Ο ΜΠΟΡΙΣ ΤΖΟΝΣΟΝ ΠΕΡΝΑΕΙ τη δυσκολότερη στιγμή της θητείας του. Ξανά και ξανά έρχονται στη δημοσιότητα ιστορίες με τον ίδιο και το προσωπικό της Downing Street να μην ακολουθούν τους περιοριστικούς κανόνες που επέβαλαν στην υπόλοιπη χώρα κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Οι καταγγελίες διερευνώνται τώρα από την αστυνομία αλλά και από την ίδια την κυβέρνηση και η έρευνα έχει ανατεθεί στη Σου Γκρέι, την αδέκαστη ανώτατη δημόσια λειτουργό που έχει κατ’ επανάληψη αναλάβει έρευνες για τη συμπεριφορά υπουργών.
Ο Τζόνσον λέει ότι οι μαζώξεις ήταν συναθροίσεις του προσωπικού της Downing Street στο τέλος μιας εργάσιμης ημέρας και κατά συνέπεια «κατ’ ουσίαν επιτρεπτές». Παραδέχεται όμως ότι έπρεπε να αποφευχθούν και πως το σωστό θα ήταν να τους είχε στείλει όλους πίσω στα γραφεία τους. Ζητάει, λοιπόν, συγγνώμη, αλλά μέχρι εκεί, μια νόμιμη συγκέντρωση εργαζομένων στο τέλος της ημέρας δεν είναι λόγος να παραιτηθεί ένας πρωθυπουργός.
H δαμόκλειος σπάθη για τον Μπόρις δεν είναι η κοινή γνώμη αλλά το κόμμα του. Οι Συντηρητικοί είναι αδίστακτοι με τους αρχηγούς τους. Τους ξεφορτώνονται με συνοπτικές διαδικασίες αν δουν ότι δεν τραβάνε. Η Θάτσερ είναι το πιο εμβληματικό παράδειγμα.
Η Downing Street δεν είναι απλώς η πρωθυπουργική κατοικία, είναι πρωτίστως και κατεξοχήν χώρος εργασίας, με εκατό δωμάτια και χιλιάδες ανθρώπους να πηγαινοέρχονται κάθε εβδομάδα ‒ οκτώ χιλιάδες εργαζόμενοι δουλεύουν στο cabinet office (το γραφείο της βρετανικής κυβέρνησης), φυσικά όχι όλοι στην Downing Street, αλλά ο αριθμός είναι ενδεικτικός του μεγέθους του μηχανισμού.
Ο ισχυρισμός του Τζόνσον είναι της πλάκας. Δεν μπορεί να βλέπεις τριάντα ανθρώπους να κρατάνε στα χέρια τους ποτά και να λες ότι ουσιαστικά δεν πρόκειται για πάρτι αλλά για συγκέντρωση εργασίας. «Ο ισχυρισμός σου είναι γελοίος» του είπε στη Βουλή ο Κίερ Στάρμερ, αρχηγός της αντιπολίτευσης, και έχει δίκιο. Λίγη σημασία έχει όμως. Ο Τζόνσον θα τη γλιτώσει, εκτός απροόπτου, για τους εξής λόγους:
ΠΡΩΤΟΝ, σε όλες τις περιπτώσεις (δεν ήταν μόνο ένα πάρτι, έγιναν τουλάχιστον οκτώ μαζώξεις) φαίνεται να γιορτάζουν άλλοι και να σέρνουν στην εκδήλωση και τον Μπόρις, κάθε φορά για μερικά λεπτά. Δηλαδή ο πρωθυπουργός δεν εγκαλείται γιατί διοργάνωνε ο ίδιος πάρτι αλλά γιατί άφηνε να τα κάνουν άλλοι, χωρίς να δίνει σημασία. Είναι μια κρίσιμη διαφορά στην πολιτική ευθύνη, ειδικά μάλιστα όταν ο κόσμος αναγνωρίζει ότι οι πολιτικοί συχνά0πυκνά παραβιάζουν κανόνες που έτσι κι αλλιώς είναι δύσκολο να τηρηθούν κατά γράμμα.
Στην Ιρλανδία είχαμε το Golfgate όταν η αφρόκρεμα της ιρλανδικής πολιτικής σκηνής παρακολούθησε δείπνο που διοργάνωσε μια λέσχη γκολφ, ο Εμανουέλ Μακρόν παρέστη σε γεύματα εργασίας στο Μέγαρο Ηλυσίων, ενώ και ο Κυριάκος Μητσοτάκης πήγαινε σε τραπεζώματα στην Ικαρία.
ΔΕΥΤΕΡΟΝ, ειδικά στη Βρετανία, ανεξαρτήτως του αν τα πάρτι ήταν παράνομα ή όχι, η κατανάλωση αλκοόλ από το πολιτικό προσωπικό της χώρας εν ώρα εργασίας είναι πλήρως απενοχοποιημένη και νομιμοποιημένη στη συνείδηση της βρετανικής κοινής γνώμης. Μόνο στη Βουλή λειτουργούν τριάντα μπαρ. Όταν μάλιστα ξεκίνησε η συζήτηση για την προσωρινή μετακόμισή της σε κοντινά κτίρια (λόγω εργασιών ανακαίνισης στο υπάρχον κτίριο), βουλευτές ζήτησαν (χωρίς να κάνουν πλάκα) να κρατικοποιηθούν παρακείμενες παμπ, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη προμήθεια αλκοόλ την περίοδο της μεταστέγασης.
