ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΣΤΟ fact-checking μπορεί σύντομα να αλλάξει ό,τι βλέπουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η Meta ανακοίνωσε ότι διακόπτει το πρόγραμμά της για fact-checking στις Ηνωμένες Πολιτείες, για να δώσει περισσότερο χώρο στην «ελεύθερη έκφραση».
Αυτό σημαίνει ότι οι σταθεροί χρήστες των εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης της Meta (Facebook, Instagram ή Threads) δεν θα βλέπουν πλέον επισημάνσεις που να προειδοποιούν για αναληθείς αναρτήσεις π.χ. θεωρίες συνωμοσίας. Αντ’ αυτού, η εταιρεία αναθέτει τη συγκεκριμένη δουλειά στους χρήστες της, επιτρέποντάς τους να γράφουν κάτω αναρτήσεις που έχουν προκαλέσει συζήτηση την ένδειξη «Community Notes», όπως έκανε το X.
Αυτές τις αλλαγές ανακοίνωσε ο CEO της εταιρείας Μαρκ Ζάκερμπεργκ με post στο blog του και με βίντεο. Ο ίδιος δήλωσε ότι μπορεί έτσι η εταιρεία να εντοπίζει μεν «λιγότερα κακά πράγματα», αλλά περισσότεροι άνθρωποι θα μπορούν δημοσιεύουν ελεύθερα αυτά που θέλουν χωρίς να φοβούνται ότι θα μπλοκαριστούν οι λογαριασμοί τους ή οι συγκεκριμένες δημοσιεύσεις.
Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ενώ είναι χρήσιμα για κάποια πράγματα, συχνά δεν έχουν επικαιροποιημένα δεδομένα και στοιχεία. Μπορούν να επινοήσουν πράγματα και συνήθως δεν αναφέρουν την πηγή από την οποία προέρχονται οι πληροφορίες τους, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ανίχνευση της προέλευσης των ισχυρισμών τους.
Αν ανησυχείτε μήπως πέσετε κατά λάθος σε αναρτήσεις που δεν είναι αληθινές, φροντίστε να φιλτράρετε τις πληροφορίες που διαβάζετε. Μάθετε πώς.
Ακούστε το ένστικτό σας και μετά κάντε το αντίθετο
Ο Νο1 τρόπος για να μην πέσετε θύμα δημοσιεύσεων που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι να καταλάβετε πώς σας κάνουν να νιώθετε. Αν μια δημοσίευση σάς προκαλεί έντονα συναισθήματα, π.χ. θυμό, άγχος, φόβο ή ακόμα και ευθυμία, αυτό είναι ένα σημάδι ότι μπορεί να είναι αναληθής. Κάντε ένα διάλειμμα και ψάξτε το.
Η παραπληροφόρηση προέρχεται από διάφορες πηγές, από εσκεμμένα ψέματα που διαδίδονται για να επηρεάσουν την κοινή γνώμη μέχρι λογαριασμούς που προσπαθούν, μέσω της κατακραυγής, να γίνουν viral και να επωφεληθούν. Αν μια ανάρτηση είναι πολυεπίπεδη και έχει σωστά στοιχεία, μπορεί να μην τραβήξει πολλή προσοχή, μια ζουμερή και συνωμοσιολογική όμως κάνει περισσότερα κλικ, κοινοποιήσεις και τραβάει την προσοχή.
Η Abbie Richards, ερευνήτρια πηγών παραπληροφόρησης και δημιουργός περιεχομένου, εξηγεί: «Ένα άλλο καλό κριτήριο είναι κατά πόσο είστε πρόθυμοι να πιστέψετε την εκάστοτε πληροφορία. Όταν έρχεστε αντιμέτωποι με στοιχεία παραπληροφόρησης, το αν θα τα πιστέψετε εξαρτάται από το αν θέλετε να τα πιστέψετε».
Μη χρησιμοποιείτε την τεχνητή νοημοσύνη όταν αναζητάτε την αλήθεια
Αν θέλετε να διαπιστώσετε αν μια δημοσίευση αληθεύει, μη απευθύνεστε στο ΑΙ bot της Meta ή άλλες επιλογές τεχνητής νοημοσύνης. Αν κάνετε μια γρήγορη αναζήτηση στο Google, προσπεράστε το AI Overview και αναζητήστε γνωστές, αξιόπιστες πηγές, όπως είναι οι καθιερωμένοι ειδησεογραφικοί οργανισμοί ή ακόμα και η Wikipedia.
Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ενώ είναι χρήσιμα για κάποια πράγματα, συχνά δεν έχουν επικαιροποιημένα δεδομένα και στοιχεία. Μπορούν να επινοήσουν πράγματα και συνήθως δεν αναφέρουν την πηγή από την οποία προέρχονται οι πληροφορίες τους, γεγονός που καθιστά αδύνατη την ανίχνευση της προέλευσης των ισχυρισμών τους. Η Meta AI περιλαμβάνει ακόμα και μια δήλωση αποποίησης ευθυνών στις αναζητήσεις που σχετίζονται με ειδήσεις, η οποία αναφέρει ότι οι απαντήσεις «ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή ακούσια μεροληπτικές απόψεις» και συνιστά τον έλεγχο από έγκυρες πηγές.
