No.1

Ήταν η Καμπύλη το πρώτο περιοδικό ανοιχτής γκέι θεματολογίας στην Ελλάδα;

Ήταν η Καμπύλη το πρώτο περιοδικό ανοιχτής γκέι θεματολογίας στην Ελλάδα; Facebook Twitter
Ζήτησα από τον Τάκη Σπετσιώτη, που υπογράφει ως Τάκης ΣΠ., να θυμηθεί το διήγημά του στην «Καμπύλη» – μια ιστορία σχεδόν 40 χρόνια παλιά.
0

 

Ήταν η Καμπύλη το πρώτο περιοδικό ανοιχτής γκέι θεματολογίας στην Ελλάδα; Facebook Twitter
Η ζωή της «Καμπύλης» ήταν βραχεία. Ένα τεύχος και τέρμα.

Μπορεί η Καμπύλη να εμφανίστηκε στο ένα και μοναδικό τεύχος της, που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του ’78, ως μια «έκδοση τέχνης», ήταν όμως ένα περιοδικό με ξεκάθαρη γκέι θεματολογία. Στο περιοδικό συμμετείχε μια ομάδα ανθρώπων, γνωστοί οι περισσότεροι (και τότε, αλλά ιδίως σήμερα) για τις πολλές και ποικίλες δραστηριότητές τους. Αυτοί ήταν…

 

Κατ’ αρχάς ο εκδότης και σκηνοθέτης Νίκος Φατούρος, έπειτα ο ποιητής, συγγραφέας, μεταφραστής και στιχουργός του ελληνικού ροκ (Λήδα-Σπύρος, Βλάσσης Μπονάτσος κ.λπ.) Ανδρέας Αγγελάκης (1940-1991) που υπογράφει ως Α.Α., ο ποιητής, μεταφραστής και άλλα πολλά Λουκάς Θεοδωρακόπουλος (1925-2013), ο Νίκος Παναγιωτόπουλος (ουδεμία σχέση με τον προσφάτως εκλιπόντα σκηνοθέτη ή τον ποιητή του «Σύσσημον ή Τα κεφάλαια»), ο Νίκος Μουρατίδης (με σπουδές σκηνοθεσίας τότε, και αργότερα πρόσωπο της δισκογραφίας, του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, εκδότης κ.λπ.) και ο Τάκης ΣΠ., δηλαδή ο Τάκης Σπετσιώτης, γνωστός επίσης σκηνοθέτης («Μετέωρο και Σκιά»), συγγραφέας και δοκιμιογράφος.

Το περιοδικό ήταν ασπρόμαυρο, μικρού μεγέθους, 32 σελίδων και περιείχε ποιήματα και διηγήματα. Δεν είχε δηλαδή «απόψεις» ή γενικότερα κείμενα «προβληματισμού».

Το περιοδικό τυπωνόταν κατά βάση από μια παρέα, που είχε προέλθει από τη Σχολή Κινηματογράφου του Λυκούργου Σταυράκου, καθώς σπουδαστές της Σχολής ήταν οι Φατούρος, Παναγιωτόπουλος, Μουρατίδης και βεβαίως ο Σπετσιώτης. 

Περαιτέρω, οι Σπετσιώτης και Μουρατίδης είχαν συνεργαστεί (ως σκηνοθέτης ο πρώτος και ως ηθοποιός ο δεύτερος) σε δύο από τις πιο παλαιές avant queer ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, τις «Η Λίζα και η άλλη» (1976) και «Καλλονή» (1977) –η queer τριάδα της εποχής συμπληρώνεται με την «Όπερα» (1976) του Ανδρέα Βελισσαρόπουλου–, ενώ οι Θεοδωρακόπουλος και Αγγελάκης ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του ΑΚΟΕ.

Το περιοδικό ήταν ασπρόμαυρο, μικρού μεγέθους, 32 σελίδων και περιείχε ποιήματα και διηγήματα. Δεν είχε δηλαδή «απόψεις» ή γενικότερα κείμενα «προβληματισμού».

