Κάποτε ο πανικός για το πορνό ανήκε στους παπάδες. Σήμερα η Gen Z τον πουλάει ως startup.
Το Quittr, μια εφαρμογή που υπόσχεται να βοηθήσει τους άντρες να κόψουν το πορνό, παρουσιάζεται ως εργαλείο αυτοβελτίωσης. Στην πράξη, όμως, μοιάζει περισσότερο με το glossy, media-trained πρόσωπο ενός νέου ηθικού πανικού για την αρρενωπότητα, εκεί όπου η ανδρική ανασφάλεια, η ντροπή, η πειθαρχία και η επιχειρηματικότητα οργανώνονται σε μοντέλο συνδρομής. Οπως δείχνει το ρεπορτάζ της Rebecca Jennings στο New York Magazine, εδώ δεν έχουμε απλώς άλλο ένα app, αλλά μια συμπύκνωση του τρόπου με τον οποίο μιλούν σήμερα οι νέοι άντρες για το σώμα, την επιθυμία και τον έλεγχο.
Το ίδιο το προϊόν είναι αποκαλυπτικό. Το Quittr κοστίζει 30 δολάρια τον χρόνο, περιλαμβάνει μπλοκάρισμα NSFW sites και apps, journaling, ομάδες κοινότητας και ένα περιβόητο panic button που ανοίγει την μπροστινή κάμερα του χρήστη και του πετά φράσεις όπως “What’s your excuse this time?” και “You’re going to regret it like you always do”. Σύμφωνα με τον συνιδρυτή Alex Slater, η εφαρμογή έχει φτάσει τα 1,5 εκατομμύρια downloads από την έναρξή της τον Αύγουστο του 2024 και αποφέρει πάνω από 500.000 δολάρια τον μήνα, ενώ το New York Magazine σημειώνει ότι χτίστηκε μέσα σε δέκα ημέρες με κόστος περίπου 3.000 δολαρίων. Η ντροπή εδώ δεν είναι παρενέργεια. Είναι ο ίδιος ο μηχανισμός.
Αυτό όμως που κάνει το Quittr πιο ενδιαφέρον από ένα απλό tech story είναι το ιδεολογικό του υπόβαθρο. Ο Slater μιλά για έναν κόσμο “cheap dopamine”, για νέους άντρες που αντί να μιλούν με “πραγματικά κορίτσια” βλέπουν πορνό και γίνονται αδύναμοι. Το ρεπορτάζ τον τοποθετεί καθαρά μέσα σε μια νέα γενιά YouTube self-improvement, manosphere και παρακείμενων ανδρικών “γκουρού”, από τον Chris Williamson και τον Scott Galloway μέχρι τον Hamza Ahmed, τον Andrew Tate και τον Andrew Huberman. Δεν πρόκειται πια για το παραδοσιακό θρησκευτικό “μη”. Πρόκειται για μια κοσμική ηθική της βελτιστοποίησης, όπου η επιθυμία πρέπει να ελεγχθεί όχι επειδή είναι αμαρτωλή, αλλά επειδή θεωρείται εμπόδιο στη μέγιστη απόδοση του εαυτού.
Και βέβαια οι ίδιοι οι ιδρυτές είναι το πιο εύγλωττο κομμάτι της ιστορίας. Ο 20χρονος Slater και ο 23χρονος Connor McLaren δεν μοιάζουν απλώς με δημιουργούς ενός app. Μοιάζουν με την πιο καθαρή του διαφήμιση: δύο αγόρια της λουστραρισμένης, πιο media-friendly manosphere, μισοί influencer, μισοί ιεροκήρυκες, με βίντεο από βίλες στο Μαϊάμι, γλώσσα hustle, βεβαιότητα ότι θα πλουτίσουν και την αίσθηση ότι μπορούν να ξανασχεδιάσουν την αρρενωπότητα σαν product category. Οχι με τη βρόμικη ωμότητα των Tate, αλλά με μια πιο καθαρή, πιο premium και πιο τηλεοπτικά αποδεκτή εκδοχή του ίδιου βασικού μύθου: ότι οι άντρες έχουν χαλάσει και χρειάζονται επαναφορά. Ο McLaren δηλώνει ανοιχτά ότι η αρχική τους σκέψη ήταν απλώς να φτιάξουν μια εφαρμογή που θα βγάζει λεφτά, πριν το project εξελιχθεί και σε “πάθος” για να βοηθήσουν τους άντρες να “γίνουν ξανά άντρες”. Το ίδιο το New York Magazine προτείνει ότι η ιστορία του Quittr δεν είναι τόσο μια ιστορία επίλυσης προβλήματος όσο μια ιστορία αξιοποίησης ενός βαθιού γενεακού φόβου: ότι κάτι έχει πάει θεμελιακά στραβά με τα αγόρια που μεγάλωσαν με απεριόριστη πρόσβαση στο πορνό.
Υπάρχει κάτι σχεδόν κωμικό στο θέαμα δύο παιδιών που μοιάζουν βγαλμένα από το ίδιο οικοσύστημα ψηφιακής επίδειξης, lifestyle χλιδής και online αυτοπροβολής να πουλάνε τώρα αυστηρότητα, πειθαρχία και “ανδρική αποκατάσταση”. Οχι επειδή το πρόβλημα που επικαλούνται είναι ανύπαρκτο, αλλά επειδή η λύση που πουλάνε μοιάζει να αναπαράγει ακριβώς τη λογική που υποτίθεται πως πολεμά: περισσότερη ενοχή, περισσότερη αυτοεπιτήρηση, περισσότερη επιτέλεση, περισσότερο brand. Πίσω από αυτούς τους μικρούς, σχεδόν γελοίους πρίγκιπες της ανδρικής αποκατάστασης υπάρχει και μια πραγματική δυσφορία, την οποία έχουν μάθει να μετατρέπουν σε προϊόν. Αυτή είναι και η πιο εύστοχη, και η πιο κυνική, αλήθεια του Quittr.
