Η ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ που ξέσπασε στη Μέση Ανατολή και που φαίνεται ότι έχει ακόμα πολύ μέλλον έχει κάποια γνωρίσματα και ιδιαιτερότητες συγκριτικά με τις προηγούμενες συρράξεις στην περιοχή αυτή και όχι μόνο:
• Η επίθεση κατά του Ιράν που ξεκίνησε στις 28/2 σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ΗΠΑ και Ισραήλ ξεκινούν από κοινού έναν πόλεμο και μάλιστα σε μεγάλη κλίμακα που, από ό,τι λένε οι ίδιοι οι επιτιθέμενοι, μπορεί να κρατήσει ολόκληρους μήνες. Παρότι οι δύο χώρες είναι (υπερβολικά) στενοί σύμμαχοι, η συνεργασία τους στη διάρκεια πολεμικών συρράξεων στο παρελθόν, από τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ και τους Πολέμους του Κόλπου μέχρι την εισβολή στη Γάζα έμενε κυρίως στο επίπεδο της παροχής πληροφοριών και της στρατιωτικής βοήθειας.
• Πρόκειται για έναν πόλεμο που εγκαινιάζει ένα νέο κεφάλαιο στη διεθνή πολιτική σκηνή, αυτό του «αποφασίσω και διατάσσω», ανατρέποντας ισορροπίες πολλών δεκαετιών αναφορικά με το διεθνές δίκαιο, με απρόβλεπτες εξελίξεις αλλά και με επίδοξους «μιμητές». Αν για τους Πολέμους του Κόλπου υπήρχε μια στοιχειώδης προσυνεννόηση και μια κάποια, έστω και ψευδώνυμη λογοδοσία στη διεθνή κοινότητα, στην περίπτωση αυτή – και μιλάμε για μια σύγκρουση που έχει εμπλέξει 13 κράτη μέχρι στιγμής - δεν υπήρξε καμια επαφή και καμία εξουσιοδότηση είτε έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και ούτε καν από το Κογκρέσο ή έστω από το ΝΑΤΟ. Αντί αυτού, είδαμε ένα παραληρηματικό «πατριωτικό» όσο και εγκωμιαστικό της αμερικανικής πολεμικής ισχύος διάγγελμα από τον πρόεδρο Τραμπ που έχει προφανώς και άλλους, ισχυρότερους από το Ιράν αποδέκτες. Όσο ευπρόσδεκτη, έπειτα κι αν είναι η ανατροπή ενός απολυταρχικού καθεστώτος, είναι πολύ έως εντελώς αμφίβολο ότι αυτός ο «νέος κανόνας» είναι η ενδεδειγμένη τακτική καθώς αύριο μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ.
Και να μεν οι ΗΠΑ είναι η κατ’ εξοχήν ιμπεριαλιστική δύναμη, όμως και το Ιράν έχει τις δικές του ιμπεριαλιστικές βλέψεις, έστω σε περιφερειακό επίπεδο και προς τούτο διατηρεί ένοπλες πολιτοφυλακές και φίλα προσκείμενα πολιτικά μορφώματα σε γειτονικές χώρες.
• Οι «άλλοι» αυτοί αποδέκτες, Ρωσία και Κίνα δηλαδή βασικά, φαντάζουν εκκωφαντικά απούσες από τις εξελίξεις που σίγουρα δεν τις συμφέρουν στην περίπτωση που το Ιράν, από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, με πυρηνική τεχνολογία και με μεγάλη γεωστρατηγική σημασία μετατραπεί σε έναν ακόμα αμερικανικό «δορυφόρο». Να υπάρχουν άραγε άλλου τύπου συμφωνίες «κάτω από το τραπέζι» με την Ουάσινγκτον, να προσδοκούν να κάνουν ανεμπόδιστα τα ίδια στη δική τους «αυλή», σαν αυτά δηλαδή που ο Πούτιν ήδη κάνει σχεδόν ανενόχλητος, πλέον, στην Ουκρανία ή απλώς και να ήθελαν, αδυνατούν να αντιπαρατεθούν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή με τις ΗΠΑ; Μια στάση που πάντως λειτουργεί μάλλον αποτρεπτικά για έναν «Τρίτο Παγκόσμιο».
