Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter

Οι πολύτιμες τοιχογραφίες του προϊστορικού Αιγαίου

0

Μοναδικές τοιχογραφίες και εικόνες εντυπωσιακής ακρίβειας των νησιωτών, του βίου τους και του φυσικού και δομημένου τοπίου της Θήρας έχουν τη δυνατότητα να δουν οι επισκέπτες του Μουσείου Προϊστορικής Θήρας στη Σαντορίνη. 

Περίπου πριν από 3.700 χρόνια η πόλη στο Ακρωτήρι θάβεται από τη λάβα κατά τη διάρκεια της μεγάλης ηφαιστειακής έκρηξης. Μαζί με τα κτίρια σκεπάζονται και οι τοιχογραφίες που τα κοσμούσαν. Αρχαιολόγοι και συντηρητές ανέσυραν τα χιλιάδες σπαράγματα αυτών των τοιχογραφιών και τις αποκατέστησαν, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά ολόκληρα εικονογραφικά προγράμματα προϊστορικών κτιρίων. 

Στην έκθεση με τίτλο «Θηραϊκές τοιχογραφίες - Ο θησαυρός του Προϊστορικού Αιγαίου» εκτίθενται είκοσι οκτώ τοιχογραφίες από ένα ιδιωτικό και ένα δημόσιο κτίριο της προϊστορικής πόλης στο Ακρωτήρι, τη Δυτική Οικία και την Ξεστή 3 αντίστοιχα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τη μουσειολογική πρόταση της έκθεσης, οι τοιχογραφίες δεν παρουσιάζονται ως ζωγραφικοί πίνακες αλλά ανασχηματίζονται ολόκληρα τα εικονογραφικά τους προγράμματα, όπως αυτά αναπτύσσονταν στα δωμάτια των προϊστορικών κτιρίων.

«Στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας το κοινό της Σαντορίνης έχει πλέον το προνόμιο να θαυμάζει τις τοιχογραφίες από το Ακρωτήρι, έργα ηλικίας σχεδόν 3.700 ετών που αποτελούν τα παλαιότερα σωζόμενα ολοκληρωμένα έργα μεγάλης ζωγραφικής στην Ευρώπη», επισημαίνει ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δημήτρης Αθανασούλης.

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

«Οι παραστάσεις που στόλιζαν τους τοίχους δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων του προϊστορικού οικισμού δεν αποκαλύπτουν μόνο τις υψηλές καλλιτεχνικές δεξιότητες στην τέχνη μιας τόσο μακρινής εποχής, αλλά μας προσφέρουν και ανυπολόγιστης αξίας πληροφορίες για τον βίο την Εποχή του Χαλκού και, κυρίως, για τον τρόπο που οι άνθρωποι στο Αιγαίο του δέκατου έβδομου αιώνα π.Χ. συγκρότησαν την κοινότητά τους. Οι τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου δεν κοσμούσαν απλώς τα κτίρια, ήταν ταυτόχρονα σύμβολα κύρους, πλούτου, εξουσίας και κοινωνικής θέσης, όπως αυτές της Δυτικής Οικίας. Από την άλλη, η απεικόνιση τελετουργιών, επιτέλεσης δρωμένων και δυσνόητων για εμάς αφηγηματικών συνθέσεων που συνδέονται με την πρόσληψη και την απεικόνιση του θείου, όπως οι συνθέσεις της Ξεστής 3, μας πληροφορούν για τις σύνθετες νοητικές κατασκευές και τις δοξασίες με τις οποίες οικοδομήθηκε η άυλη συγκρότηση μιας κοινότητας του προϊστορικού Αιγαίου, φωτίζοντας έτσι μια κρίσιμη καμπή της εξέλιξης του πολιτισμού του Ηomo sapiens στην Ευρώπη», συνεχίζει.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τη μουσειολογική πρόταση της έκθεσης, οι τοιχογραφίες δεν παρουσιάζονται ως ζωγραφικοί πίνακες αλλά ανασχηματίζονται ολόκληρα τα εικονογραφικά τους προγράμματα, όπως αυτά αναπτύσσονταν στα δωμάτια των προϊστορικών κτιρίων. Με τον τρόπο αυτό προσφέρεται στο κοινό και στους ειδικούς η μοναδική εμπειρία να εισέλθουν στα τοιχογραφημένα δωμάτια και να μελετήσουν ή να απολαύσουν τις τοιχογραφίες όχι ως μεμονωμένους πίνακες αλλά ως ολοκληρωμένες συνθέσεις. 

