ΞΑΝΑΡΧΙΣΑΝ ΠΡΙΝ από λίγες ώρες, μετά την κατάρρευση των προσπαθειών για εκεχειρία, οι πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή της Ροζάβα, εκεί όπου οι δυνάμεις των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) υπό την ηγεσία των κουρδικών πολιτοφυλακών (YPG) δίνουν μάχη ζωής και θανάτου απέναντι στα στρατεύματα του νέου ισχυρού άνδρα της Δαμασκού και πρώην αντάρτη του Ισλαμικού Κράτους (ISIS/Daesh), Αχμέντ Χουσεΐν Αλ Σαράα, γνωστού και ως Αλ Τζολάνι, ο κύριος όγκος των οποίων φέρεται να αποτελείται από πρώην(;) τζιχαντιστές όπως αυτός. Ο αγώνας φαντάζει άνισος, καθώς οι Κούρδοι και οι άλλες εθνότητες της Ροζάβα μοιάζουν να έχουν εγκαταλειφθεί από τους Αμερικανούς, τους κύριους συμμάχους τους, καθώς και από τους Αγγλογάλλους, οι οποίοι τους είχαν στηρίξει προκειμένου οι έμπειροι αυτοί μαχητές να αποτελέσουν την εμπροσθοφυλακή της αντεπίθεσης κατά των ισλαμοφασιστών του ISIS δέκα χρόνια πριν.
Ήταν μια δύσκολη αποστολή που έφεραν σε πέρας με απόλυτη επιτυχία, καθιστώντας τη Ράκα, την πρώην πρωτεύουσα του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία, δική τους πρωτεύουσα. Ήδη οι κατσαπλιάδες του Αλ Τζολάνι προέβησαν σε φρικαλεότητες κατά αιχμαλώτων μαχητών αλλά και αμάχων στα εδάφη που έχουν καταλάβει, σε μια εκστρατεία την οποία βλέπουν ως ρεβάνς για την ήττα που υπέστησαν οι τζιχαντιστές το 2015. Βίντεο άλλωστε που κυκλοφόρησε τούς δείχνει να γκρεμίζουν «πανηγυρικά» άγαλμα Κούρδης μαχήτριας στην κατειλημμένη πόλη Τάμπκα. Πολλοί παρατηρητές –ορισμένοι εξ αυτών σχεδόν χαιρέκακα, λες και υπήρχε πληθώρα επιλογών– μιλούν για «προδοσία», εντούτοις ήταν θέμα χρόνου να συμβεί: η Ουάσινγκτον στήριζε τους Κούρδους της Ροζάβα για τα δικά της καταρχάς γεωπολιτικά συμφέροντα, που φαίνεται ότι έχουν πλέον αλλάξει, χώρια που η ελευθεριακή ιδεολογία τους, παρά τις αμερικανικές εν μέρει καταβολές της, θα φαντάζει εντελώς… woke στον Πρόεδρο Τραμπ, που στην πρώτη θητεία του τους ανέχτηκε, αλλά τώρα κόβει γέφυρες προς όφελος άλλων, σκοτεινών ακόμα συμμαχιών.
Όλο αυτό το πολλά υποσχόμενο όσο και πρωτοφανές για την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής κοινωνικό πείραμα, που παρέθετε ένα εναλλακτικό αφήγημα για το μέλλον της Συρίας αλλά και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, κινδυνεύει να αφανιστεί, και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν να διαλέξουν ανάμεσα σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο αφενός, στη σφαγή, στον εκτοπισμό ή στην άνευ όρων υποδούλωση αφετέρου.
Ο Αλ Τζολάνι από την πλευρά του είχε εξαρχής ξεκαθαρίσει ότι θέλει να θέσει υπό τον έλεγχό του τη στρατηγικής σημασίας και πλούσια σε πετρελαϊκά κοιτάσματα Ροζάβα. Οπότε, έχοντας σταθεροποιήσει πια την εξουσία του στο μεγαλύτερο μέρος της Συρίας και με τη σιωπηλή ανοχή, αν όχι συνενοχή, της Ουάσινγκτον, της Άγκυρας και της Μόσχας, που είναι οι κύριοι «παίκτες» στην περιοχή, προχωρά με τα χέρια λυμένα. Μετά λοιπόν τις επιθέσεις κατά των δυνάμεων του SDF και των YPG στο Χαλέπι και στα κουρδικά προγεφυρώματα δυτικά του Ευφράτη, που προκάλεσαν τη φυγή χιλιάδων κατοίκων, σειρά παίρνει η Ροζάβα, η οποία πάντως δεν τον περιμένει με τα χέρια ψηλά: ήδη οι ηγέτες των Κούρδων, όπως ο επικεφαλής των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, και οι παλαίμαχες διοικήτριες των YPG, Νεσρίν Αμπντουλάχ και Ροχλάτ Αφρίν, καλούν σε γενική επιστράτευση και αντίσταση μέχρις εσχάτων, ενώ πλήθος Κούρδοι της Τουρκίας διαδηλώνουν στα σύνορα με τη Συρία, όπως έκαναν και σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις, με πολλούς να σπεύδουν να πολεμήσουν στο πλευρό των ομοεθνών τους.
Ένα άλλο φλέγον ερώτημα είναι τι μέλλει γενέσθαι με τους κάπου δέκα χιλιάδες καταδικασμένους πρώην αντάρτες του ISIS και τα μέλη των οικογενειών τους που κρατούνται σε φυλακές της Ροζάβα. Ήδη εκατοντάδες από αυτούς είτε δραπέτευσαν μέσα στην αναμπουμπούλα είτε απελευθερώθηκαν από τους εισβολείς, όπως καταγγέλλεται∙ ο Αλ Τζολάνι ανακοίνωσε ότι οι δικές του δυνάμεις θα αναλάβουν πλέον τη φύλαξή τους, κάτι που ωστόσο ακούγεται σαν ανέκδοτο για όσους γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα στην περιοχή, κι ας υπήρξαν διαβεβαιώσεις από αμερικανικής πλευράς περί του αντιθέτου. «Μην εγκαταλείπετε τους Κούρδους της Ροζάβα!» ήταν η χτεσινή δραματική έκκληση της κατόχου του Νόμπελ Ειρήνης 2018, Νάντια Μουράντ, από την εθνότητα των Γιαζίντι, η οποία υπήρξε σκλάβα του ISIS. Πρέπει βέβαια να ψάξει κανείς για να εντοπίσει την είδηση αυτή, όπως και άλλες που αφορούν τις εξελίξεις στη Ροζάβα, καθώς τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων και τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων μονοπωλούνται αυτές τις μέρες από το Νταβός και τη Γροιλανδία – στο BBC, για παράδειγμα, δεν υπήρξε, χτες τουλάχιστον, από το απόγευμα και μετά, η παραμικρή αναφορά στη Ροζάβα, σαν να πρόκειται για ένα «κακό σπυρί» που όλοι θέλουν να ξεφορτωθούν, όπως σχολίαζε Κούρδος πρόσφυγας.
Η Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας, κοινώς γνωστή ως Ροζάβα, είναι μια de facto αναγνωρισμένη αυτόνομη πολιτειακή οντότητα με πολυεθνική σύνθεση (Κούρδοι γηγενείς, Σύριοι, Αρμένιοι, Τουρκμένιοι και άλλοι). Με έκταση περί τα 50.000 τ.χλμ. και πληθυσμό 5.500.000 κατοίκων, είναι ένα ζωντανό πείραμα χειραφέτησης, όπου μέσα σε πολεμικές συνθήκες επιχειρήθηκε, με βάση έναν ρηξικέλευθο Χάρτη Κοινωνικού Συμβολαίου, η οικοδόμηση μιας αυτοοργανωμένης κοινωνίας με ριζοσπαστικές αρχές – έμφυλη ισότητα, βιωσιμότητα, εθνοτική συνύπαρξη, θρησκευτική ελευθερία και παλλαϊκή άμυνα απέναντι τόσο στον θρησκευτικό φανατισμό όσο και στον κρατικό αυταρχισμό, αποτελώντας σημείο αναφοράς για κάθε ελεύθερα σκεπτόμενο άνθρωπο. Πηγή έμπνευσης αυτού του εγχειρήματος, που μοιάζει με όαση σε έναν περίγυρο όπου κυριαρχούν αυταρχικά και φονταμενταλιστικά καθεστώτα, ήταν οι ιδέες του Αμερικανού ελευθεριακού στοχαστή Μάρεϊ Μπούκτσιν (1921-2006), τον οποίο ο ηγέτης του μαρξιστικών καταβολών Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK), Αμπντουλάχ Οτσαλάν, «ανακάλυψε» όντας έγκλειστος στις τουρκικές φυλακές, όπου κρατείται από το 1999.
Όλο αυτό το πολλά υποσχόμενο όσο και πρωτοφανές για την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής κοινωνικό πείραμα, που παρέθετε ένα εναλλακτικό αφήγημα για το μέλλον της Συρίας αλλά και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, κινδυνεύει να αφανιστεί, και εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι έχουν να διαλέξουν ανάμεσα σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο αφενός, στη σφαγή, στον εκτοπισμό ή στην άνευ όρων υποδούλωση αφετέρου. «Να μην αφήσουμε τη Ροζάβα να γίνει μια νέα Γάζα!» είναι ένα από τα συνθήματα των αλληλέγγυων. Το όνειρο για μια ελεύθερη Ροζάβα, πόσο μάλλον για ένα ελεύθερο Κουρδιστάν, μοιάζει να απομακρύνεται για άλλη μια φορά εξαιτίας των ξένων συμφερόντων αφενός, των διαφορών ανάμεσα στους ίδιους τους Κούρδους αφετέρου, η ελπίδα όμως ποτέ δεν σβήνει: «Δεν χρειάζεται να θυμάσαι / Εμείς γνωρίζουμε / πως ο θάνατος είναι μια ορεινή νύχτα / κι ένα κομμάτι κρύο ψωμί / κρεμασμένο στον αέρα / Και το γεγονός ότι δεν θα επιστρέψεις ποτέ / κάνει τη ζωή διαρκώς πιο γλυκιά…», καθώς γράφει στο γραμμένο στα ελληνικά ποίημά του «Παλιό Τραγούδι» ο Κούρδος ποιητής Omed Qarani.