Μην υποθέτετε ότι τα δεδομένα ήταν και προηγουμένως τεκμηριωμένα
Ας ελπίσουμε ότι και πριν από αυτήν τη δημοσίευση δεν περιμένατε να ενημερωθείτε ειδησεογραφικά από το Instagram feed σας ή τις ομάδες του Facebook. Τα Meta apps δεν διακρίνονταν ποτέ ως πηγές τεκμηριωμένου περιεχομένου και λογικού διαλόγου. Ανεξάρτητα από τις δικλείδες ασφαλείας που μπορεί να έχουν δημιουργήσει, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γενικά είναι μάλλον αδύνατο να ελεγχθούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια έρευνα του 2022 που διεξήχθη από τη «Washington Post» και τη «ProPublica», η οποία διαπίστωσε ότι τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της εισβολής στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 εκατοντάδες χιλιάδες αναρτήσεις που αμφισβητούσαν τη νομιμότητα της εκλογικής νίκης του Προέδρου Τζο Μπάιντεν είχαν κατακλύσει το Facebook.
Η Meta ξεκίνησε το επίσημο fact-checking το 2016 συνεργαζόμενη με μια σειρά από εταίρους που έκαναν τη δουλειά στα αγγλικά και στα ισπανικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων των FactCheck.org, PolitiFact και USA Today. Οι περισσότερες αναρτήσεις δεν ελέγχθηκαν – κάτι που θα ήταν αδύνατο λόγω του όγκου του περιεχομένου στο Facebook, στο Instagram και σε άλλες εφαρμογές της Meta. Υπήρχαν ακόμα και περιορισμοί στο τι θα μπορούσε να ελεγχθεί. Πιο συγκεκριμένα, δεν επιτρεπόταν ο έλεγχος αναρτήσεων των πολιτικών.
Όπως λέει η Richards, αυτό δεν σημαίνει ότι ο έλεγχος δεδομένων δεν είναι χρήσιμος, απλώς λειτουργεί καλύτερα ως μέρος ενός συστήματος. Και συμπληρώνει: «Παρά το γεγονός ότι δεν είναι η απόλυτη λύση στο μεγαλύτερο πρόβλημα της παραπληροφόρησης, εξακολουθεί να είναι μια υπηρεσία που χρειαζόμαστε πραγματικά για να καταλάβουμε τι αληθεύει και τι όχι».
Ετοιμαστείτε για περισσότερες αμφιλεγόμενες αναρτήσεις
Εκτός από τη μείωση του fact-checking, η Meta χαλαρώνει επίσης τις κατευθυντήριες γραμμές της σε ορισμένα θέματα όπως η ταυτότητα φύλου και η μετανάστευση. Είναι πιθανό να δούμε περισσότερες αναρτήσεις που θα διαφωνούν με τη συμπερίληψη των τρανς στον αθλητισμό ή στον στρατό, ενώ τα όρια θα είναι πιο χαλαρά και όσον αφορά τις πολιτικές αναρτήσεις. Θα χρησιμοποιεί τα αυτοματοποιημένα συστήματά της για σοβαρά θέματα όπως οι παράνομες δραστηριότητες, παραγνωρίζοντας αναρτήσεις που παραβιάζουν μικρότερης σημασίας κοινωνικά θέματα. Η επισήμανση μικρότερων παραβιάσεων θα επαφίεται πλέον στους μεμονωμένους χρήστες.
Αποφύγετε το feed του αλγόριθμου
Ο αλγόριθμος είναι μία από τις πιο επιτυχημένες επινοήσεις των σύγχρονων μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από προηγούμενες δραστηριότητες, πράγματα που έχουμε αναζητήσει και το τι είναι δημοφιλές, εφαρμογές όπως το X, το YouTube και το TikTok μάς προτείνουν ατελείωτο περιεχόμενο, γλιτώνοντάς μας κόπο.
Όταν πρόκειται για δεδομένα, αφήστε κατά μέρος αυτές τις αυτόματα παραγόμενες προτάσεις και χρησιμοποιήστε μια επιμελημένη λίστα λογαριασμών που ακολουθείτε. Αναζητήστε αξιόπιστες πηγές και ανθρώπους που μπορείτε να ακολουθήσετε, αλλά ακόμα και τότε να είστε προσεκτικοί αν κάτι σας φαίνεται παράξενο.
«Είμαι προφανώς υπέρ του να έχεις επίγνωση του τι καταναλώνεις», λέει η Richards, «ειδικά όσον αφορά το ποιον ακολουθείτε. Μην αφήνετε τον αλγόριθμο να σας πετάει διάφορα».
Ψάξτε αλλού για την αλήθεια
Μη χρησιμοποιείτε το Facebook, το Instagram ή το Threads για την καθημερινή ειδησεογραφική ενημέρωσή σας, εκτός αν είστε σίγουροι ότι ακολουθείτε επαληθευμένες ειδησεογραφικές πηγές. Χρησιμοποιήστε εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν πραγματικές ειδήσεις κατευθείαν από τις αρχικές τους πηγές, όπως το Apple News και το Google News. Προσπαθήστε να εντοπίσετε την αρχική πηγή οποιασδήποτε πληροφορίας για την οποία δεν είστε σίγουροι και αν πρόκειται για ανάρτηση κάποιου γνωστού σας ρωτήστε πού βρήκε τις πληροφορίες του.
Τέλος, χρησιμοποιήστε fact-checking ιστότοπους όπως το FactCheck.org, το Check Your Fact, το Reuters Fact Check και το PolitiFact. Αν και η απόφαση της Meta μπορεί να σημαίνει ότι ορισμένοι από τους εταίρους της θα χάσουν τη χρηματοδότησή τους, προς το παρόν όλοι εξακολουθούν να κάνουν την ίδια δουλειά, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία των πληροφοριών που φτάνουν στους χρήστες.