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να περιηγηθεί στο δομημένο τοπίο της Θήρας και άλλων τόπων του δέκατου έβδομου αι. π.Χ. Στην έκθεση δεν υπάρχει καμία απολύτως σκηνογραφική προσθήκη, ενώ, εξαιτίας του μικρού μεγέθους των προϊστορικών σπιτιών, αυτά έχουν αποδοθεί σε ελαφρώς μεγαλύτερες διαστάσεις, στο δάπεδό τους, μάλιστα, αποτυπώνονται οι αυθεντικές διαστάσεις κάθε χώρου. 

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Όπως εξηγεί ο κ. Αθανασούλης: «Το τεφρό χρώμα του χώρου και το δεσπόζον βίντεο με την ηφαιστειακή έκρηξη λειτουργούν ως διαρκής υπενθύμιση ότι τα αριστουργήματα που θαυμάζουμε σήμερα χάθηκαν και ταυτόχρονα διασώθηκαν από το ηφαίστειο, το οποίο αποτελεί τον διαχρονικό ρυθμιστή και καταλύτη κάθε πτυχής του βίου της Σαντορίνης. Αυτό είναι άλλωστε και το παράλληλο περιβαλλοντικό αλλά και υπαρξιακό μήνυμα που εκπέμπει η έκθεση με τον σπουδαίο προϊστορικό πολιτισμό που χάθηκε από προσώπου γης: ο σεβασμός στη φύση και στο εφήμερο του βίου μας».  

Αναμφίβολα, ο σχεδιασμός της έκθεσης έχει γίνει κατά τέτοιον τρόπο ώστε από τα σπουδαία εκθέματα ο επισκέπτης να αντλεί σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή και την καθημερινότητα των κατοίκων της προϊστορικής εποχής αλλά και τη συγκρότηση μιας κοινότητας της Εποχής του Χαλκού. 

Ειδικότερα, μέσα από τα έργα της έκθεσης παρατηρούμε πόσο καλά οργανωμένη ήταν η κατοικία. Στο ισόγειο βρίσκονταν αποθήκες τροφίμων και εργαστηριακοί χώροι. Στον πρώτο όροφο ευρύχωρα δωμάτια με αργαλειούς, αποθήκη σκευών και τροφίμων και δύο συνεχόμενα φωτεινά δωμάτια, οι τοιχογραφημένοι επίσημοι χώροι του σπιτιού. Επίσης, από το περιεχόμενο των θηραϊκών αριστουργημάτων στη Δυτική Οικία διαπιστώνουμε ότι πρόκειται για κατοικία ναυτικού με εμπορική δραστηριότητα, πιθανώς πλοιοκτήτη, ο οποίος επιθυμούσε να προβάλει την κοινωνική του θέση και τη συμμετοχή του στα εικονιζόμενα γεγονότα. 

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Επίσης, από το μεγαλύτερο τοιχογραφικό σύνολο στο Αιγαίο, εκείνο της Ξεστής 3, ενός κτιρίου με δημόσιο χαρακτήρα, διακρίνουμε το επιβλητικό τριώροφο κτίριο με τη μνημειώδη πρόσοψη, όπως υποδηλώνουν η αρχιτεκτονική μορφή και ο πυκνός τοιχογραφικός του διάκοσμος.