Ακριβώς εκεί φαίνεται τι είναι πραγματικά το Quittr. Γιατί πίσω από το macho packaging, τη σκληρή γλώσσα και τη startup αισθητική υπάρχει πραγματική δυσφορία. Το ρεπορτάζ παρακολουθεί άντρες που νιώθουν αυτοαπέχθεια, μυστικότητα, αμηχανία, φόβο ότι η επιθυμία τους έχει στραβώσει, ότι το σεξ στην πραγματική ζωή δεν τους αρκεί, ότι κάτι δεν πάει καλά με το σώμα ή το μυαλό τους. Σε χώρους όπως τα subreddits pornfree και PornAddiction ή τα chats του ίδιου του Quittr, αυτή η ντροπή εμφανίζεται ωμά, συχνά με γλώσσα εξομολόγησης ή απόγνωσης. Το New York Magazine περιγράφει μάλιστα συνομιλίες στην κοινότητα του app όπου εμφανίζονται ακόμη και σκέψεις αυτοκτονίας, δίπλα σε πιο καθημερινές αγωνίες για relapses, φετίχ, σχέσεις και θρησκευτική ενοχή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλη η αφήγηση του app επιβεβαιώνεται επιστημονικά. Το ίδιο ρεπορτάζ βάζει φρένο στον εύκολο τεχνολογικό μεσσιανισμό. Ο ψυχολόγος Joshua Grubbs, που μελετά τον εθισμό και τη σεξουαλική καταναγκαστική συμπεριφορά, λέει ότι η προβληματική χρήση πορνό δεν αναγνωρίζεται σήμερα ακριβώς ως addiction αλλά περισσότερο ως compulsive sexual behavior, και τονίζει ότι δεν υπάρχει επαρκές αποδεικτικό υλικό για ισχυρισμούς όπως ότι το πορνό “ξανακαλωδιώνει” τον εγκέφαλο. Ο ίδιος επισημαίνει και την έννοια του moral incongruence: ότι πολλοί άνθρωποι μπορεί να βιώνουν τη χρήση τους ως παθολογική κυρίως επειδή πιστεύουν ότι είναι ηθικά ή προσωπικά απαράδεκτη, ακόμη κι όταν η συχνότητά της δεν είναι ακραία.
Εκεί ακριβώς παύει να μιλάμε μόνο για ένα app. Από τη μία, το πορνό δεν είναι ουδέτερη βιομηχανία. Το ίδιο το New York Magazine αναγνωρίζει ζητήματα εκμετάλλευσης, βίας, μη συναινετικού υλικού και τη λειτουργία του ως παραμορφωμένης σεξουαλικής εκπαίδευσης για παιδιά που εκτίθενται νωρίς σε αυτό. Από την άλλη, η ιστορικός του πορνό Noelle Perdue περιγράφει τον σύγχρονο anti-porn πανικό ως ένα είδος “purity culture for boys”, ενώ ο κοινωνιολόγος Samuel Perry σημειώνει ότι το θέμα έχει φύγει από τη στενά θρησκευτική σφαίρα και έχει περάσει σε μια πιο “θεραπευτική” γλώσσα ελέγχου, στην οποία οι άντρες δεν νιώθουν ότι αμαρτάνουν αλλά ότι αποτυγχάνουν να έχουν πλήρη κυριαρχία πάνω στον εαυτό τους. Αυτό είναι ίσως και το πιο νέο στοιχείο της ιστορίας.
Γι’ αυτό και το Quittr μοιάζει τόσο χαρακτηριστικό της στιγμής του. Δεν είναι απλώς μια εφαρμογή για να κόψεις το πορνό. Είναι ένα προϊόν που μετατρέπει τη ντροπή σε επιχειρηματικό σχέδιο και την ανδρική ανασφάλεια σε αγορά. Πουλά μια ιδέα αποκατάστασης για μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην υπερδιέγερση, τη μοναξιά και τη συνεχή εντολή να βελτιστοποιεί τα πάντα, από το σώμα μέχρι την προσοχή και από την ερωτική ζωή μέχρι το εισόδημά της. Σ’ αυτό το περιβάλλον, το πορνό παύει να είναι απλώς συνήθεια ή απόλαυση και μετατρέπεται σε συμβολικό εχθρό: το πράγμα που πρέπει να νικήσεις για να αποδείξεις ότι έχεις ακόμη έλεγχο. Αυτό ακριβώς αγοράζουν οι χρήστες του Quittr. Οχι μόνο αποχή. Μια ιστορία για το ποιοι θα ήθελαν να είναι.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται το πιο ανησυχητικό αλλά και το πιο αποκαλυπτικό σημείο. Το διαδίκτυο κάποτε υποσχόταν άπειρη πρόσβαση στην επιθυμία. Τώρα γεννά ολόκληρες βιομηχανίες που εμπορεύονται τη ντροπή που αυτή η πρόσβαση άφησε πίσω της. Το Quittr δεν είναι η λύση σε ένα σύγχρονο ανδρικό αδιέξοδο. Είναι ο πιο καθαρός του καθρέφτης.
