Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι πλέον παντού - ωστόσο, δεν έχει πάρει τη δουλειά μας - τουλάχιστον προς το παρόν.
Σχεδόν κάθε εβδομάδα, η παγκόσμια τεχνολογική κοινότητα κάνει ένα ακόμη βήμα προς την κατεύθυνση της τεχνητής υπερνοημοσύνης. Τα πιο εξελιγμένα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης είναι σήμερα ικανά να εκτελούν ένα εντυπωσιακό εύρος εργασιών: από τη σύνταξη αναλυτικών εκθέσεων έως τη δημιουργία βίντεο κατά παραγγελία. Επιπλέον, τα φαινόμενα «παραισθήσεων» -δηλαδή τα λάθη στην παραγωγή περιεχομένου- φαίνεται να μειώνονται.
Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι εκφράζουν ανησυχία για το μέλλον της εργασίας τους. Νωρίτερα φέτος, οι παγκόσμιες αναζητήσεις στο Google για τη φράση «ανεργία στην Τεχνητή Νοημοσύνη» έφτασαν σε ιστορικό υψηλό. Σε πόλεις όπως το Λονδίνο και το Σαν Φρανσίσκο, η ερώτηση «Πόσος καιρός πιστεύετε ότι σας απομένει;» έχει γίνει κοινότοπο θέμα συζήτησης. Το τι συμβαίνει, όμως, στην πραγματικότητα με την τεχνητή νοημοσύνη και εάν το ChatGPT ήρθε για να μας μας πάρει τη δουλειά, εξετάζει σε άρθρο του ο Economist.
Πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν πως ναι, η Τεχνητή Νοημοσύνη προοδευτικά, θα αντικαταστήσει θέσεις εργασίας. Αναφέρονται, μεταξύ άλλων, σε πρόσφατη μελέτη των Carl Benedikt Frey και Pedro Llanos-Paredes από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η οποία εντοπίζει σύνδεση ανάμεσα στον αυτοματισμό και τη μείωση της ζήτησης για μεταφραστές. Παρόλα αυτά, επίσημα στατιστικά από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι η απασχόληση στον τομέα της διερμηνείας, της μετάφρασης και των συναφών επαγγελμάτων έχει αυξηθεί κατά 7% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Άλλο συχνό επιχείρημα προς αυτόν τον ισχυρισμό είναι το παράδειγμα της Klarna, εταιρείας fintech που διαφήμισε τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την αυτοματοποίηση της εξυπηρέτησης πελατών. Ωστόσο, σήμερα φαίνεται να αλλάζει στάση. «Πάντα θα υπάρχει ένας άνθρωπος αν θέλετε», διαβεβαίωσε πρόσφατα ο διευθύνων σύμβουλος της, Sebastian Siemiatkowski.
Παρόλα αυτά, αρκετοί εξακολουθούν να αναζητούν αποδείξεις ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη προκαλεί καταστροφική απώλεια θέσεων εργασίας. Ένα συχνά χρησιμοποιούμενο μέτρο είναι η αναλογία ανεργίας μεταξύ των πρόσφατων αποφοίτων πανεπιστημίου και του συνολικού ποσοστού ανεργίας στις ΗΠΑ. Οι νεαροί απόφοιτοι είναι πλέον πιο πιθανό να είναι άνεργοι σε σύγκριση με τον μέσο εργαζόμενο. Η εξήγηση που προτείνεται είναι ότι οι νεότεροι απασχολούνται συχνότερα σε θέσεις εισαγωγικού επιπέδου σε τομείς υψηλής γνωσιακής απαίτησης - όπως βοηθοί δικηγόρων ή αναλυτές σε συμβουλευτικές εταιρείες. Ακριβώς τέτοιες εργασίες μπορούν να εκτελούνται πλέον επαρκώς από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μήπως λοιπόν αυτές οι θέσεις εξαφανίστηκαν;
Κι όμως, η απάντηση είναι: όχι. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν κάποιον τέτοιο μηχανισμό. Η «σχετική ανεργία» των πρόσφατων αποφοίτων άρχισε να αυξάνεται από το 2009, πολύ πριν από την εμφάνιση των σύγχρονων εργαλείων παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης. Επιπλέον, το πραγματικό ποσοστό ανεργίας τους παραμένει χαμηλό - γύρω στο 4%.
Αξιοποιώντας ένα εργαλείο μέτρησης που πρωτοπαρουσιάστηκε το 2023, η ανάλυση στρέφεται τώρα στα στοιχεία απασχόλησης ανά επάγγελμα στις ΗΠΑ, εστιάζοντας σε κατηγορίες που θεωρούνται ευάλωτες στην αυτοματοποίηση μέσω ΤΝ. Πρόκειται για υπαλλήλους γραφείου, που περιλαμβάνουν άτομα σε back-office θέσεις, οικονομικές υπηρεσίες, πωλήσεις και άλλες παρόμοιες λειτουργίες. Το μοτίβο είναι αντίστοιχο: δεν εντοπίζονται ενδείξεις αρνητικού αντίκτυπου από την Τεχνητή Νοημοσύνη . Αντιθέτως, το ποσοστό απασχόλησης σε αυτές τις θέσεις έχει αυξηθεί ελαφρώς τον τελευταίο χρόνο.
Σε γενικές γραμμές, η ανεργία στις ΗΠΑ παραμένει χαμηλή, στο 4,2%. Η αύξηση των μισθών εξακολουθεί να είναι ισχυρή, κάτι που δύσκολα συνάδει με το επιχείρημα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη οδηγεί σε πτώση της ζήτησης για εργασία. Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται και εκτός Ηνωμένων Πολιτειών: οι αποδοχές στη Βρετανία, την ευρωζώνη και την Ιαπωνία εμφανίζουν αξιοσημείωτη άνοδο. Το 2024, το ποσοστό απασχόλησης στις χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, δηλαδή το μερίδιο του ενεργού πληθυσμού που εργάζεται, έφτασε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Πώς εξηγείται το ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη «δεν μας έχει πάρει τις δουλειές»;
Υπάρχουν δύο βασικές, ενδεχομένως αντικρουόμενες, εξηγήσεις για αυτή την εξέλιξη. Πρώτον, παρά τις διαρκείς ανακοινώσεις ότι οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν την Τεχνητή Νοημοσύνη σε κάθε πτυχή της λειτουργίας τους, στην πράξη λίγες τη χρησιμοποιούν για την παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, λιγότερο από το 10% των αμερικανικών επιχειρήσεων το κάνει. Δεύτερον, ακόμη και όταν υιοθετείται η Τεχνητή Νοημοσύνη, δεν συνεπάγεται απαραίτητα απολύσεις. Αντιθέτως, η τεχνολογία μπορεί απλώς να ενισχύσει την παραγωγικότητα του εργαζομένου, χωρίς να τον καταστήσει περιττό.
«Όποια κι αν είναι η ακριβής εξήγηση, προς το παρόν, δεν υπάρχει λόγος πανικού», καταλήγει ο Economist.
