Στο νέο επεισόδιο της σειράς «Ιστορία μιας πόλης», H Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον ιστορικό Βαλεντίν Σνάιντερ για ένα από τα πιο εμβληματικά εγκλήματα της γερμανικής κατοχής: την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την 1η Μαΐου 1944. Το γεγονός, ήδη βαθιά χαραγμένο στη συλλογική μνήμη, αποκτά μια νέα διάσταση μέσα από φωτογραφίες που ήρθαν πρόσφατα στο φως, τραβηγμένες από έναν Γερμανό στρατιώτη την ώρα της εκτέλεσης.

 

Η συζήτηση ξεδιπλώνει το ιστορικό πλαίσιο των τελευταίων μηνών της Κατοχής, όταν η ναζιστική Γερμανία, πιεσμένη σε όλα τα μέτωπα, εντείνει την πολιτική των αντιποίνων και της τρομοκρατίας. Παράλληλα, φωτίζει τις άγνωστες πτυχές της παραγωγής αυτών των εικόνων: τον ρόλο της προπαγάνδας, την ανάγκη των στρατιωτών να τεκμηριώσουν τον πόλεμο για τους οικείους τους και τη βαθιά εσωτερίκευση της ναζιστικής αφήγησης.

 

Οι φωτογραφίες αυτές δεν λειτουργούν μόνο ως ντοκουμέντα. Είναι φορείς εξουσίας που εγείρουν κρίσιμα ερωτήματα: μπορούμε να αποσπάσουμε το βλέμμα μας από την οπτική του θύτη; Πώς μετασχηματίζεται το νόημά τους μετά την ήττα της Γερμανίας; Και ποια είναι η ευθύνη μας σήμερα απέναντι σε τέτοια τεκμήρια;

 

Μέσα από μια πυκνή και ουσιαστική συζήτηση, το επεισόδιο επιχειρεί να συνδέσει την ιστορική έρευνα με τη σύγχρονη δημόσια χρήση των εικόνων, αναδεικνύοντας τη δύναμη αλλά και τον κίνδυνο της οπτικής μνήμης.

 

Ο Βαλεντίν Σνάιντερ είναι ιστορικός με εξειδίκευση στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία και ιδιαίτερη έμφαση στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη γερμανική κατοχή στην Ελλάδα. Γεννήθηκε το 1983 στη Γερμανία και έκανε σπουδές Ιστορίας και Αρχαιολογίας στη Γαλλία, όπου απέκτησε πτυχίο (2004) και μεταπτυχιακό δίπλωμα στην Ιστορία (2006) από το Πανεπιστήμιο της Καν, στη Νορμανδία.

 

Συνέχισε τις σπουδές του σε διδακτορικό επίπεδο, λαμβάνοντας διδακτορικό στην Ιστορία από το ίδιο πανεπιστήμιο το 2013 και δεύτερο διδακτορικό στην Πολιτική και στις Διεθνείς Σχέσεις από το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ το 2016. Έχει διατελέσει μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με αντικείμενο τη γερμανική παρουσία στην Αττική και στον Σαρωνικό κατά την περίοδο 1941–1944. Από το 2018 δραστηριοποιείται ως ερευνητής στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, ενώ είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του ίδιου ιδρύματος στην Αθήνα.

Από το 2019 ασχολείται συστηματικά με τη δημιουργία και ανάπτυξη της βάσης δεδομένων των γερμανικών στρατιωτικών και παραστρατιωτικών μονάδων στην Ελλάδα (1941-1944/45) (German Occupation Database), ένα σημαντικό ερευνητικό έργο για τη μελέτη της Κατοχής.

Η έρευνά του επικεντρώνεται σε ζητήματα κατοχής, αιχμαλωσίας πολέμου και διαπολιτισμικών σχέσεων, ενώ έχει συμμετάσχει σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα και έχει δημοσιεύσει μελέτες σε επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους.