«Ο ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΤΟΥ Τραμπ, Τσάρλι Κερκ, θεωρεί πως τα παιδιά θα έπρεπε να βλέπουν δημόσιες εκτελέσεις», τιτλοφορείται ένα άρθρο του Newsweek από το 2024. Συγκεκριμένα, στο podcast του ο Kερκ δήλωσε πως οι κρατικές εκτελέσεις θανατοποινιτών θα έπρεπε να προβάλλονται στην τηλεόραση: «Θεωρώ πως, σε μια ορισμένη ηλικία, είναι ένα τελετουργικό μύησης. Σε ποια ηλικία θα έπρεπε να αρχίσει κανείς να παρακολουθεί δημόσιες εκτελέσεις;». «Θα έλεγα στα 12, στην έκτη δημοτικού», απάντησε ο ένας συνομιλητής του. «Σε μια ηλικία όπου μπορεί το παιδί να καταλάβει το νόημα της εκτέλεσης», συμπλήρωσε ο άλλος. «Θεωρώ ότι το να βλέπει ένα παιδί εκτελέσεις είναι κάτι το “ιερό”, κι όταν λέω “ιερό”, δεν το λέω αρνητικά», κατέληξε ο Kερκ.
Ας είμαστε ξεκάθαροι. Οι πολιτικές δολοφονίες δεν μπορούν να παίξουν χειραφετητικό ρόλο στις σύγχρονες δημοκρατίες. Πέρα από την πιθανότητα αντιποίνων, ηρωοποίησης του θύματος και κανονικοποίησης του λόγου που εξέφερε, τέτοιες πράξεις καταλήγουν να νομιμοποιούν ατέλειωτα μέτρα «ασφαλείας», αυξάνοντας την αστυνόμευση, την επιτήρηση και τον έλεγχο (όπως έγινε στη Δυτική Γερμανία τα χρόνια των επιθέσεων της φράξιας Κόκκινος Στρατός). Ακόμα, όταν διεξάγονται από ένα πολιτικό μόρφωμα και όχι από μεμονωμένα άτομα, τέτοιες δράσεις ωθούν τις εξεγέρσεις που ήδη συμβαίνουν ή έρχονται σε μια διαλεκτική «στρατιωτικής» σύγκρουσης με το κράτος, την οποία είναι καταδικασμένες να χάσουν (όπως οι Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Ιταλία και το Weather Underground στην Αμερική τη δεκαετία του ’70).¹
Όσοι «ανησυχούν» για τη δημοφιλία της δολοφονίας του Kερκ ή των ταραχών στο Κατμαντού προσπαθούν να διασώσουν έναν πολύ συγκεκριμένο δυτικό «ανθρωπισμό», ο οποίος δέχεται την ύπαρξη μιας ανελεύθερης κοινωνίας, αρκεί να έχει στα σπλάχνα της τη δύναμη να την κρίνει.
Ωστόσο, πιστεύω πως τα αντανακλαστικά μας στην περίπτωση της δολοφονίας του Κερκ και σε άλλες στιγμές πολιτικής βίας είναι ενδεικτικά της στάσης μας απέναντι την κοινωνία. Όταν διάφοροι «αριστεροί» ή/και «προοδευτικοί» άνθρωποι δηλώνουν σοκαρισμένοι με μια τέτοια εξέλιξη, αποκαλύπτουν μόνο την απόστασή τους από την πραγματική κίνηση του κόσμου, την προσκόλλησή τους στην καντιανή ηθική, στον Νόμο και στην Τάξη – έννοιες που οι κυρίαρχοι δεν παύουν να προωθούν, ενώ τις έχουν εγκαταλείψει προ πολλού.
Αντίστοιχα, όταν «αντικαπιταλιστές» σχολιαστές βλέπουν με αμηχανία τις εικόνες του καμένου Κοινοβουλίου στο Νεπάλ –ψάχνοντας να βρουν πόσο πολιτικές είναι και πόσο «ακροδεξιά» ή «ακροαριστερή» είναι η βία τους, βάσει ενός φαντασιακού σχεδίου–, επιβεβαιώνουν απλώς τον ρόλο τους ως σύγχρονων «διανοουμένων», λατρεύοντας τις επαναστατικές ιδέες μόνο μέχρι αυτές να γίνουν επαναστατική πρακτική, «αλληλέγγυοι με όλες τις εξεγέρσεις αρκεί αυτές να έχουν ηττηθεί».²
Όσοι, με άλλα λόγια, «ανησυχούν» για τη δημοφιλία της δολοφονίας του Kερκ ή των ταραχών στο Κατμαντού προσπαθούν να διασώσουν έναν πολύ συγκεκριμένο δυτικό «ανθρωπισμό», ο οποίος δέχεται την ύπαρξη μιας ανελεύθερης κοινωνίας, αρκεί να έχει στα σπλάχνα της τη δύναμη να την κρίνει.
