Υπάρχει ένα σύγχρονο παραμύθι που μιλάει με τον καλύτερο ίσως τρόπο για την εποχή μας, την εποχή που ο πολιτικός κυνισμός και η καχυποψία απέναντι στους θεσμούς της δημοκρατίας φτάνουν στην απόλυτη σύμπλευση.
Την εποχή που οι ταυτότητες, μέσα στη ρευστότητα και στην πολυμορφία τους, ανακαλύπτουν όχι την ελευθερία και την ανοχή αλλά την αυθαιρεσία και το bullying.
Την εποχή που η ανάδειξη πολλαπλών μικρών κοινοτισμών και μισαλλόδοξων πολώσεων οδηγεί στην έμμεση αναζήτηση ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου, ίσως και μιας νέας μορφής εξουσίας, της οποίας το προφίλ όμως δεν είναι καθόλου δεδομένο.
Το παραμύθι αυτό δεν είναι άλλο από το «Game of Thrones» της ΗΒΟ, με το πρώτο επεισόδιο του καταληκτικού του κύκλου να αναμένεται με αγωνία στις 14 Απριλίου.
Ίσως ποτέ στο παρελθόν το τέλος ενός παραμυθιού δεν έχει φορτιστεί με τόσο μεγάλη σημασία: τελικά οι ήρωες της σειράς θα βυθιστούν και πάλι στο σκοτάδι των αυταρχικών ενστίκτων τους, θα αφανιστούν οριστικά ή θα επιβιώσουν μέσα από μια κατά συνθήκη συμφωνία απέναντι στον απόλυτο εχθρό και την παραδοχή των πολλαπλών ενοχών και τραυμάτων τους;
Πολλά θα μπορούσαν να ειπωθούν για τις σκηνοθετικές και αφηγηματικές καινοτομίες που επισφραγίζει αυτή η τρομερά δημοφιλής σειρά φαντασίας την εποχή της μετα-τηλεοπτικής ψυχαγωγικής ηγεμονίας. Για τον τρόπο που έχει διαλύσει τη χολιγουντιανή συνταγή του happy end, σκοτώνοντας τους αγαπημένους χαρακτήρες του κοινού. Για τον τρόπο που έχει αναδομήσει τα στερεότυπα ηρωισμού του φανταστικού μυθοπλαστικού είδους, ανακατεύοντας ηθικούς, έμφυλους και έκφυλους ρόλους. Για τον τρόπο που έχει ανατρέψει τους κανόνες της πορνογραφικής εικονογράφησης της βιομηχανίας του θεάματος, εκθέτοντας την εξουσιαστική πτυχή κάθε σεξουαλικής πράξης.
Όμως αυτό δεν είναι αρκετό για να αναδείξει τη σημασία της σειράς, γιατί πολλά από αυτά τα στοιχεία συναντώνται μεμονωμένα και σε άλλες σειρές τις σημερινής αμερικανικής τηλεοπτικής μυθοπλασίας που επιλέγει τον νέο κανόνα της ηθικής αμφισημίας και της πρόκλησης του ενδιαφέροντος με εικόνες που συγχέουν τα ένστικτα της βίας και του έρωτα σε βαθμό που οι φροϊδικοί ψυχαναλυτές θα έτριβαν τα χέρια τους δικαιωμένοι.
Το «Game of Thrones» αποτελεί τομή όχι μόνο γιατί συγκεντρώνει όλες τις τάσεις της νέας «ποιοτικής» αμερικανικής τηλεόρασης αλλά και γιατί της δίνει τον αφηγηματικό καμβά ενός επικού παραμυθιού.
Μιλάει για τις πιο σύγχρονες, τις πιο υπερμοντέρνες τάσεις, αλλά τις τοποθετεί σε ένα μεσαιωνικό σκηνικό, ζοφερό και εφιαλτικό.