Ήταν η Καμπύλη το πρώτο περιοδικό ανοιχτής γκέι θεματολογίας στην Ελλάδα; Facebook Twitter
Το μισό σχεδόν τεύχος της «Καμπύλης» καταλαμβάνεται από το διήγημα του Τάκη Σπετσιώτη «Μια φιλία».

Ένα από τα ποιήματα του Ανδρέα Αγγελάκη αντιγράφω στη συνέχεια. Είναι το πρώτο από τα ΔΥΟ ΟΝΕΙΡΑ…

 

1.

Όνειρο φριχτό. Στην Αγγλία ίσως,

εγώ κι ένας άλλος (ποιος;) σε κτίριο καινούργιο

σκηνές αποτρόπαιες. Συμπλέγματα γεμάτα

μίσος, μορφές που ανεβοκατέβαιναν

τις σκάλες κι έμπαιναν

σε καμαράκια κρυφογελώντας, κρυφογνέφοντας.

Ένα είδος φίδι ιππόκαμπο σιχαμένο

στη γυαλάδα του έδινε ο ένας στον άλλο

φτύνοντας στο στόμα.

Πέντε είχαν μαζευτεί πίσω απόνα κουρτινάκι

κι έκαναν έρωτα δίχως να κοιτάζονται.

Όλα δίχως διόλου θόρυβο, με κινήσεις

μαθηματικές, σταθερές, επαναλαμβανόμενες.

Ξύπνησα με ανακούφιση,

ψιλοροχάλιζα όπως όταν πιω πολύ.

Είπα να ξορκίσω το κακό με τη σκέψη

πως δεν είμαι μόνος. Πως θα με σκέφτεσαι.

Στύση μαρτυρική. Δεν μπορώ ν’ αυνανιστώ.

Καλόμαθα στον έρωτα. Πώς θα ξεσυνηθίσω;

 

Κι ένα ποίημα του Λουκά Θεοδωρακόπουλου…

ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ

 

Θα καταργήσω τον άνεμο και θα γίνω δέντρο.

Δεν θα φοβάμαι τίποτα πια.

Ούτε κι εσύ.

Θ’ ανθίζουμε και θα καρπίζουμε, ακίνητοι, ωραία φρούτα.

Ίσως λιγάκι άνοστα, μα τι πειράζει;

 

Το μισό σχεδόν τεύχος της «Καμπύλης» καταλαμβάνεται από το διήγημα του Τάκη Σπετσιώτη «Μια φιλία». Πρόκειται για μια ωραία αρθρωμένη εφηβική ιστορία, μια ερωτική γνωριμία δύο αγοριών, μαθητών, κάπου στην επαρχία, που καταλήγει σε μιαν άνιση, εκατέρωθεν, διαχείριση. Ο ένας, ο μεγαλύτερος, κάνει βούκινο την περιπέτειά του, εκθέτοντας το φίλο του στους συμμαθητές του, ενώ ο άλλος, ο μικρότερος, την ίδια στιγμή νοιώθει σαν ν’ ανοίγει η γη και να τον καταπίνει…  

Ζήτησα από τον Τάκη Σπετσιώτη, που υπογράφει ως Τάκης ΣΠ., να θυμηθεί το διήγημά του στην «Καμπύλη» – μια ιστορία σχεδόν 40 χρόνια παλιά. Να τι μου είπε:

«Το “Μια φιλία” ήταν το πρώτο διήγημά μου, που δημοσιεύτηκε στην Καμπύλη το 1978. Ήμουν ναύτης ακόμη, είχε προηγηθεί το σκάνδαλο της μικρού μήκους ταινίας μου Καλλονή το ’77 –κόπηκε και απαγορεύτηκε η προβολή της από την επιτροπή λογοκρισίας– κι έπρεπε να είμαι πολύ προσεκτικός με τη νέα μου δημοσίευση, γι’ αυτό και υπογράφω ως Τάκης ΣΠ. και όχι με το πλήρες ονοματεπώνυμό μου.

