Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα» Facebook Twitter
Μπορεί η Επισκοπή να ήταν το προσωπικό στοίχημα του κ. Αθανασούλη και να βραβεύτηκε, εδώ και αρκετά χρόνια όμως η ζωή του κινείται ανάμεσα σε σπουδαίες ανακαλύψεις, απαιτητικές συντηρήσεις, πολυετείς μελέτες και έρευνες, διαμορφώσεις μνημείων και πολυάριθμες εκθέσεις. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/ LIFO

Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα»

0

Κάπου στη μέση του Αιγαίου υπάρχει το πανέμορφο κυκλαδονήσι της Σικίνου, όπου δεσπόζει ο ναός της Επισκοπής, ένα απ’ τα εμβληματικότερα μνημεία του μεγαλύτερου νησιωτικού συμπλέγματος της χώρας. Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο, θα δούμε ότι κάποτε ήταν ρωμαϊκό μαυσωλείο, μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό με τρούλο στους πρώτους βυζαντινούς χρόνους, κατά τον Μεσαίωνα δέχτηκε υποστυλωτικές επεμβάσεις και παρέμεινε σε χρήση ως εκκλησία μέχρι και πριν από εξήντα χρόνια. Πρόκειται για ένα ιστορικό τοπόσημο στο οποίο εγγράφονται επάλληλα στρώματα της ιστορίας του ελληνισμού.

Όλα αυτά τα χρόνια ήταν ερμητικά κλειστή λόγω ετοιμορροπίας. Φέτος άνοιξε και πάλι χάρη στην υποδειγματική αποκατάστασή της, η οποία τιμήθηκε με το βραβείο Ευρωπαϊκής Πολιτισμικής Κληρονομιάς «Europa Nostra 2022». Τη μεθοδική έρευνα και τη σχολαστική συντήρηση του ναού, προκειμένου να είναι προσβάσιμη στο κοινό, ανέλαβε ο αρχαιολόγος και διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, Δημήτρης Αθανασούλης, ο άνθρωπος που οραματίστηκε την επαναλειτουργία του.

Τον συναντώ, μαζί με την πολυμελή ομάδα του και τα στελέχη της Εφορείας, στις εγκαταστάσεις της στο κέντρο της Αθήνας. Στις αίθουσες αυτές οι συντηρητές καθημερινά γεφυρώνουν εννοιολογικά τον αρχαίο με τον σύγχρονο κόσμο. Από το 2016 όλοι αυτοί οι επιστήμονες, οι τεχνίτες, οι εργάτες, ακόμα και το φυλακτικό και διοικητικό προσωπικό, εργάζονταν πυρετωδώς, υποστηρίζοντας με κάθε μέσο την αναστήλωση ενός αρχαιολογικού οικοδομήματος που ενώνει διαφορετικούς αιώνες και αναδεικνύει την πολύτιμη ιστορία του άνυδρου νησιού των Κυκλάδων.  

«Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα. Το ότι η Πλάκα δεν έχει πολυκατοικίες ή το ότι μπορούμε και πάμε σε αρχαιολογικούς χώρους όπως η Δήλος οφείλεται στους αρχαιολόγους».

Μπορεί η Επισκοπή να ήταν το προσωπικό στοίχημα του κ. Αθανασούλη και να βραβεύτηκε, εδώ και αρκετά χρόνια όμως η ζωή του κινείται ανάμεσα σε σπουδαίες ανακαλύψεις, απαιτητικές συντηρήσεις, πολυετείς μελέτες και έρευνες, διαμορφώσεις μνημείων και πολυάριθμες εκθέσεις. Έχει διανύσει μια πορεία αφιερωμένη στην επιστήμη της αρχαιολογίας αλλά και στη διατήρηση, προστασία και φύλαξη των αρχαιοτήτων. Άνδρος, Μήλος, Θήρα, Κέα, Κύθνος, Μύκονος, Νάξος, Πάρος, Σύρος, Τήνος είναι τα νησιά που υπάγονται στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και αποτελούν αρμοδιότητά του.

Γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1966. Σπούδασε Αρχαιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Βυζαντινή Αρχαιολογία στο Université PARIS I Panthéon-Sorbonne και σήμερα είναι διδάκτωρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Έχει εργαστεί ως αρχαιολόγος σε όλους τους νομούς της Πελοποννήσου. Από το 2007 ήταν διευθυντής στην 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων με αρμοδιότητα στην Αργολίδα, στην Αρκαδία και στην Κορινθία, ενώ από το 2014 είναι διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Τέλος, είναι μέλος του επιστημονικού συμβουλίου της Πομπηίας, πρώην μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, ενώ διετέλεσε αρκετά χρόνια πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων.

«Έχω σχεδιάσει και διευθύνει δεκάδες ευρωπαϊκά προγράμματα αποκατάστασης και ανάδειξης κάστρων (σε Χλουμούτζι, Ακροκόρινθος, Ακροναυπλία, Λάρισα Άργους, Λεοντάρι, Καρύταινα, Μπούρτζι Ναυπλίου) και βυζαντινών ναών (Παναγία του Στείρι, Αγία Μονή κ.ά.) στην Πελοπόννησο, καθώς και το μεγάλο ψηφιακό έργο ανάδειξης των κάστρων της Αργολίδας, της Αρκαδίας και της Κορινθίας. Παράλληλα, έχω σχεδιάσει και υλοποιήσει σημαντικά μουσεία (θεματικό Μουσείο για τους Σταυροφόρους και τους Ιππότες στο Χλουμούτζι-Κάστρο Κυλλήνης και Βυζαντινό Μουσείο της Αργολίδας) και έχω οργανώσει τη μεγάλη περιοδική έκθεση “Vanity” στο Μουσείο Μυκόνου», θυμάται.

Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα» Facebook Twitter
Ο Δημήτρης Αθανασούλης φωτογραφήθηκε στις εγκαταστάσεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων μαζί με την ομάδα του την ώρα των εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης της τοιχογραφίας «Ο Χριστός Παντοκράτωρ» του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου στη Φοινικιά Θήρας. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/ LIFO

«Πάντα με γοήτευε το παρελθόν, απ’ όταν ήμουν μαθητής. Ευτυχώς, στο πανεπιστήμιο είχα καλούς καθηγητές, όπως ο Γιώργος Βελένης, που με βοήθησαν όχι μόνο να πιάσω αλλά και να ξετυλίξω το νήμα της αρχαιολογίας», απαντά όταν τον ρωτώ γιατί ασχολήθηκε με την αρχαιολογία. Αναμφίβολα, είναι ένα πρόσωπο του πολιτισμού με πολλές ιδέες και όραμα για τις Κυκλάδες, ενώ το γεγονός ότι έχει να διαχειριστεί μουσεία και αρχαιολογικούς τόπους όπως η Δήλος ή το Ακρωτήρι καταδεικνύει τις προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει όσον αφορά την πολύτιμη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων. «Προφανώς, δεν είναι πάντα όλα ρόδινα, αφού πολλές φορές χρειάζεται, για παράδειγμα, να καλύψεις μόνος σου τα λειτουργικά έξοδα. Επίσης, υπάρχουν κι άλλου τύπου δυσκολίες, όπως η προσβασιμότητα, αφού τον χειμώνα μπορεί να χρειαστεί ακόμα και μία μέρα για να πας σε κάποιο από τα νησιά. Ένα ακόμα σημαντικό πρόβλημα για μας είναι η ασύλληπτη γραφειοκρατία που αντιμετωπίζουμε», λέει και στο σημείο αυτό του υπενθυμίζω τις κατηγορίες που ακολουθούν τους αρχαιολόγους, ότι είναι προσκολλημένοι στο παρελθόν και απρόθυμοι να δείξουν ευελιξία. «Εξαρτάται από την οπτική του καθενός. Νομίζω ότι ασκείται μια άδικη κριτική στους αρχαιολόγους.