Ούτε πρόκειται να πειστεί κανείς από το φιλελεύθερο/συντηρητικό αφήγημα που υποστηρίζει ότι ο Kερκ σκοτώθηκε «για τις ιδέες του» και ότι, αν δεν καταδικάσουμε τον φόνο του, νομιμοποιούμε τη βία ενάντια σε «όποιον πιστεύει κάτι διαφορετικό από εμάς». Ας μην κοροϊδευόμαστε: ο Kερκ δεν σκοτώθηκε για τις απόψεις του. Δεν είναι ένας τυχαίος τραμπικός ή ένας ακόμα κυρ-Παντελής. Είναι ένας επαγγελματίας προπαγανδιστής της άκρας δεξιάς. Δεν εκπροσωπεί «την αντίθετη γνώμη» αλλά μια οργάνωση με επιρροή στη διαμόρφωση της τραμπικής πολιτικής. Φέρει ευθύνη για μια σειρά από φόνους (school shootings, αυτοκτονίες τρανς εφήβων, γενοκτονία των Παλαιστινίων), ακόμα κι αν ο δικός του φόνος δεν φέρνει κάτι θετικό.
Ιστορικά, πολιτικά και ιδεολογικά, οι αστικές κοινωνίες έχουν βασιστεί στην απώθηση των κοινωνικών συγκρούσεων, στην επιβολή μιας πλασματικής ενότητας και στην αποσιώπηση των διαφορών απ’ τον θεσμό του κράτους. Ο φόβος πολλών σχολιαστών ότι, μέσα από πολιτικές ταραχές και βία, θα χαθεί η δημοκρατία είναι εν τέλει συντηρητικός. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για την προσπάθεια να διασώσουμε μια επίφαση του «κόσμου όπως έχει», ακόμα και όταν αυτός γλιστράει κάτω απ’ τα πόδια μας· να κρατήσουμε, με άλλα λόγια, τα τελευταία προνόμια (του δυτικού, του γηγενούς, του διανοούμενου κ.λπ.) που μας διαχωρίζουν από τους πιο αδύναμους.
Το ζήτημα δεν είναι να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία που υποβαθμίζεται («Ποια σοσιαλδημοκρατία δεν έδωσε την εντολή στην αστυνομία να ρίξει όταν οι φτωχοί βγήκαν από το γκέτο τους;» ρωτάνε οι Ντελέζ και Γκαταρί στο Τι είναι η φιλοσοφία)³ αλλά να δράσουμε αποτελεσματικά απέναντι στο υπάρχον. Ναι, δεν μπορούμε να επικροτούμε τις πολιτικές εκτελέσεις ως μια μορφή απελευθερωτικής δράσης· ούτε, όμως, μπορούμε να τις καταδικάζουμε στο όνομα των αξιών της υπάρχουσας κοινωνίας. Ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο αδιέξοδα (μιλιταριστική ανικανότητα / ανθρωπιστική εθελοδουλία) βρίσκεται ο τρίτος δρόμος του αγώνα ενάντια στο τώρα. Όταν ρώτησα έναν φίλο τι πιστεύει για την εκτέλεση του Τσάρλι Κερκ, μου είπε: «Δεν καταλαβαίνω τον ντόρο. Εργατικά ατυχήματα συμβαίνουν στον σωρό, κάθε μέρα, σε εκατομμύρια ανθρώπους. Όταν τελειώσουμε με αυτά, θα μπορούσαμε να συζητήσουμε και γι’ αυτήν».
Ζούμε σε μια εγγενώς εγκληματική κοινωνία, η οποία «δεν χάνει ευκαιρία να μας υπενθυμίσει ότι είμαστε κι εμείς μέλη της συμμορίας της. Κάθε φορά που ερχόμαστε σε επαφή μαζί της –χρησιμοποιώντας το οποιοδήποτε μηχάνημά της, καταναλώνοντας το παραμικρό εμπόρευμά της ή δουλεύοντας για πάρτη της– γινόμαστε συνεργοί της, κολλάμε λίγη από τη διαστροφή που τη δομεί: τη διαστροφή της εκμετάλλευσης, της λεηλασίας, της διάβρωσης των ίδιων των προϋποθέσεων της όποιας επίγειας ζωής. Πουθενά πια στον κόσμο τούτον δεν υπάρχει θέση για την αθωότητα. […] Ας βγούμε λοιπόν τρέχοντας από τις γραμμές των φονιάδων».[4]
[1] Αόρατη Επιτροπή. [2014]. Στους φίλους μας, (μτφρ. Μυρτώ Ράις, Ρούλα Δημοπούλου). OPPORTUNA, Κεφάλαιο 5: «Ας εξαφανιστούμε». Βλέπε επίσης: Tiqqun. [2001]. This is not a program.
[2] Αόρατη Επιτροπή. [2007]. Η εξέγερση που έρχεται (μτφρ. Μυρτώ Ράις, Ρούλα Δημοπούλου). OPPORTUNA, Έβδομος Κύκλος.
[3] Gilles Deleuze & Félix Guattari. [1991]. Τι είναι φιλοσοφία;, (μτφρ. Τίνα Μανδηλαρά). Καλέντη.
[4] Αόρατη Επιτροπή. [2017]. Τώρα, (μτφρ. Μυρτώ Ράις, Ρούλα Δημοπούλου). OPPORTUNA, σ. 141-142.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
