Ήταν μια μέρα συγκινητική για τις Σπέτσες η χθεσινή, όπως μας λέει στο τηλέφωνο η Αλεξάνδρα Τσουκαλά, καθώς το μνημόσυνο των δυο ετών από τον θάνατο της Ναταλίας Μελά, της μητέρας της, σηματοδοτήθηκε από την ολοκλήρωση της συντήρησης, την παράδοση και τοποθέτηση ενός ολόκληρου φυσικού κόσμου, των κατσικιών, του ταύρου και των ζώων, που ολοκλήρωσε το 1993, στο πιο όμορφο μέρος των Σπετσών, στον περίπατο στην περιοχή Φανάρι του Παλαιού Λιμανιού, η σπουδαία Ελληνίδα γλύπτρια.
Τα έργα είναι 11 γλυπτά από χάλυβα, μια δωρεά της Ανέτ Σλουμπερζέ στο νησί. Μάλιστα η ίδια άνοιξε και το μονοπάτι, όπως επισημαίνει η κ. Τσουκαλά, και ο Μπαμπάτσης ο πυρπολητής μαζί με την παρέα του, τράγοι με τα κουδούνια τους, κατσίκια και μια γοργόνα δεν είχαν ποτέ συντηρηθεί και στερεωθεί σωστά. Ήταν σε ξύλινες βάσεις που διαβρώθηκαν με τα χρόνια, ενώ τώρα τη θέση τους πήραν τσιμεντένιες, που εξασφαλίζουν τη σταθερότητα των γλυπτών, τα οποία είναι φτιαγμένα για διάδραση με όσους φτάνουν εκεί.
Αυτήν τη φορά, μέσα στη φύση των Σπετσών, ένα σπουδαίο έργο στον δημόσιο χώρο παραδίδεται σε ένα μέρος που μπορούν να το απολαύσουν οι πεζοί, αφού είναι και το μόνο μέρος των Σπετσών που δεν φτάνουν μηχανάκια, φτιαγμένο για πεζούς και για τα παιδιά που ξετρελαίνονται να παίζουν με τα κουδούνια και τα ζώα.
Σε αυτή «την παρέα» των γλυπτών προστέθηκε και ένα που δεν υπήρχε πριν στο μονοπάτι, ένα μικρό κατσικάκι σε ώρα θηλασμού, που είχε δωρίσει η Ναταλία Μελά στον Δήμο των Σπετσών. «Ήταν στο Δημαρχείο και βρήκε τη θέση του, στερεωμένο και αυτό σε βάση τσιμέντου για να μη διαβρωθεί στον περίπατο των μοναδικών αυτών γλυπτών» μας λέει η αντιδήμαρχος πολιτισμού του νησιού, Ευγενία Φραγκιά.
Η Αλεξάνδρα Τσουκαλά και ο Δήμος των Σπετσών δούλεψαν μαζί, συντονισμένα και συγχρονισμένα, με συνεργεία από τις Σπέτσες και τις κοντινές περιοχές και ολοκλήρωσαν ένα έργο από τα ελάχιστα τόσο μελετημένα, που έρχονται σε αρμονία και συμφωνία με το περιβάλλον και τον περιβάλλοντα χώρο.
«Ο Δήμος Σπετσών, με αίσθημα ευθύνης και με σεβασμό στην πολιτιστική κληρονομιά που άφησε παρακαταθήκη στο νησί των Σπετσών η σπουδαία γλύπτρια Ναταλία Μελά, αποφάσισε την έναρξη εργασιών συντήρησης και επισκευής των γλυπτών της, που εκτίθενται στην περιοχή του Πολεμικού Ναυτικού, στο Παλιό Λιμάνι των Σπετσών. Οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν με την αμέριστη υποστήριξη και αφοσίωση της κόρης της, Αλεξάνδρας Τσουκαλά. Η βοήθειά της είναι πολύτιμη και συμβάλλει σημαντικά στην καλύτερη προβολή των γλυπτών στον χώρο. Είναι τιμή μας που συμμετέχει στην υλοποίηση του έργου αυτού και την ευχαριστούμε από καρδιάς» μας λέει η αντιδήμαρχος πολιτισμού Ευγενία Φραγκιά, που επισημαίνει τη σχέση των κατοίκων με το έργο της γλύπτριας, που έχει φιλοτεχνήσει και την Μπουμπουλίνα μπροστά στο Ποσειδώνιο.
Το «εικαστικό πάρκο» των Σπετσών είναι όχι μόνο ένα αξιοθέατο αλλά και ένας σοβαρός λόγος να δει κάποιος το νησί που αγάπησε η Ναταλία Μελά, να γνωρίσει το έργο της, κάνοντας έναν διάλογο τόσο με την τέχνη όσο και με τη φύση.
Η Ναταλία Μελά (1923-2019), εγγονή του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη, ήταν μια από τις σημαντικότερες σύγχρονες Ελληνίδες γλύπτριες. Απόφοιτη γλυπτικής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, μαθήτευσε δίπλα στον Κώστα Δημητριάδη και στον Μιχάλη Τόμπρο. Δούλεψε επίσης στο εργαστήριο του Θανάση Απάρτη. Μετά το τέλος των σπουδών της, άνοιξε δικό της εργαστήριο, το οποίο έγινε γρήγορα το στέκι καλλιτεχνών της γενιάς του ’30, όπως ο Νίκος Εγγονόπουλος, ο Γιάννης Τσαρούχης, που της είχε κάνει μαθήματα σχεδίου, ο Ανδρέας Εμπειρίκος και ο στενός της φίλος Γιάννης Μόραλης.
Το 1951 παντρεύεται τον αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. Η Μελά, επηρεασμένη δραστικά από τον Πικιώνη, δημιουργεί τα πρώτα της έργα από μάρμαρο, πηλό και πέτρα. Αργότερα όμως θα δουλέψει το σίδερο και επηρεασμένη από τον Picasso και τον Duchamp, θα στραφεί στην αφαίρεση και θα γίνει διεθνώς γνωστή με τις θεματικές της γύρω από το ζωικό βασίλειο με χαρακτηριστικότερο το έργο «Κόκκορας». Τον Μάρτιο του 2011 η Ακαδημία Αθηνών τη βράβευσε με το Αριστείον Καλών Τεχνών για την προσφορά της στην ελληνική γλυπτική μέσα από το «πρωτοποριακό και εκφραστικό της έργο». Η επιφανής Ελληνίδα γλύπτρια, πέθανε στις 14 Απριλίου 2019.
