Λίγοι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι εκ φύσεως τόσο αποστασιοποιημένοι μεταξύ τους όσο η ακροδεξιά πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, και ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν. Εκείνη προέρχεται από την εθνικιστική δεξιά, εκείνος από το παγκοσμιοποιημένο, τεχνοκρατικό κέντρο. Οι μεταξύ τους τριβές είναι συχνές, ενώ συνεργάτες της Μελόνι αναγνωρίζουν ότι οι δύο ηγέτες δεν διαθέτουν ιδιαίτερη χημεία.
Ωστόσο, η σημερινή τους συνάντηση στη Ρώμη είναι η πρώτη επίσημη επίσκεψη του Μακρόν με αποκλειστικό σκοπό τις συνομιλίες με τη Μελόνι, από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2022. Έπειτα από έναν γύρο δημόσιων αιχμών μεταξύ τους τον περασμένο μήνα, η επίσκεψη υπογραμμίζει την έντονη πίεση που δέχονται οι Ευρωπαίοι ηγέτες να αναζητήσουν κοινό έδαφος για την επίτευξη κοινών στόχων. Παρά τις διαφορές τους, τόσο ο Μακρόν όσο και η Μελόνι επιθυμούν τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, την αποτροπή εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ και τη σταθεροποίηση των σχέσεων με τον απρόβλεπτο Ντόναλντ Τραμπ.
«Σε κάποιο σημείο, η διεθνής συγκυρία κατέστησε αυτή τη δυσλειτουργία μη βιώσιμη», δήλωσε ο Ζαν-Πιερ Νταρνίς, καθηγητής ιταλικής πολιτικής και σύγχρονης ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Côte d’Azur της Νίκαιας.
Παραμένει πάντως αβέβαιο αν μια κατ’ ιδίαν συνάντηση και ένα δείπνο μεταξύ Εμανουέλ Μακρόν και Τζόρτζια Μελόνι θα καταφέρουν να αποκαταστήσουν τις ψυχρές σχέσεις μεταξύ δύο ηγετών που, όπως έγραψε αυτή την εβδομάδα ο Κλαούντιο Τσεράζα, διευθυντής της ιταλικής εφημερίδας Il Foglio, «είναι γεννημένοι για να παρεξηγούν ο ένας τον άλλον».
Η ιδεολογική απόσταση Μελόνι - Μακρόν και το «φάντασμα» της Λεπέν
Η Μελόνι διαμόρφωσε την πολιτική της ταυτότητα ως ακροδεξιό αουτσάιντερ, αντιτιθέμενη έντονα στον φιλελεύθερο διεθνισμό και στην αντίληψη ελιτισμού που ενσαρκώνει ο Μακρόν, απόφοιτος ελίτ σχολών και πρώην επενδυτικός τραπεζίτης. Αντίθετα, εκείνη μεγάλωσε σε μια εργατική συνοικία και ηγείται ενός εθνικιστικού, αντιμεταναστευτικού κόμματος με ρίζες στο φασιστικό παρελθόν της Ιταλίας.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του σταδιοδρομίας στην αντιπαράθεση με τη Μαρίν Λεπέν, την ηγέτιδα της γαλλικής ακροδεξιάς, η οποία ήταν η βασική του αντίπαλος στις δύο τελευταίες προεδρικές εκλογές. Βλέπει στη Μελόνι, όπως σημειώνει ο Τσεράζα, «μια εκδοχή της Λεπέν και θεωρεί ότι η αποδοχή της συνεπάγεται και την αποδοχή της Λεπέν».
Επιπλέον, για τους εθνικιστές Ιταλούς, όπως πολλοί από τους υποστηρικτές της Μελόνι, η Γαλλία συχνά εκλαμβάνεται ως ένας υπεροπτικός ιστορικός αντίπαλος που έχει παρέμβει στις ιταλικές πολιτικές υποθέσεις, εξηγεί ο Νταρνίς. «Αν συνδυάσει κανείς αυτά τα δύο στοιχεία, εξηγείται εν πολλοίς γιατί δεν ήθελαν πραγματικά να έχουν μια ωραία κοινή φωτογραφία», σχολίασε.
Οι δύο ηγέτες έχουν επίσης βαθύτατα διαφορετικά οράματα για την Ευρώπη.
Αν και η Μελόνι έχει μετριάσει τη ρητορική της κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξακολουθεί να επικρίνει αυτό που αποκαλεί «υπερεπέκταση» της εξουσίας των Βρυξελλών. Ο Μακρόν, από την άλλη, έχει καταστήσει τη δέσμευσή του υπέρ μιας ισχυρότερης, περισσότερο ολοκληρωμένης Ευρώπης πυρήνα της πολιτικής του ταυτότητας.
Εδώ και καιρό, ο Μακρόν προωθεί την έννοια της «στρατηγικής αυτονομίας» της Ευρώπης, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από την αμερικανική ισχύ, και η Γαλλία δαπανά περισσότερα από την Ιταλία για την άμυνα. Ο ίδιος και ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, έχουν προτείνει την αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία ως ειρηνευτική δύναμη μετά από κατάπαυση πυρός. Η Μελόνι αντιτίθεται σθεναρά στην ιδέα αυτή, η οποία είναι βαθιά αντιδημοφιλής στην Ιταλία, όπου η αντιμιλιταριστική στάση έχει μακρά παράδοση.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός καλείται επίσης να κρατήσει τις ισορροπίες με τον κυβερνητικό της έταιρο, Ματέο Σαλβίνι, ηγέτη της ακροδεξιάς Λέγκας, ο οποίος αξιοποιεί διαρκώς το αντιπολεμικό αίσθημα στην Ιταλία και αντιτάσσεται σθεναρά στις προσπάθειες επανεξοπλισμού της Ευρώπης.
Από τις αιχμές στο τετ-α-τετ
Η Μελόνι δεν συμμετείχε στην αποκαλούμενη «συμμαχία των προθύμων», μια ομάδα ευρωπαϊκών κρατών που συγκρότησαν η Βρετανία και η Γαλλία για τη στήριξη της Ουκρανίας. Τον περασμένο μήνα, όταν Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν γύρω από ένα ηχοσύστημα σε αίθουσα συνεδριάσεων στα Τίρανα της Αλβανίας για να συζητήσουν με τον πρόεδρο Τραμπ για την ειρήνη στην Ουκρανία, η Μελόνι απουσίαζε. Εξήγησε ότι στόχος της ομάδας ήταν η ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία και πως δεν ήταν διαθέσιμη να συμβάλει σε αυτό. Ο Μακρόν απέρριψε τον ισχυρισμό αυτόν ως «ψευδή είδηση».
Λίγο αργότερα, η Μελόνι, με μια έμμεση αιχμή προς τον Γάλλο πρόεδρο, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι είναι αναγκαίο «να παραμερίσουμε τις προσωπικές φιλοδοξίες που απειλούν την ενότητα της Δύσης».
Αξιωματούχοι της Ιταλίας και της Γαλλίας επιμένουν ότι οι υπουργοί και οι διπλωμάτες των δύο χωρών συνεργάζονται αποτελεσματικά, ενώ η Μελόνι χαρακτήρισε υπερβολικά τα δημοσιεύματα περί κρίσης στις διμερείς σχέσεις. Παρόλα αυτά, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ανεξάρτητοι παρατηρητές χαρακτηρίζουν τις αψιμαχίες μεταξύ Ρώμης και Παρισιού ενοχλητικές, ακόμη και ντροπιαστικές. «Δεν αντέχουμε άλλο αυτή τη σαπουνόπερα», ανέφερε πρωτοσέλιδο της ιταλικής εφημερίδας Domani την περασμένη εβδομάδα, απευθύνοντας έκκληση στους ηγέτες «να ξεπεράσουν τη γαλλοϊταλική αντιπαλότητα».
Η σημερινή συνάντηση, όπως επισημαίνουν ειδικοί, θα λειτουργήσει εν μέρει ως δημόσια επίδειξη ενότητας. «Είναι συμβολική», δήλωσε ο Μαρκ Λαζάρ, καθηγητής γαλλοϊταλικών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Luiss Guido Carli της Ρώμης. «Είναι μια κίνηση για να δείξουν ότι “οι δύο μιλούν”».
«Υπάρχουν άπειρα ζητήματα προς συζήτηση», δήλωσε η κυρία Μελόνι στους δημοσιογράφους την Παρασκευή. «Είμαι πολύ χαρούμενη που ο Εμανουέλ Μακρόν έρχεται στη Ρώμη».
Με πληροφορίες από New York Times