• Την «ανησυχία» της έχει αρκεστεί να εκφράσει και η ΕΕ, ζητώντας «αυτοσυγκράτηση» και εμφανιζόμενη ξανά χωρίς τη δέουσα αποφασιστικότητα και σύμπνοια. Είναι βέβαια δύσκολη η θέση της όπως και οι ισορροπίες που προσπαθεί να διατηρήσει, είναι ωστόσο και η πρώτη φορά που ένα κράτος-μέλος της και μάλιστα αυτό που προεδρεύει τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, η Κύπρος, δέχεται επιθετικά πλήγματα από μια χώρα σαν το Ιράν. Τα οποία βέβαια στοχεύουν τις βρετανικές βάσεις στο νησί που είναι βρετανικό έδαφος και που φιλοξενούν αμερικανικά μαχητικά, τι θα συμβεί όμως στην πρώτη «αστοχία»; Οι φρεγάτες «Κίμων» και «Ψαρά» σπεύδουν, διαβάζουμε, στην περιοχή και παρότι στο παρελθόν η Ελλάδα έχει συνεισφέρει στο παρελθόν σε ΝΑΤΟϊκές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή, είναι η πρώτη φορά που επαπειλείται μια απευθείας εμπλοκή.
• Αυτό που βλέπουμε μέχρι στιγμής στο πεδίο είναι περισσότερο ένας εκατέρωθεν ρουκετοπόλεμος. Πύραυλοι, ρουκέτες και drones να έχουν τον πρώτο λόγο, δίνοντάς μας και μια γεύση για τους πολέμους του μέλλοντος – του κοντινού, τουλάχιστον. Για το Ιράν ειδικά, αυτή η μορφή πολέμου είναι «μονόδρομος» καθώς η αεροπορία και το ναυτικό του – ή ό,τι απέμεινε μετά τα πρόσφατα πλήγματα - είναι ανάξια λόγου, υπολογίζεται αντίθετα ότι διαθέτει πάνω από 3000 πυραύλους διαφόρων τύπων και μεγεθών αλλά και drones τα οποία εξήγε και σε άλλες χώρες, εξοπλίζοντας ταυτόχρονα με αυτά φίλα προσκείμενες ένοπλες οργανώσεις όπως η Χαμάς στη Γάζα, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη που λειτουργούν σαν το «μακρύ χέρι» της Τεχεράνης. Ένας ρουκετοπόλεμος του πανακρίβου, αφού κάθε εκτόξευση πυραύλου «χρεώνει» μέχρι και 2 εκ. δολάρια τους αντιμαχόμενους.
• Και να μεν οι ΗΠΑ είναι η κατ’ εξοχήν ιμπεριαλιστική δύναμη, όμως και το Ιράν έχει τις δικές του ιμπεριαλιστικές βλέψεις, έστω σε περιφερειακό επίπεδο και προς τούτο διατηρεί ένοπλες πολιτοφυλακές και φίλα προσκείμενα πολιτικά μορφώματα σε γειτονικές χώρες. Πολλοί θέλοντας να καταδείξουν την αμερικανική και τη Δυτική, γενικότερα, υποκρισία συγκρίνουν το θεοκρατικό Ιράν με την εξίσου θεοκρατική και απολυταρχική πλην όμως σύμμαχο της Δύσης και αντίπαλο του Ιράν Σαουδική Αραβία όπου επίσης καταπιέζονται οι ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα, βεβαίως και οι γυναίκες, εκεί μάλιστα δεν γίνονται καν εκλογές. Μια κριτική που σαφώς ισχύει, εντούτοις οι Σαουδάραβες δεν διατηρούν ένοπλα «παραρτήματα» στις μέρες μας, ούτε υπάρχει στο Ριάντ κάποιο ρολόι που να μετρά την ώρα μέχρι την καταστροφή του Ισραήλ, όπως στην πλατεία Παλαιστίνης στην Τεχεράνη. Σε αντίθεση, εξάλλου, με τις μαζικές λαϊκές εξεγέρσεις των τελευταίων ετών στο Ιράν που αποτέλεσαν και ένα από τα «άλλοθι» της ξένης επέμβασης, στον Οίκο των Σαούντ δεν εκδηλώθηκε μέχρι τώρα ένα αντίστοιχο κίνημα.
