέλγιο, τότε μπορεί να προχωρήσει γρήγορα», ανέφερε. «Ρωτήστε όμως τους άλλους: είναι έτοιμοι;»
Η υπόθεση αντικατοπτρίζει τη δύσκολη ισορροπία που προσπαθεί να διατηρήσει η ΕΕ ανάμεσα στη στήριξη της Ουκρανίας και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Παρά τη σαφή πολιτική βούληση πολλών κρατών-μελών να αξιοποιηθούν τα ρωσικά κεφάλαια, η εφαρμογή του μέτρου θα μπορούσε να δημιουργήσει νομικά προηγούμενα που ενδέχεται να πλήξουν τη φήμη της ΕΕ ως αξιόπιστου χρηματοοικονομικού κέντρου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν η ΕΕ βρει νομικό τρόπο να χρησιμοποιήσει τους τόκους των δεσμευμένων κεφαλαίων, χωρίς να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, η Ουκρανία θα μπορούσε να εξασφαλίσει σταθερή χρηματοδότηση για τα επόμενα χρόνια. Αντίθετα, μια αποτυχία θα μπορούσε να αποδυναμώσει το κοινό μέτωπο της Ευρώπης απέναντι στη Μόσχα.
Η συζήτηση αναμένεται να κορυφωθεί μέχρι το τέλος του έτους, καθώς το Κίεβο χρειάζεται άμεση οικονομική στήριξη για να διατηρήσει τη λειτουργία του κράτους και τη στρατιωτική του άμυνα εν μέσω ενός πολέμου φθοράς που δεν δείχνει σημάδια λήξης.
Με πληροφορίες από Politico