753
Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Προφανώς, υπάρχουν ανεπιθύμητες καθυστερήσεις, αλλά αυτό αντιμετωπίζεται αν αυξήσεις το προσωπικό, διότι δεν μπορείς να κάνεις εκπτώσεις στην προστασία των μνημείων. Επίσης, χάρη στους αρχαιολόγους έχουμε καταφέρει ως χώρα να διασώσουμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε και να το προβάλουμε σήμερα διεθνώς. Αυτό με τη σειρά του μας δίνει ποιότητα ζωής και αποφέρει μια βιώσιμη ανάπτυξη και κέρδη στις τοπικές κοινωνίες. Ο τουρισμός μας στηρίζεται κατά κύριο λόγο στην πολιτιστική μας κληρονομιά, την οποία έχουν προστατέψει οι αρχαιολόγοι. Το ότι η Πλάκα δεν έχει πολυκατοικίες ή το ότι μπορούμε και πάμε σε αρχαιολογικούς χώρους όπως η Δήλος οφείλεται στους αρχαιολόγους». 

O επιβλητικός ναός της Επισκοπής βρίσκεται στο νότιο τμήμα της κεντρικής ράχης της Σικίνου, περιβάλλεται από καλλιέργειες σε πεζούλες και παραμένει το αγαπημένο μνημείο του κ. Αθανασούλη. Ποιες ήταν οι μεγάλες δυσκολίες που συνάντησε κατά τη διάρκεια της αποκατάστασης; «Πρώτα απ’ όλα, βασικός μου στόχος ήταν πάντοτε να χτίσω μια εμπιστοσύνη με τους Κυκλαδίτες, γιατί μόνο κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί η προστασία των μνημείων. Η Επισκοπή στη Σίκινο ήταν και παραμένει ένα ξεχωριστό μνημείο και βρεθήκαμε αντιμέτωποι με πολλά εμπόδια, αφού ήταν εξήντα χρόνια κλειστό. Πρόκειται για ένα μνημείο συνδεδεμένο απόλυτα με την τοπική κοινότητα από τον τρίτο μέχρι τον εικοστό αιώνα.

Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα» Facebook Twitter
Είναι πολύ σημαντικό το ότι αποκαλύφθηκε η πέτρινη επιγραφή με το όνομα της θανούσας και βέβαια ο μαρμάρινος τάφος με τα οστά και τα κτερίσματα. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/ LIFO

Επομένως, για μας ήταν μια μεγάλη στιγμή γιατί μπορέσαμε να αποδώσουμε ξανά στην τοπική κοινότητα και στους επισκέπτες ένα μνημείο που συμπυκνώνει σε ένα κτίριο όλες τις αξίες του ελληνικού πολιτισμού, τόσο του αρχαίου όσο και του μεσαιωνικού. Για να γίνει αυτό υπήρξαν νύχτες που έμεινα άγρυπνος από το άγχος και το στρες μην τυχόν γινόταν κάτι λάθος και διακινδυνεύαμε τη στατικότητα του ναού. Η αναστήλωση της ετοιμόρροπης Επισκοπής υπήρξε ίσως το απαιτητικότερο έργο με το οποίο έχω καταπιαστεί. Το μνημείο είχε μείνει κλειστό επί μισό αιώνα επειδή δεν είναι εύκολο να γίνουν εργασίες σε ένα μικρό και απομονωμένο νησί. Ουσιαστικά το έργο δεν θα είχε γίνει ποτέ αν η ομάδα που εργάστηκε γι’ αυτό δεν είχε την ποιότητα και την αφοσίωση που απαιτούνταν για να αντιμετωπιστούν σύνθετα προβλήματα υπό ακραίες συνθήκες».

Όπως αποκαλύπτει, η αρχαιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την αναστήλωση του μνημείου εμπλούτισε τις γνώσεις μας για τα ταφικά μνημεία της ρωμαϊκής περιόδου στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου καθώς και για τη βυζαντινή ναοδομία στις Κυκλάδες. Αποκαλύφθηκαν, επίσης, πολύτιμα τεκμήρια του παρελθόντος, όπως επιγραφές και σπαράγματα ρωμαϊκών και βυζαντινών τοιχογραφιών, για τη διατήρηση των οποίων εγκαταστάθηκε σύστημα παρακολούθησης μικροκλίματος. Το σημαντικότερο εύρημα ήταν ο ερμητικά σφραγισμένος και ασύλητος τάφος μιας γυναίκας της ανώτερης τάξης, που ονομαζόταν Νεικώ.

Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα» Facebook Twitter
Αναστηλωτικές εργασίες στο μνημείο της Επισκοπής. Από το φωτογραφικό αρχείο του κ. Δημήτρη Αθανασούλη.

«Η ανακάλυψη ήταν μια ενδιαφέρουσα όσο και ευτυχής συγκυρία, καθώς ο τάφος της Νεικούς βρέθηκε ασύλητος. Αυτό συνέβη επειδή είχε τοποθετηθεί όχι στις κανονικές κρύπτες στο υπόγειο του μνημείου, όπου υπήρχαν δευτερεύουσες ταφές, αλλά σε “κρυφό” διπλό τοίχωμα που είχαν κατασκευάσει επί τούτου. Παράλληλα, είναι πολύ σημαντικό το ότι αποκαλύφθηκε η πέτρινη επιγραφή με το όνομα της θανούσας και βέβαια ο μαρμάρινος τάφος με τα οστά και τα κτερίσματα: χρυσά βραχιόλια, δαχτυλίδια, ένα περιδέραιο, μια πόρπη με ανάγλυφη μορφή, μια οστέινη γραφίδα, ένα καθρεφτάκι, αγγεία και οργανικά σπαράγματα από την ενδυμασία της νεκρής», προσθέτει. Μας έδειξε και ένα κομμάτι με θειάφι και μια μάζα ορυκτής πίσσας που είχαν τοποθετηθεί πάνω στο στήθος της και τα οποία, όπως υποστηρίζει, μαρτυρούν ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια περίπτωση νεκροφοβικού εξορκισμού. 

Εκτός από την Επισκοπή, ο κ. Αθανασούλης είναι ιδιαίτερα χαρούμενος φέτος και για την επιβλητική Κόρη της Θήρας, η οποία πλέον βρίσκεται στο ανακαινισμένο Αρχαιολογικό Μουσείο της Σαντορίνης. «Πρόκειται για ένα σπάνιο αριστούργημα της ελληνικής γλυπτικής του έβδομου αιώνα π.Χ., που είχε έρθει ανέλπιστα στο φως το 2000, αλλά τώρα αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο. Το άγαλμα είχε ανακαλυφθεί κατά τη διάρκεια σωστικής ανασκαφικής έρευνας στο νεκροταφείο της αρχαίας πόλης της Θήρας, στη νοτιοανατολική Ελλάδα, από τον Θηραίο αρχαιολόγο Χαράλαμπο Σιγάλα. Μιλάμε για ένα από τα λιγοστά έργα σε λίθο που διασώζονται μέχρι τις μέρες μας και ανήκουν στη μεγάλη, περίοπτη και πρώιμη ελληνική πλαστική, η οποία εκφράζεται με τους αγαλματικούς τύπους του κούρου και της κόρης, τις αρχετυπικές αυτές εκφράσεις του κάλλους της εποχής. Η μεταφορά της στο μουσείο ήταν ένα μεγάλο στοίχημα για εμάς και την Εφορεία», υποστηρίζει.

Στη συνέχεια η συζήτηση οδηγείται αναπόφευκτα στα 161 κυκλαδικά ειδώλια της Συλλογής Στερν, για τα οποία ο κ. Αθανασούλης είναι ξεκάθαρος: «Τα αντικείμενα θα πρέπει να καταλήξουν στο Μουσείο Κυκλαδικού Πολιτισμού στη Νάξο, δεδομένου ότι οι επαναπατριζόμενες αρχαιότητες επιστρέφουν πάντα στο πλησιέστερο μουσείο του τόπου προέλευσής τους. Να σας θυμίσω ότι το ίδιο συνέβη και με τη Συλλογή Στάινχαρντ: αντικείμενα που είναι κυκλαδικά παραδόθηκαν στην Εφορεία μας και θα συμπεριληφθούν στην έκθεση που θα κάνουμε στη Νάξο. Τα πάντα πρέπει να γυρίζουν στον τόπο στον οποίο παρήχθησαν».

Πράγματι, αυτό το διάστημα το μεγαλύτερο έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων στις Κυκλάδες αφορά τη δημιουργία της «Νησίδας Μουσείων» στο Κάστρο της Νάξου, τα εγκαίνια της οποίας, όπως μας ανακοίνωσε ο κ. Αθανασούλης, αναμένονται το 2026. «Στόχος μας είναι να ανακαινίσουμε πλήρως τις μουσειακές υποδομές της Νάξου. Πρόκειται για ένα γιγαντιαίο και φιλόδοξο πρότζεκτ, του οποίου οι εργασίες αποκατάστασης απαιτούν συγκεκριμένους χρόνους, ενώ το έργο καθαυτό έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις, αφού δεν είναι τεχνικό αλλά αρχαιολογικό».

Δημήτρης Αθανασούλης: «Οι αρχαιολόγοι έχουν διασώσει ό,τι πολυτιμότερο προβάλλουμε σήμερα ως χώρα» Facebook Twitter
Όλα αυτά τα χρόνια εργάζεται ακούραστα, με πάθος, διορατικότητα και αφοσίωση, έχοντας συμβάλει καταλυτικά στη διαμόρφωση του ψηφιδωτού της συναρπαστικής ιστορίας της αρχαιολογίας στην Ελλάδα. Φωτ.: Πάρις Ταβιτιάν/ LIFO

Όση ώρα συνομιλούμε παρατηρώ ότι το γραφείο του είναι γεμάτο από πολυσέλιδα λευκώματα και εκδόσεις της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, απόρροια ενός πλούσιου επιστημονικού και εκπαιδευτικού έργου. Όλα αυτά τα χρόνια εργάζεται ακούραστα, με πάθος, διορατικότητα και αφοσίωση, έχοντας συμβάλει καταλυτικά στη διαμόρφωση του ψηφιδωτού της συναρπαστικής ιστορίας της αρχαιολογίας στην Ελλάδα. Ευρυμαθής, με διεισδυτική ματιά και γνώσεις, αποτελεί το πρότυπο του αρχαιολόγου που εξακολουθεί να κάνει πράξη την καλλιέργεια νέων δεσμών μεταξύ του μνημείου και της κοινότητας.

Λίγο πριν τον αποχαιρετήσω, τον ρωτώ τι σημαίνει γι’ αυτόν αρχαιολογία. «Προσωπικά, θα έλεγα ότι δεν είναι επάγγελμα αλλά ένας ασύγκριτος τρόπος ζωής. Με τα εργαλεία που σου προσφέρει μπορείς να σκιαγραφήσεις την ανθρώπινη ιστορία, να γνωρίσεις τον υλικό και άυλο πολιτισμό των κοινωνιών του παρελθόντος αλλά και να προσπαθήσεις να δώσεις μερικές απαντήσεις σε μεγάλα ερωτήματα που απασχολούσαν και απασχολούν την ανθρωπότητα. Νομίζω ότι για κάθε αρχαιολόγο είναι άκρως ελκυστική η αίσθηση του να ξαναγράφει την ιστορία».

To άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

αρχαιολογική ανασκαφή Κέρος

Αρχαιολογία & Ιστορία / Φως στα μυστήρια της προϊστορικής Κέρου

Μια συζήτηση με τους επιμελητές της πολυσυζητημένης όσο και πρωτότυπης έκθεσης με τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα της Εποχής του Χαλκού από την Κέρο και το Δασκαλιό, που παρουσιάζονται στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι ανακοίνωσε ότι δύο αγάλματα που απεικονίζουν τον Δία και την Αφροδίτη ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο
NEWSROOM
Η ζωή και ο θάνατος στην ΟΘωμανική Κρήτη

Ιστορία μιας πόλης / Η ζωή και ο θάνατος στην Οθωμανική Κρήτη

Πώς ήταν να πεθαίνεις ως μουσουλμάνα ή μουσουλμάνος στην Οθωμανική Κρήτη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Αντώνη Αναστασόπουλο για τις μουσουλμανικές επιτύμβιες στήλες στην Κρήτη και τη σημασία τους.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Περικεφαλαίες με φτερά και κολάν: Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Η LiFO παρουσιάζει σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους εικόνες και σχέδια που μαρτυρούν τη μόδα στις κρατικές στολές ανάλογα με τη χρονιά, τη νοοτροπία της διακυβέρνησης και το σώμα που υπηρετούσε κάποιος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Η συναρπαστική ιστορία του ναυαγίου των Αντικυθήρων και του μοναδικού (και μυστήριου) Μηχανισμού του, ενός επιστημονικού θαύματος του αρχαίου κόσμου

Ανακαλύφθηκε Σαν Σήμερα / Η συναρπαστική ιστορία του Μηχανισμού των Αντικυθήρων

Γοητευτικές πληροφορίες και μαρτυρίες για το πιο σημαντικό ελληνικό ναυάγιο της αρχαιότητας και το χρονικό της αποκρυπτογράφησης ενός επιστημονικού θαύματος που ανακαλύφθηκε σαν σήμερα το 1902.
M. HULOT
Αρχαία Λύκτος: Γιατί η ανασκαφή της άργησε έναν αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Αρχαία Λύκτος: Γιατί η ανασκαφή της άργησε έναν αιώνα;

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αντώνη Κοτσώνα για την αρχαία πόλη στην ενδοχώρα της κεντρικής Κρήτης, η οποία υμνήθηκε από τον Όμηρο, θεωρήθηκε τόπος γέννησης του Δία από τον Ησίοδο, πολέμησε επανειλημμένως εναντίον της Κνωσού, καταστράφηκε ολοσχερώς αλλά κατάφερε και ανέκαμψε.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η ξανακερδισμένη Αλεξάνδρεια του Καβάφη

Ανταπόκριση από την Αλεξάνδρεια / Η ξανακερδισμένη Αλεξάνδρεια του Καβάφη

Το αξιέπαινο έργο της ανακαίνισης από το Ίδρυμα Ωνάση της Οικίας του Κ.Π. Καβάφη στην Αλεξάνδρεια δεν αποσκοπεί σε μια απλή αναπαράσταση μιας μνήμης αλλά στην απόδοση της καθημερινότητας του ποιητή.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Aνθρωποθυσία, ανάκτορα, και σεισμοί στα Μινωϊκά Χανιά

Ιστορία μιας πόλης / Aνθρωποθυσίες, ανάκτορα και σεισμοί στα μινωικά Χανιά

Πόσα γνωρίζουμε για τη μινωική Κρήτη; Τι έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Κυδωνία και πώς εντάσσεται η περιοχή στη μεγάλη εικόνα της κρητικής αρχαιολογίας; H Aγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη για τη μινωική Κυδωνία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
5 Μαΐου 1821 – 200 χρόνια από τον θάνατο του Μεγάλου Ναπολέοντα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μέγας Ναπολέων: O μύθος του συναρπάζει ακόμα

Σκέψεις και ιστορίες για την προσωπικότητα του Μεγάλου Ναπολέοντα -που πέθανε σαν σήμερα- αποφεύγοντας τα πεδία των στρατιωτικών συρράξεων και ακολουθώντας μονοπάτια που συνέδεαν τα πεδία των προσωπικών μαχών του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ
ΣΕΝ: Οι καινοτομίες ενός θεσμού που ιδρύθηκε από γυναίκες για γυναίκες

Ιστορία μιας πόλης / ΣΕΝ: Οι καινοτομίες ενός θεσμού που ιδρύθηκε από γυναίκες για γυναίκες

150 περίπου χρόνια πριν, ιδρύεται στην Αθήνα ο Σύλλογος Εκπαιδεύσεως Νεανίδων, που επιβιώνει και προσαρμόζεται στις κοινωνικές αλλαγές, και ζει μέχρι και σήμερα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το ΕΚΠΑ και η Αθήνα: Οι πρώτοι καθηγητές, οι πρώτοι φοιτητές, η πρώτη κατάληψη

Ιστορία μιας πόλης / Το ΕΚΠΑ και η Αθήνα: Οι πρώτοι καθηγητές, οι πρώτοι φοιτητές, η πρώτη κατάληψη

Κτίρια του βρίσκονται διάσπαρτα στην Αθήνα, στη Σόλωνος, στου Ζωγράφου και αλλού. Πολύβουοι τόποι, γεμάτοι ζωή, πεδίο μαχών, κέντρο παραγωγής και διάδοσης γνώσης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Χάιδω Μπάρκουλα για την ιστορία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Ιστορία μιας πόλης / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Παρότι η απόσταση που μας χωρίζει από την κλασική Ρώμη είναι τεράστια, τα αστικά προβλήματα που αντιμετώπισε μοιάζουν να επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνες.
THE LIFO TEAM
Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: Το νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Ιστορία μιας πόλης / Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: To νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Πώς πέθαιναν οι άνθρωποι στη Μυκηναϊκή Αττική; Τι τιμές τους επεφύλασσαν οι συνάνθρωποί τους; Και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τα ταφικά έθιμα στα περίχωρα της Αθήνας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Νίκη Παπακωνσταντίνου για το προϊστορικό νεκροταφείο στο Κολικρέπι Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Guest Editors / Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Το σχέδιο για την εγκαθίδρυση τελεφερίκ εκπλήσσει καθώς φανερώνει μια μεταστροφή του υπουργείου Πολιτισμού από πολιτικές ήπιας παρέμβασης και χαμηλού φωτισμού τις οποίες ακολούθησε για δεκαετίες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επέμβαση που έχει γίνει στον βράχο εδώ και πάνω από δύο αιώνες και ίσως τη μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ μετά την ανοικοδόμηση των τειχών.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΑΣ
Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ου αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ού αιώνα;

Χάρη σε ένα κληροδότημα, ιδρύεται στις αρχές του 20ου αιώνα επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας ένα νοσοκομείο το οποίο στεγάζει την έδρα της Νευροψυχιατρικής του ΕΚΠΑ. Ένα νοσοκομείο του οποίου η σχέση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και με τις κοινωνικές μεταβολές στην πόλη και στη χώρα είναι άρρηκτες. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά για την ιστορία του Αιγινητείου με την ιστορικό Δέσπω Κριτσωτάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας και η μοντέρνα ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Ιστορία μιας πόλης / Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας στη ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Η οπερέτα στην Αθήνα ανθίζει και εξελίσσεται εν μέσω μεγάλων ιστορικών γεγονότων: Βαλκανικοί πόλεμοι, εθνικός διχασμός και αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν η οπερέτα μια διέξοδος για τους Αθηναίους της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη για την ιστορία και τους μεγάλους σταθμούς της αθηναϊκής οπερέτας.
THE LIFO TEAM