Ο κόσμος λοιπόν λίγο σοκάρεται όταν διαβάζει ότι ένας υπάλληλος της Downing Street πήγε με άδεια βαλίτσα σε σούπερ-μάρκετ, τη γέμισε με μπουκάλια αλκοόλ και επέστρεψε στο πόστο του, κατάλληλα εφοδιασμένος για το πάρτι. Ακόμη και η Γκρέι, που διεξάγει την έρευνα, είναι ο πλέον κατάλληλος άνθρωπος για να δείξει κατανόηση: στα τέλη της δεκαετίας του ’80 είχε διακόψει προσωρινά την ανέλιξή της στο βρετανικό Δημόσιο για να ανοίξει μαζί με το σύζυγό της μια παμπ.
ΤΡΙΤΟΝ, η δαμόκλειος σπάθη για τον Μπόρις δεν είναι η κοινή γνώμη αλλά το κόμμα του. Οι Συντηρητικοί είναι αδίστακτοι με τους αρχηγούς τους. Τους ξεφορτώνονται με συνοπτικές διαδικασίες αν δουν ότι δεν τραβάνε.
Η Θάτσερ είναι το πιο εμβληματικό παράδειγμα. Τρεις μεγάλες εκλογικές νίκες (1979, 1983, 1987), αλλά το 1990 οι βουλευτές δεν την άφησαν να τελειώσει τη θητεία της γιατί θεώρησαν ότι έχασε την επαφή με την κοινή γνώμη. Ο Ίαν Ντάνκαν Σμιθ έζησε μια εξίσου ανηλεή εκπαραθύρωση. Οι βουλευτές τον εξέλεξαν το 2001 και δύο χρόνια αργότερα τον έδιωξαν, χωρίς καν να του δώσουν την ευκαιρία να δοκιμαστεί σε εθνικές εκλογές.
Μικρός ή μεγάλος, λοιπόν, δεν γλιτώνεις από τους Τόρις. Εδώ όμως ο καιρός περνάει και οι Συντηρητικοί βουλευτές είναι επιφυλακτικοί, δεν δράττονται της ευκαιρίας για να πετάξουν έξω τον Τζόνσον.
Ο δισταγμός τους υπακούει στο πολιτικό τους ένστικτο. Ξέρουν καταρχάς ότι αν φύγει ο Τζόνσον, δεν έχουν εναλλακτική λύση. Ως πιθανός διάδοχος ακούγεται, για παράδειγμα, ο Τζέρεμι Χαντ, τον οποίο όμως ο Μπόρις κατατρόπωσε στην εσωκομματική διαδικασία το 2019. Στο άκουσμα του ονόματος του Χαντ πολλοί βουλευτές τρέμουν για την έδρα τους στις επόμενες εκλογές.
Επιπλέον, γνωρίζουν την παροιμιώδη ικανότητα του Μπόρις να επιβιώνει. Υποτίθεται ότι η πολιτική καριέρα του πρωθυπουργού είχε τελειώσει το 2016, όταν στη διαδοχή του Κάμερον ο στενός του συνεργάτης Μάικλ Γκόουβ τον κρέμασε, αποσύροντας την τελευταία στιγμή και σε ζωντανή μετάδοση τη στήριξη στην υποψηφιότητά του. Τρία χρόνια μετά ο Μπόρις γύρισε και σάρωσε.
Τον Μάιο του 2020 (όταν γίνονταν τα πάρτι δηλαδή) όλοι προεξοφλούσαν ότι ο Τζόνσον θα περνούσε από εξεταστική επιτροπή για τον χειρισμό της πανδημίας. Σήμερα, ακόμη και όσοι του ζητάνε να φύγει (όπως έκανε σε δραματικούς τόνους ο πρώην υπουργός Brexit Ντέιβιντ Ντέιβις στη Βουλή με τον Μπόρις λίγα έδρανα πιο κάτω), τον ευχαριστούν γιατί θωράκισε τη χώρα με το εμβόλιο και έλυσε τον γόρδιο δεσμό του Brexit.
Η συζήτηση για τις πολιτικές ευθύνες όσον αφορά τη διασπορά της πανδημίας έλαβε τέλος και είναι πιθανό και το Ρartygate να μπει στην ντουλάπα του Μπόρις. Εκεί υπάρχουν ένα σωρό καταχωνιασμένες υποθέσεις. Ο Τζόνσον ξέρει να τις αποσύρει από τη δημόσια θέα και να ξεκινάει κάθε φορά από το μηδέν, πιο φρέσκος απ’ όλους γύρω του. Το σπάνιο αυτό ταλέντο δεν περνάει απαρατήρητο από τους κομματικούς του συντρόφους. Είχαν περίπου τριάντα χρόνια να δουν κάτι αντίστοιχο και δεν πρόκειται να αφήσουν το κελεπούρι να πάει χαμένο.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