Στο ανατολικό τμήμα με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία και το σύνθετο και πολυεπίπεδο εικονογραφικό πρόγραμμα φαίνεται ότι γίνονταν τελετουργίες. Στους χώρους του απεικονίζονται πολυπρόσωπα δρώμενα με ομάδες ξεχωριστά ανδρών ή γυναικών σε τελετουργικά στιγμιότυπα και τελετές μύησης των εφήβων.

Στο Δωμάτιο 3 και στον χώρο απέναντι από την είσοδο απεικονίζονται γυναίκες με περίτεχνες κομμώσεις, πλούσια ενδύματα και κοσμήματα να συλλέγουν άνθη κρόκου και με την παρεμβολή πιθήκου να προσφέρουν στη Θεά της Φύσης τα στίγματα του φυτού, πολύτιμου χάρη στις ιαματικές και χρωστικές του ιδιότητες. Πιθανώς παριστάνεται γιορτή προς τιμήν της θεάς, στην οποία συμμετέχουν γυναίκες διαδοχικών ηλικιών στο πλαίσιο της μύησής τους σε τελετουργικά δρώμενα και της μετάβασής τους στο επόμενο ηλικιακό στάδιο.  

Συγχρόνως, στη Δυτική Οικία και στο Δωμάτιο 5 η σύνθετη παράσταση της ζωφόρου εξιστορεί ένα ταξίδι του αιγαιακού στόλου σε παράκτιες πόλεις και εξωτικούς τόπους καθώς και τις περιπέτειες ή εξερευνήσεις των πρώιμων θαλασσοπόρων του Αιγαίου. Επιπλέον, βλέπουμε να εικονίζονται γυμνοί έφηβοι κρατώντας αρμαθιές με αφρόψαρα. Η γυμνότητα και το ξυρισμένο κεφάλι, κόμμωση χαρακτηριστική των εφήβων σε στάδιο μύησης, υποδηλώνουν το αίσιο τέλος της δοκιμασίας του ψαρέματος, προβάλλοντας ως κομμάτι της αγωγής τους την επίτευξη μίας από τις δεξιότητες που τους επιτρέπει να εισέλθουν στον κόσμο των ανδρών.

Αναντίρρητα, η έκθεση αυτή αναδεικνύει έναν ανεκτίμητο θησαυρό ο οποίος προσφέρει, μεταξύ άλλων, μια πολιτιστική υπεραξία. Πρόκειται για έργα τέχνης που λειτουργούν ως υπερτοπικός πόλος έλξης προκειμένου να κατανοήσουμε τον τρόπο που οι άνθρωποι του δέκατου έβδομου αιώνα π.Χ. συγκροτούσαν τις κοινότητές τους.

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Ο πολύτιμος θησαυρός του προϊστορικού Αιγαίου Facebook Twitter
© Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων/Α. Ελευθεράκης

Αρχαιολογία & Ιστορία
0
Γιάννης Πανταζόπουλος

Γιάννης Πανταζόπουλος

Δημοσιογράφος. Σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου ([email protected])
ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Από την ανάγκη στην απόλαυση: Τι έτρωγαν στην Σαντορίνη της Εποχής του Χαλκού

Αρχαιολογία & Ιστορία / Από την ανάγκη στην απόλαυση: Τι έτρωγαν στην Σαντορίνη της Εποχής του Χαλκού

Η μελέτη του Χρήστου Ντούμα για τις διατροφικές συνήθειες στο Ακρωτήρι Σαντορίνης της Eποχής του Xαλκού προσεγγίζει την καθημερινή ζωή μέσα από τα κατάλοιπα τροφής που βρέθηκαν στην ανασκαφή και αποδεικνύει πως οι κάτοικοι της περιοχής δεν έτρωγαν απλώς για να ζουν αλλά απολάμβαναν την τροφή και έδιναν μεγάλη σημασία στην προετοιμασία της.
ΒΙΒΙΑΝ ΕΥΘΥΜΙΟΠΟΥΛΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δέκα σημαντικά γεγονότα που προηγήθηκαν της Μικρασιατικής Καταστροφής

