— Πώς εκτιμάτε ότι η στρατιωτική εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν θα αναδιαμορφώσει τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής;
Στόχος τους είναι να «αναδιαμορφώσουν» το Ιράν και τον γεωπολιτικό χάρτη της ευρύτερης περιοχής. Όμως, οι προθέσεις των δύο χωρών δεν είναι απολύτως ταυτόσημες. Το Ισραήλ έχει μια ξεκάθαρη στρατηγική με μεγάλη συνοχή. Θέλει να γονατίσει και να ταπεινώσει το Ιράν. Η φράση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου πως «η ημέρα της επίθεσης είχε αποφασιστεί εδώ και καιρό» είναι χαρακτηριστική. Από την πλευρά των ΗΠΑ, σύμφωνα με τα τρέχοντα δεδομένα, οι προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν –ο οποίος το 2011 κατηγορούσε τον Ομπάμα πως θα κάνει πόλεμο με το Ιράν– παραμένουν ένα κράμα αντιφάσεων, που κινούνται μεταξύ στοχευμένων στρατιωτικών πληγμάτων και μιας ρητορικής περί ανατροπής του καθεστώτος.
Ήδη πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, υπήρχαν προειδοποιήσεις ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια και στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Η επιχείρηση-«αστραπή» που θα οδηγούσε σε γρήγορη αλλαγή καθεστώτος και θα εμφάνιζε τον Τραμπ νικητή δεν λειτούργησε αποτελεσματικά και τώρα θα πρέπει να εξηγήσει στο εσωτερικό γιατί παρέκαμψε τα νομοθετικά σώματα των ΗΠΑ, όταν πολύ πρόσφατα το Ανώτατο Δικαστήριο τού θύμιζε τα συνταγματικά του όρια.Το ερώτημα είναι μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει. Η αρχική «στρατηγική» του της «μέγιστης πίεσης» που έγινε στρατιωτική δεν οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ επανέφερε αρχικά την πολιτική της «μέγιστης πίεσης» για να αναγκάσει την Τεχεράνη σε μια νέα συμφωνία για τα πυρηνικά. Ωστόσο, μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων, ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 η Επιχείρηση Επική Οργή (Operation Epic Fury), μια σειρά μαζικών αεροπορικών επιθέσεων σε συνεργασία με το Ισραήλ.
— Θεωρείτε ότι μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενικευμένη περιφερειακή αποσταθεροποίηση, με εμπλοκή και άλλων δυνάμεων όπως η Ρωσία ή η Κίνα;
Η γενικευμένη περιφερειακή αποσταθεροποίηση είναι ήδη πραγματικότητα, με το Κατάρ να βομβαρδίζει το Ιράν. Εμπλοκή όμως Ρωσίας και Κίνας δεν θα υπάρξει. Ειδικά ο Πούτιν με τη μάλλον ήπια αντίδρασή του μάλλον θα εισπράξει κι άλλη υποστήριξη από τον Τραμπ στην Ουκρανία. Και η μεγάλη αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι ευνοϊκή συνθήκη γι’ αυτόν, γιατί έτσι θα χρηματοδοτήσει τον πέμπτο χρόνο του πολέμου του στην Ουκρανία. Εδώ αξίζει να υπογραμμίσουμε πως το Ισραήλ ποτέ δεν καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η αμερικανική συμμετοχή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν είναι βέβαια ένα μήνυμα προς την Κίνα, γιατί μια αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη θα μπορούσε να απομακρύνει το Ιράν από τις στενές στρατιωτικές και ενεργειακές σχέσεις με το Πεκίνο.
— Ποιες θα ήταν οι άμεσες οικονομικές επιπτώσεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ενέργεια, η ναυτιλία και ο τουρισμός, σε περίπτωση κλιμάκωσης της έντασης στον Περσικό Κόλπο;
Ήδη πριν από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή υπήρχαν προειδοποιήσεις ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια και στην ευρωπαϊκή οικονομία. Οι προειδοποιήσεις υπογράμμιζαν ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση με εμπλοκή του Ιράν θα μπορούσε πολύ γρήγορα να φρενάρει την ανάπτυξη, να ωθήσει τον πληθωρισμό προς τα πάνω και να αυξήσει το δημόσιο χρέος. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι η τιμή του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς για το πετρέλαιο, έχει εκτιναχθεί ήδη αυτή την εβδομάδα πάνω από 15%, ξεπερνώντας τα 80 δολάρια το βαρέλι. Προφανώς, αν διατηρηθούν αυτές οι αυξήσεις, θα οδηγήσουν σε υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και περιορίζοντας την ανάπτυξη.
— Με δεδομένες τις στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδας με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ποια θα πρέπει να είναι η διπλωματική στάση της Αθήνας ώστε να διασφαλίσει τα εθνικά της συμφέροντα χωρίς να διαταράξει τις περιφερειακές ισορροπίες;
Η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί με ευρωπαϊκή «λογική», εθνική αυτοπεποίθηση και στρατηγική ψυχραιμία. Πρέπει να μπει στον ρόλο της περιφερειακής δύναμης σταθερότητας, διαδραματίζοντας ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία «γεωπολιτικής ενηλικίωσης» που βιώνει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και ξαναδοκιμάζεται αυτές τις μέρες με την αποστολή ευρωπαϊκών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων για την προστασία της Κύπρου. Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μια «καλή» ευκαιρία να εφαρμόσει στην πράξη τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής (άρθρο 42 ΣΕΕ) και τη ρήτρα αλληλεγγύης (άρθρο 222ΣΕΕ).
— Υπάρχει ενδεχόμενο η κρίση να επηρεάσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ή τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, και αν ναι, με ποιον τρόπο;
Δεν θα τις επηρεάσει όσο η διαχείριση γίνεται σε συνεργασία με όλες αυτές τις ευρωπαϊκές δυνάμεις που θα κινηθούν στην περιοχή. Η παρουσία τόσο της Γαλλίας, με την οποία η Ελλάδα έχει μια συγκεκριμένη στρατηγική συμφωνία που θα την ενισχύσει το επόμενο διάστημα, όσο και των άλλων χωρών, Βρετανίας, Γερμανίας και Ιταλίας, αποτελούν εγγύηση για επιτυχή διαχείριση της κατάστασης.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.