• Η «εμμονή» του ιρανικού καθεστώτος με τον αφανισμό του Ισραήλ, μια «εμμονή» που ταυτίστηκε στην πορεία με τη δική του επιβίωση δίνει αναμφίβολα «πόντους» στον Μπενιαμίν Νετανιάχου εφόσον η επίθεση αυτή επιφέρει την ανατροπή των μουλάδων, μια ανατροπή που αφενός θα αλλάξει όλο το χάρτη της Μέσης Ανατολής, αφετέρου θα τερματίσει, προς ώρας τουλάχιστον, κάθε έξωθεν απειλή για την ύπαρξη του Ισραήλ. Παρά οπότε τα σκάνδαλα στα οποία εμπλέκεται και παρά τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξε στη Γάζα, η θέση του ισχυροποιείται ενώ διεκδικεί και φωτοστέφανο «εθνικού ήρωα». Όπως και να έχει, η τυφλή επίθεση της Χαμάς στις 7/10/23 ναι μεν ξανάφερε το παλαιστινιακό στο προσκήνιο, οι εξελίξεις όμως δείχνουν ότι ίσως δεν ήταν τελικά τόσο καλή ιδέα ούτε για τη Γάζα, ούτε για το ιρανικό καθεστώς που αποτελεί τον κύριο «αιμοδότη» Χαμάς και Χεζμπολάχ.
• Το Ιράν των Αγιατολάχ δείχνει σήμερα εντελώς απομονωμένο διεθνώς, με μόνους υποστηρικτές τους απανταχού σιίτες φονταμενταλιστές αλλά κι εκείνα τα κομμάτια της αριστεράς που στο όνομα του αντιαμερικανισμού / αντιδυτικισμού / αντισιωνισμού είναι πρόθυμα να συμμαχήσουν με οποιονδήποτε, άσχετα με τις πεποιθήσεις του. Λένε, στην καλύτερη, ότι μόνο ο ίδιος ο ιρανικός λαός δικαιούται να ανατρέψει την κυβέρνησή του. Εδώ βέβαια έχουμε ένα μεγάλο κομμάτι του λαού που το προσπαθεί με κάθε τρόπο χρόνια τώρα αλλά τα όπλα τα έχουν οι άλλοι, δηλαδή το καθεστώς – θα λέγαμε ωστόσο ποτέ, τηρουμένων πάντα των αναλογιών, ότι μόνο οι ίδιοι οι Γερμανοί δικαιούνταν να ρίξουν τον Χίτλερ; Είναι πάντως οξύμωρο να βλέπεις από τη μια αντικαθεστωτικούς Ιρανούς να πανηγυρίζουν δημόσια και από την άλλη ανθρώπους που δεν θα άντεχαν ούτε τριήμερο στο θεοκρατικό Ιράν να διαδηλώνουν υπέρ του. «Τέτοιου είδους αντιδράσεις δεν είναι χαρά για τον πόλεμο, τους βομβαρδισμούς ή τις δολοφονίες παιδιών. Δεν είναι χαρά για την ξένη επέμβαση αλλά η ζοφερή ανακούφιση του να βλέπεις ρωγμές να εμφανίζονται σε ένα τέρας που μόλις πριν από δύο μήνες βύθισε τη χώρα στο αίμα, μετατρέποντας την κοινωνία σε έναν ωκεανό θλίψης και θυμού. Οι άνθρωποι που αναπνέουν σήμερα είναι οι ίδιοι άνθρωποι που χθες ξυλοκοπήθηκαν, πυροβολήθηκαν θανάσιμα ή ρίχτηκαν στις φυλακές… Το κεντρικό ζήτημα τώρα δεν είναι απλώς η «αντίθεση στον πόλεμο» αλλά αν η κοινωνία μπορεί να αξιοποιήσει συνειδητά το άνοιγμα που δημιουργήθηκε από τη ρήξη στην κορυφή της ηγεσίας, ώστε να προωθήσει την επαναστατική ανατροπή», αναφέρει ανακοίνωση της Ιρανικής Συνομοσπονδίας Εργασίας Εξωτερικού (ILC-A.). Μπορείς, κοντολογίς, να είσαι ταυτόχρονα και κατά των Τραμπ-Νετανιάχου και κατά των μουλάδων, χωρίς το ένα να αναιρεί το άλλο: «Αν η απελευθέρωση δεν καταλύσει τον αυταρχισμό, την πατριαρχία και την κυριαρχία, δεν είναι καθόλου απελευθέρωση, αλλά μάλλον αλλαγή καθεστώτος που χρησιμοποιεί φεμινιστική γλώσσα για να αντικαταστήσει τον θρησκευτικό με τον εθνικιστικό αυταρχισμό… Γι' αυτό λέμε όχι στις διεθνείς επεμβάσεις που επιβάλλουν δικτάτορες-μαριονέτες σε αναμονή, όπως ο Ρεζά Παχλεβί. Γι' αυτό, ως Κούρδοι, ως μειονότητες, ως φιλοδημοκρατικές ομάδες, λέμε συνεχώς: “Ούτε Σάχης, ούτε μουλάδες”!», γράφει χαρακτηριστικά η κουρδικής καταγωγής ακαδημαϊκός, ακτιβίστρια και ποιήτρια Hawzhin Azeez.
• Αμερικανοί και Ισραηλινοί δεν κόπτονται τόσο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, τα συμφέροντά τους κοιτάνε καταρχάς και εφόσον αυτά εξυπηρετούνται, θα τους έκανε και μια «λύση» τύπου Αλ Τζολάνι στη Συρία. Πράγματι, ούτε σχέδιο φαίνεται να υπάρχει για την «επόμενη μέρα», ούτε κάποια συγκροτημένη αντιπολίτευση που να μπορεί να αναλάβει την εξουσία. Παρότι η επίθεση είχε, πιθανότατα, κάποιους αρωγούς και μέσα στο σύστημα εξουσίας, ούτε μια «λύση» τύπου Βενεζουέλας φαντάζει εφικτή. Το ίδιο το Ιράν των 93 εκ. ψυχών είναι «ένα μωσαϊκό εθνοτήτων που δεν μπορεί να θεωρηθεί ένα ενιαίο σώμα, υπάρχουν επομένως πολλές διαφορετικές αντιλήψεις και για το μέλλον της χώρας και για το πώς αντιδρούν οι πολίτες της σε αυτό τον πόλεμο», όπως σημειώνει η ιρανικής καταγωγής δρ. Evaleila Pesaran, λέκτορας Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων στο Κολέγιο Murrey Edwards.
• Και επειδή ομελέτα χωρίς να σπάσεις αβγά δεν φτιάχνεις, πολύ δύσκολα θα ανατραπεί χωρίς χερσαία επέμβαση ένα καθεστώς που παρά τα απανωτά πλήγματα που δέχεται, δείχνει να έχει ακόμα αντοχές - η δικτύωσή του στο εσωτερικό αλλά και η στήριξή του από τα ευνοημένα από αυτό κομμάτια του πληθυσμού παραμένει υπολογίσιμη. Τα εξ αποστάσεως χτυπήματα, όσο επιτυχημένα, δεν αρκούν και μια αμερικανική απόβαση ακόμα και με τη στήριξη ντόπιων αντικαθεστωτικών δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση για πολλούς και διάφορους λόγους, ενώ ένας εμφύλιος θα προκαλούσε τεράστιο χάος στην ευρύτερη περιοχή, με ανυπολόγιστες συνέπειες και για τη Δύση.