 

Πολύ σημαντικό για μένα κείμενο, αφού πάνω του στηρίχτηκε το πρώτο μέρος τού σεναρίου μου Πύρινες Χαρές (Fiery Joys) χρηματοδοτημένο από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Σεναρίου. Μάλιστα, είχα προσθέσει κι ένα δεύτερο μέρος στο σπονδυλωτό σενάριο. Παρότι οι ξένοι το γούσταραν πολύ, το έκοψαν οι εδώ κρατούντες τού Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου το 1995. Για να μη μείνει τελικά στο συρτάρι, το μετέτρεψα στο μυθιστόρημα Δελτίον Ταυτότητος, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Άγρα το 2003, προσθέτοντας και τρίτο μέρος. Από το ’78… για βάλε πόσα χρόνια μέχρι το 2003… Είκοσι πέντε χρόνων ιστορία».

Η ζωή της «Καμπύλης» ήταν βραχεία. Ένα τεύχος και τέρμα. Λουκάς Θεοδωρακόπουλος, Ανδρέας Αγγελάκης και Ανδρέας Βελισσαρόπουλος ετοιμάζουν την ίδια εποχή το ΑΜΦΙ, που κυκλοφορεί το πρώτο τεύχος του, με κεφαλίδα «Για την Απελευθέρωση των Ομοφυλόφιλων», την άνοιξη του 1978.

Αν υποθέσει κανείς πως οι Θεοδωρακόπουλος και Αγγελάκης έστρεψαν την προσοχή τους στο νέο, πιο μεγάλο σε διαστάσεις και πιο «γεμάτο» (με φωτογραφίες και με περισσότερες σελίδες) έντυπο, που αποτελούσε και έκφραση του ΑΚΟΕ, και πως η λογοτεχνική/ ποιητική ύλη της Καμπύλης πέρασε κατά μίαν έννοια στις σελίδες του ΑΜΦΙ, τότε μάλλον συνάγεται το συμπέρασμα πως η Καμπύλη (που δεν είχε πλέον λόγο να κυκλοφορεί) υπήρξε κάτι σαν προάγγελος του ΑΜΦΙ και όσων άλλων ανάλογων εντύπων επακολούθησαν. 

Lgbtqi+
0

No.1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Να μη στέκεσαι ψηλά για να σε δουν, αλλά χαμηλά για να σε αγγίξουν/ ένα πολυποστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / H εποχή των πελμάτων― Ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Η νέα εποχή μυρίζει sweat sock. Ο Skarsgård κάνει camp χωρίς να το ζητήσει κανείς, ένας άγνωστος ναύτης κερδίζει £30.000 τον μήνα επειδή κάποιος λατρεύει τις κάλτσες του, ο Ricky Martin κάνει kink evangelism στο «GQ» κι η AI πορνογραφία αγιοποιεί τα πέλματα των σταρ σαν να είναι νέα icons.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Tι μένει όταν τελειώσει το ωραίο;/ ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Tι μένει όταν τελειώσει το ωραίο;/ ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Η Lana Del Rey κοιτάζει για πρώτη φορά το πρόσωπο πίσω από τη μελαγχολία, το All of Us Stars μοιάζει με queer séance από εποχή που κάηκε, και η Zendaya με τον Pattinson επιπλέουν μέσα σε μια εικόνα που δεν τους υπηρετεί πια.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Γι’ αυτό το δέρμα πάντα θα πληρώνεις/ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Γι’ αυτό το δέρμα πάντα θα πληρώνεις/ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Ένα «όχι» που δεν εξημερώνεται, μια «Vogue» που ραγίζει, φιλιά που δεν ντρέπονται, ντίβες που δεν γερνούν, μια «Bugonia» που αυτονομήθηκε, αγόρια που κλαίνε και ένας Pasolini που πλήρωσε όσο κανείς.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Αν έχεις να συναντήσεις έναν άλλον κόσμο, ξεκίνα από το στόμα / ένα πολυποστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Αν έχεις να συναντήσεις έναν άλλον κόσμο, ξεκίνα από το στόμα / ένα πολυποστ του Πάνου Μιχαήλ

Η πραγματικότητα έχει καταντήσει τόσο επικίνδυνη, που μόνο η υπερβολή έχει το θράσος να την ξεσκεπάσει. Η Melissa McCarthy κάνει μια διαφήμιση να μοιάζει με queer exorcism, ο David Hoyle φορά Mugler σαν να δικάζει ολόκληρη την Αγγλία, και η Miss Piggy επιστρέφει για να μας θυμίσει ότι το σύμπαν κινείται με βάση το τακούνι της
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Aν πέσω, θα ξαναβρώ το φως. Ακόμα κι αν με κάψει πάλι / από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Aν πέσω, θα ξαναβρώ το φως. Ακόμα κι αν με κάψει πάλι ― Ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Έξι ιστορίες για την επιβίωση ως πράξη ακρίβειας: από το «Sống» του Ocean Vuong μέχρι το Ponyboi, τις τρανς γυναίκες της Torvajanica, τη Lola Young, τον Nikos Karpouzis και τη σπάνια χαρά του Bad Bunny.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Να σου ’βαζα στο χέρι δυο λόγια τυχερά/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Να σου ’βαζα στο χέρι δυο λόγια τυχερά/από τον Πάνο Μιχαήλ

Υπάρχουν ζωές που μαθαίνουμε μόνο όταν τελειώσουν. Η τρανς Βαγγελιώ πέθανε τρεις φορές πριν τη δούμε. Η Cookie Mueller έζησε μέσα σε τρεις εικόνες πριν γίνει μνήμη. Δύο γυναίκες, δύο σιωπές, δύο σώματα και μια κοινωνία που κατάλαβε αργά.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Μάριος Βεάνος: «Έπαιρνα το ντέφι, ανέβαινα στο τραπέζι και γινότανε χαμός»

Queer History / Μάριος Βεάνος: «Έπαιρνα το ντέφι, ανέβαινα στο τραπέζι και γινότανε χαμός»

Ένας θρύλος της νύχτας που άφησε εποχή στα σκυλάδικα της ελληνικής περιφέρειας. Τόσο που ο Θάνος Αλεξανδρής τού αφιέρωσε ολόκληρο κεφάλαιο στο βιβλίο «Αυτή η νύχτα μένει».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
*Aγαπηθήκαμε πριν μάθουμε τι θα μας πάρουν/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Aγαπηθήκαμε πριν μάθουμε τι θα μας πάρουν/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Αυτή η ΟΑΣΗ διαβάζεται σαν χάρτης μιας ολόκληρης εποχής: από το τραύμα του AIDS που κληρονομήσαμε χωρίς να το ζήσουμε, μέχρι τη γλώσσα που καίγεται σε πραγματικό χρόνο. Τα αγόρια του Y2K, ο Ξιάρχο, οι non-binary νέοι, οι trans αφηγήσεις, η ζωγραφική της τρυφερότητας και η μαρτυρία του Παπαϊωάννου δεν μιλούν για διαφορετικά πράγματα· μιλούν για την ίδια ανάγκη: να σταθούμε στο σκαλοπάτι που μας αναλογεί χωρίς να κρύβουμε τη διαδρομή. Εδώ, η κουλτούρα δεν καταγράφεται. Συμβαίνει. Κι εμείς παρακολουθούμε πώς η μνήμη, η εικόνα, το σώμα και η επιθυμία συνθέτουν ένα καινούργιο τοπίο παρουσίας.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
ΕΠΕΞ Waacking: Ο street χορός της κουίρ κοινότητας σε ένα φεστιβάλ στην Αθήνα

Χορός / Το waacking είναι γκέι, στρέιτ, κουίρ, αγκαλιάζει τα πάντα

Χορογράφος και βασική συνεργάτιδα της Μαρίνας Σάττι, η Ειρήνη Δαμιανίδου διοργανώνει το πανευρωπαϊκό φεστιβάλ Follow the Waack, συστήνοντας στο ελληνικό κοινό το είδος που γεννήθηκε στα αμερικανικά γκέι κλαμπ.
M. HULOT
Κράτα με λίγο ακόμη. Κι εγώ θα κρατήσω εσένα/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Κράτα με λίγο ακόμη. Κι εγώ θα κρατήσω εσένα/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Η queer κουλτούρα λάμπει όταν θυμάται γιατί υπάρχει: γιατί κάτω από την εικόνα υπάρχει φροντίδα, κάτω από τη φροντίδα μνήμη, και κάτω από τη μνήμη η πιο σκληρή μας επιμονή η ανάγκη να συνεχίσουμε χωρίς να μικραίνουμε. Η νέα ΟΑΣΗ κινείται στη λεπτή γραμμή όπου το camp συναντά την αγρύπνια και η τρυφερότητα γίνεται πράξη.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Να μη ντρέπεσαι για τον εαυτό που υπήρξες/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Να μη ντρέπεσαι για τον εαυτό που υπήρξες ― ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Το Παρά Πέντε που επιστρέφει ως pop-camp εξομολόγηση μιας γενιάς, ο queer πυρετός του Heated Rivalry, η απαλότητα της αραβικής ανδρικότητας του Al-Hosni, η ακατέργαστη νεότητα του Sorrenti και τη διαφάνεια του Βασίλη Μπούτσικου σε ένα κοινό νήμα: τις ιστορίες που μας κρατούν όταν η πραγματικότητα γίνεται αφόρητη.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Δεν περάσαμε και λίγες καταστροφές/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Δεν περάσαμε και λίγες καταστροφές/από τον Πάνο Μιχαήλ

Από το vertical ψηφιακό ορφανοτροφείο μέχρι το μεγάλο θέατρο του feed, από την εξάντληση των σωμάτων μέχρι την υπόγεια τέχνη που αρνείται να γίνει κεφάλαιο, το νέο πολυποστ της ΟΑΣΗΣ χαρτογραφεί το νέο queer τοπίο της μετα-πανδημικής ύπαρξης. Η ζωή δεν ζητά πια αφήγημα, ζητά αντοχή.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Ήταν λοιπόν και η Ουμ Καλσούμ λεσβία; Μια νέα ταινία αναζωπυρώνει τη συζήτηση

Τι διαβάζουμε σήμερα / Ήταν λοιπόν και η Ουμ Καλσούμ λεσβία; Μια νέα ταινία αναζωπυρώνει τη συζήτηση

Η κυκλοφορία μιας νέας ταινίας έφερε ξανά στο προσκήνιο ερωτήματα ταμπού γύρω από την ιδιωτική ζωή της πιο σεβαστής πολιτισμικής μορφής της Αιγύπτου, αλλά και γύρω από το τι επιτρέπεται να ειπωθεί γι’ αυτήν.
THE LIFO TEAM
*Ακόμη και το πιο σφοδρό ξυράφι υπήρξε κάποτε λουλούδι/ από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Ακόμη και το πιο σφοδρό ξυράφι υπήρξε κάποτε λουλούδι/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Από το σοκ της Peaches μέχρι τη σιωπηρή δύναμη σωμάτων που άντεξαν χωρίς να εξηγηθούν, ο Πάνος Μιχαήλ εξερευνά τι σημαίνει να κατοικείς το σώμα σου χωρίς διαπραγμάτευση. Ένα πολυποστ της ΟΑΣΗΣ για την επιθυμία ως πολιτισμό και την αντοχή ως μορφή αλήθειας.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Το δέρμα που κατοικώ/από τον Πάνο Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Το δέρμα που κατοικώ/ από τον Πάνο Μιχαήλ

Σε αυτό το πολυποστ, ο Πάνος Μιχαήλ κοιτάζει τη σύγχρονη κουλτούρα μέσα από εκείνο το μικρό σκοτεινό διάκενο όπου κάτι λείπει και ακριβώς γι’ αυτό γίνεται ορατό. Από τη Charli XCX που παλεύει να ξαναβρεί το σώμα της μέσα στο ίδιο της το είδωλο, μέχρι τη Cindy Sherman που αποκάλυψε νωρίς τη βία της μίμησης· από τη σωματική ένταση του HYACYN μέχρι τη λαϊκή, ανθρώπινη ματιά του Martin Parr. Ένα queer πολυποστ για την επιμονή της παρουσίας σε μια εποχή που δεν αντέχει την ατέλεια.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