Ο κυβερνήτης του Ουισκόνσιν, Τόνι Έβερς, μπορεί νομίμως να διατηρήσει σε ισχύ αύξηση της χρηματοδότησης των σχολείων για τα επόμενα 400 χρόνια, κάνοντας χρήση μιας ιδιαίτερα ευρείας εξουσίας μερικού βέτο που διαθέτει, σύμφωνα με απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Πολιτείας.
Η απόφαση, με ψήφους 4-3, ελήφθη από την πλειοψηφία των φιλελεύθερων δικαστών του σώματος και επιβεβαιώνει τη δυνατότητα του κυβερνήτη να μεταβάλλει τον προϋπολογισμό «σβήνοντας» επιλεκτικά αριθμούς, λέξεις ή σημεία στίξης – μια εξουσία που δεν διαθέτει κανένας άλλος κυβερνήτης στις ΗΠΑ.
Το 2023, ο Έβερς μετέτρεψε ένα μέτρο χρηματοδότησης που είχε εφαρμογή για τις σχολικές χρονιές 2023-24 και 2024-25, σε ρύθμιση που λήγει το... 2425, διαγράφοντας το «20» και τη παύλα («-»). Η αλλαγή αύξησε κατά 325 δολάρια το ανώτατο ποσό που μπορούν να εισπράξουν τα δημόσια σχολεία ανά μαθητή ετησίως, για 400 συναπτά έτη.
Η υπόθεση προκάλεσε την έντονη αντίδραση των Ρεπουμπλικανών και της επιχειρηματικής κοινότητας, που υποστήριξαν ότι παραβιάζεται η συνταγματική αναθεώρηση του 1990, η οποία απαγορεύει τη διαγραφή μεμονωμένων γραμμάτων για τη δημιουργία νέων λέξεων – γνωστή και ως «βέτο Βάνα Γουάιτ», από την παρουσιάστρια του «Wheel of Fortune». Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι η απαγόρευση αφορά μόνο τα γράμματα, όχι τους αριθμούς.
Η πλειοψηφία του Δικαστηρίου χαρακτήρισε την τροποποίηση «προφανώς εντυπωσιακή», τόνισε όμως ότι το Σύνταγμα δεν περιορίζει την ισχύ του μερικού βέτο ανάλογα με την έκταση της πολιτικής αλλαγής που αυτό επιφέρει.
Ο Ρεπουμπλικανός δικαστής Μπράιαν Χάγκεντορν στη μειοψηφία έκανε λόγο για «φανταστικό νομικό σενάριο» και για «αντισυνταγματική εξουσία δημιουργίας νέων νόμων από τον κυβερνήτη». Παράλληλα, Ρεπουμπλικανοί ηγέτες, όπως ο Πρόεδρος της Βουλής Ρόμπιν Βος, κατηγόρησαν το Δικαστήριο για κομματική μεροληψία, εκφράζοντας ανησυχίες για αύξηση των φόρων ιδιοκτησίας λόγω της διευρυμένης δημοσιονομικής ευχέρειας των σχολείων.
Από την πλευρά του, ο Έβερς χαρακτήρισε την απόφαση «νίκη για τα παιδιά του Ουισκόνσιν», ενώ το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι η Νομοθετική Εξουσία έχει τη δυνατότητα να μειώσει ή να περιορίσει μελλοντικά την επίμαχη πρόβλεψη.
Η υπόθεση αναμένεται να έχει πολιτικές και θεσμικές συνέπειες, καθώς εκκρεμεί και δεύτερη προσφυγή που αμφισβητεί άλλο μερικό βέτο του κυβερνήτη για δαπάνες σε παρόμοια προγράμματα.
Με πληροφορίες από Associated Press
