O θρυλικός συνδικαλιστής και πολιτικός της Πολωνίας, ο Λεχ Βαλέσα, έκανε την εμφάνισή του, 35 χρόνια μετά από τις πρώτες ελεύθερες εκλογές στη χώρα, μετά από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος σε επετειακή εκδήλωση στη Βαρσοβία.
Με το ίδιο σήμα κατατεθέν μουστάκι, ο Λεχ Βαλέσα, ο οποίος είναι το πρόσωπο που έχει συνδεθεί με την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος του Γιαρουζέλσκι και κατά πολλούς με την πτώση της ίδιας της Σοβιετικής Ένωσης, έδωσε το «παρών» σε εκδήλωση για την επέτειο της 4ης Ιουνίου του 1989, όταν και στις προκηρυχθείσες από τον στρατηγό Γιαρουζέλσκι εκλογές, η αντιπολίτευση κέρδισε ότι της επετράπη να κερδίσει με αποτέλεσμα τη δημιουργία της πρώτης μη κομμουνιστικής κυβέρνησης σε όλη τη σοβιετική σφαίρα.
Στην εκδήλωση συμμετείχε και ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ.
À propos pięknych słów #Wałęsy: "Los dał Polsce wielkiego polityka. Dajcie Tuskowi 8 lat". Daję! I jeden, i drugi bohater przeskoczył mur nie do przeskoczenia wywalczył wolność🤍❤️
— Maggie Python 🇵🇱 🇪🇺 🏳️🌈 🇺🇦 ⚡ (@maggiepython) June 5, 2024
Bóg nie jest do tego, by w kościołach stali kibole z różańcem w pięściach. Honor nie jest do… pic.twitter.com/WjSqcrgDKa
Επίσης στην εκδήλωση ήταν και η Χάνα Γκρονκιέβιτς, η οποία είχε διοριστεί από τον Βαλέσα ως διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας. Ενθυμούμενη εκείνη την ημέρα η Γκρονκιέβιτς έκανε ανάρτηση αντιπαραβάλλοντας το χτες με το σήμερα σε δύο εμβληματικές φωτογραφίες.
5 marca 1992 ↔️ 4 czerwca 2024 ✌️
— Hanna Gronkiewicz (@hannagw) June 5, 2024
To był dzień, w którym Sejm - na wniosek prezydenta Lecha Wałęsy - powołał mnie na stanowisko prezesa Narodowego Banku Polskiego.
W czasie pracy w NBP kluczowe dla mnie było wzmocnienie niezależności banku centralnego oraz rozwój sektora… pic.twitter.com/tAg9WFfuUL
Ο Λεχ Βαλέσα, ο οποίος αποτελεί «κόκκινο πανί» για τους κομμουνιστές, που τον κατηγορούν πως έδρασε σαν πράκτορας της Δύσης, γεννήθηκε στο Πόποβο της Πολωνίας στις 29 Σεπτέμβρη 1943 και ήταν γιος ξυλουργού. Η οικογένειά του ήταν αυστηρά καθολική και τον μεγάλωσε με τις ανάλογες θρησκευτικές και συντηρητικές αρχές. Αρχικά εργάστηκε ως μηχανικός αυτοκινήτων ενώ το 1967 έπιασε δουλειά στα ναυπηγεία Λένιν του Γκντανσκ ως ηλεκτρολόγος.
Έγινε μέλος της παράνομης απεργιακής επιτροπής των ναυπηγείων. Με αφορμή τις εξαντλητικές αυξήσεις στις τιμές, οι οποίες ώθησαν σε διαδηλώσεις επί διαδηλώσεων, πράγμα που με τη σειρά του αύξησε τη βαναυσότητα με την οποία το καθεστώς Γιαρουζέλσκι επέβαλε την καταστολή, ο Βαλέσα φυλακίστηκε και απολύθηκε από το ναυπηγείο. Μπήκε σε μαύρη λίστα, δεν έβρισκε δουλειά πουθενά και τον έτρεφαν οι φίλοι του. Το 1978 συμμετείχε στην ίδρυση της παράνομης οργάνωσης «Ένωση για το Ελεύθερο Εμπόριο». Στις 14 Αυγούστου του 1980, μπήκε επικεφαλής μεγάλης απεργίας των Ναυπηγείων, που σύντομα επεκτάθηκε αυθόρμητα σε όλη τη χώρα. Λίγο αργότερα έπεισε συναδέλφους του να δημιουργήσουν Συντονιστική Απεργιακή Επιτροπή (Międzyzakładowy Komitet Strajkowy) για τον συντονισμό των κινητοποιήσεων σε όλη τη χώρα.
Και κάπου εκεί ήρθε η καθοριστική στιγμή.
Ο Γιαρουζέλσκι για να κατευνάσει κάπως τα πνεύματα αποφάσισε να επιτρέψει τη νομιμοποίηση οργανώσεων και έτσι η Συντονιστική Απεργιακή Επιτροπή, η οποία μετονομάστηκε σε Αλληλεγγύη (Solidarność), νομιμοποιήθηκε και έγινε η πρώτη συνδικαλιστική οργάνωση που δεν ελεγχόταν από το καθεστώς σε όλη τη Σοβιετική Ένωση.
Ο Βαλέσα συλλαμβάνεται το 1981, ο Γιαρουζέλσκι κηρύσσει στρατιωτικό νόμο και έτσι ο ήρωας των απεργών μένει στη φυλακή μέχρι το 1982. Μετά την αποφυλάκισή του, του επιτρέπεται να επανέλθει στα ναυπηγεία ως απλός ηλεκτρολόγος, αλλά στην ουσία παραμένει σε κατ' οίκον περιορισμό. Καθ' όλη σχεδόν τη δεκαετία, όταν το εργατικό κίνημα σε όλη την Ευρώπη ήταν παντοδύναμο, ο Βαλέσα αυξάνει την πίεση προς τον Γιαρουζέλσκι και τον αναγκάζει το 1989 να προκηρύξει εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν στις 4 Ιουνίου 1989. Αποτέλεσμα των διεργασιών ήταν ο Ταντέους Μαζοβιέτσκι να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης στις 24 Αυγούστου 1989 και να σχηματίσει, ως πρωθυπουργός την πρώτη μη-κομμουνιστική κυβέρνηση που σχηματίστηκε στη σοβιετική ζώνη επιρροής.
Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, ο Βαλέσα κερδίζει, στις 9 Δεκεμβρίου 1990, στις πρώτες ελεύθερες εκλογές τον Μαζοβιέτσκι και γίνεται ο πρώτος πρόεδρος της Πολωνίας.