Εκεί όπου συναντιούνται ο ρωμαϊκός πανηδονισμός (βλ. παλιές τηλεοπτικές παραγωγές του BBC), η παζολινική έκθεση της βαναυσότητας (βλ. Salo), τα video games ρόλων και ο ηθικός μετεωρισμός των σημερινών ταυτοτήτων είναι το σημείο στο οποίο συγκροτείται ο υπερπραγματικός κόσμος του «Game of Thrones».
Εκεί, σε μια παράξενη ώσμωση παλιών και νέων συμβολισμών ξεκινά και τελειώνει η εξιστόρηση ενός φανταστικού παγκόσμιου πολέμου αλλά και της πραγματικής παγκοσμιοποιημένης ανασφάλειας.
Ο μύθος του «Game of Thrones» μας παραπέμπει σαφώς σε μια κατάσταση αναμεσαιωνισμού, σε μια συνθήκη όπου οι ατομικές και κοινωνικές οντότητες έχουν χάσει ή δεν έχουν εφεύρει ποτέ το δημοκρατικό ήθος, έχουν αφεθεί στα πιο αρχαϊκά ένστικτα επιβίωσης και ικανοποίησης (με τους οικογενειακούς δεσμούς να κρατούν τα σκήπτρα στην αυστηρή πειθαρχία και στην αιμομικτική ηδονή).
Ακόμη και κάποια στοιχεία ρομαντικού ιπποτισμού που υπάρχουν στη σειρά (που ενσαρκώνει ο μόνος ίσως γνήσια «καλός» χαρακτήρας της σειράς, ο John Snow) μάλλον μια παρωχημένη πίστη υποδηλώνουν παρά μια εξιδανικευμένη ρωμαλεότητα.
Οι πρωταγωνιστές της σειράς πραγματεύονται, άθελά τους πιθανότατα, τη φιλοσοφία του Χομπς, που θέλει όλους τους ανθρώπους καταστατικά κακούς, ανίκανους να λειτουργήσουν εκτός εγωιστικών και εξουσιαστικών πρακτικών.
Η απειλή των ζωντανών νεκρών που επικρέμεται σε όλη τη σειρά, η έλευση του απόλυτου «χειμώνα», η κατίσχυση του θανάτου, κάνει όλους τους διεκδικητές του θρόνου, λιγότερο ή περισσότερο αυταρχικούς και εγωκεντρικούς, να συνενώσουν τις δυνάμεις τους και να σταματούν (προσωρινά;) τις ατέρμονες δολοπλοκίες, τη λάγνα χειραγώγηση και τα πισώπλατα μαχαιρώματα (με πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτήν τη συνένωση να παίζουν όχι μόνο οι γυναικείες εκδοχές εξουσίας αλλά και ο αναστοχαστικά έκφυλος νάνος Tyrion Lannister).
Σε αυτό το σημείο έχει σταματήσει ουσιαστικά η σειρά, δημιουργώντας στερητικά σύνδρομα και τεράστια προσδοκία για το τέλος της στους εκατομμύρια θεατές της.
Ίσως ποτέ στο παρελθόν το τέλος ενός παραμυθιού δεν έχει φορτιστεί με τόσο μεγάλη σημασία: τελικά οι ήρωες της σειράς θα βυθιστούν και πάλι στο σκοτάδι των αυταρχικών ενστίκτων τους, θα αφανιστούν οριστικά ή θα επιβιώσουν μέσα από μια κατά συνθήκη συμφωνία απέναντι στον απόλυτο εχθρό και την παραδοχή των πολλαπλών ενοχών και τραυμάτων τους;
Με άλλα λόγια, ποτέ στο παρελθόν ένα παραμύθι δεν σηματοδότησε τόσο την προοπτική αναμεσαιωνισμού ή αναμοντερνισμού των κοινωνικών και πολιτικών σχέσεων εξουσίας. Και ίσως ποτέ στο παρελθόν το happy end δεν υπήρξε τόσο επιθυμητό είτε στη συμβατική είτε στην αντισυμβατική μορφή του...
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO
σχόλια