Σωτήρης Ριζάς / Δέκα σημαντικά γεγονότα που προηγήθηκαν της Μικρασιατικής Καταστροφής

Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή ο διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεότερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, Σωτήρης Ριζάς, καταγράφει τις ημερομηνίες-σταθμούς που προηγήθηκαν του δραματικού Σεπτέμβρη του 1922.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τιδόρ: Μεγαλοπρέπεια, συνομωσίες και η πολυτάραχη ιστορία μιας δυναστείας

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τιδόρ: Μεγαλοπρέπεια, συνομωσίες και η πολυτάραχη ιστορία μιας δυναστείας

Η πολυτάραχη ιστορία της δυναστείας παρουσιάζεται σε μια νέα έκθεση στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, με έργα τέχνης που δημιουργήθηκαν υπό την αιγίδα και των πέντε μοναρχών των Τιδόρ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ιστορίες περιθωρίου και σεξεργασίας στην Τρούμπα και τα Βούρλα

Βιβλίο / Ιστορίες περιθωρίου και σεξεργασίας στην Τρούμπα και τα Βούρλα

Το νέο βιβλίο του Βασίλη Πισιμίση είναι μια ιστορική καταγραφή της «ιερής πορνείας» και των ανθρώπων που τη διαχειρίζονταν στις περιοχές του Πειραιά, με συγκλονιστικές αφηγήσεις και ντοκουμέντα.
M. HULOT
Δημήτρης Παντερμαλής (1940-2022)

Απώλειες / Δημήτρης Παντερμαλής (1940-2022): «Στο μουσείο έρχεσαι για να συνομιλήσεις με αυτά που βλέπεις»

Ο Δημήτρης Παντερμαλής, ένας από τους πιο σημαντικούς αρχαιολόγους της εποχής μας και ο άνθρωπος που βρέθηκε στο τιμόνι του Μουσείου Ακρόπολης από την πρώτη μέρα της θεμελίωσής του, πέθανε σε ηλικία 81 ετών.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Αρχαία Ρώμη: Χοιρινό για τους πλούσιους, κοτόπουλο για τους φτωχούς και βρόμη για τις γυναίκες

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αρχαία Ρώμη: Κοτόπουλο για τους φτωχούς, βρώμη για τις γυναίκες

Τι φανερώνει η μελέτη ταφικών γευμάτων στη νεκρόπολη της Villa de Μadrid για τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία; Απαντά στη LiFO η επίκουρη καθηγήτρια Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής Ιστορίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Ελένη Φάσσα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ποιος είναι ο πολυεκατομμυριούχος που επιστρέφει 161 κυκλαδικές αρχαιότητες στην Ελλάδα

Λέοναρντ Στερν / Ποιος είναι ο δισεκατομμυριούχος που επιστρέφει 161 κυκλαδικές αρχαιότητες στην Ελλάδα

161 αρχαιότητες, μοναδικά δείγματα του Κυκλαδικού Πολιτισμού, που ανήκουν στο ελληνικό κράτος θα εκτεθούν στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και στο MET της Νέας Υόρκης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Ιερογλυφικά: Ξεκλειδώνοντας την αρχαία Αίγυπτο», μια έκθεση για τα μυστικά του Αιγυπτιακού πολιτισμού

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Ιερογλυφικά: Ξεκλειδώνοντας την αρχαία Αίγυπτο», μια καθηλωτικη έκθεση

Με αφορμή τα 200 χρόνια από την αποκρυπτογράφηση των αιγυπτιακών ιερογλυφικών, η έκθεση μάς ταξιδεύει στις κοπιώδεις προσπάθειες που προηγήθηκαν και στις αποκαλύψεις που ακολούθησαν αυτή την πρωτοποριακή στιγμή.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