Δανάη Σιώζου: Η δημοσιοποίηση της ασθένειας ως πολιτική πράξη

Το παράδειγμα της ποιήτριας Δανάης Σιώζου Facebook Twitter
Κάθε άνθρωπος που μιλάει για την ασθένειά του λέει αυτό που δεν θέλουμε ν’ ακούμε. Δεν είναι σπάνιο. Είναι η φύση μας. Εικονογράφηση: bianka/LiFO
0

ΕΧΩ ΜΕΡΙΚΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΜΟΥ που τους αγγίζω για να πάρω δύναμη. Κάποιους δεν τους έχω δει ποτέ από κοντά, οι λογοτεχνικοί μου Άγιοι, ζωντανοί και νεκροί, στους οποίους γυρίζω όποτε θέλω κουράγιο. Κι άλλους, τους ξέρω, είναι συνήθως γυναίκες που ζουν μια «ασήμαντη» ζωή και αναμετρώνται με τα πιο δύσκολα πράγματα.

Την ποιήτρια Δανάη Σιώζου την είχα μάθει ως ποιήτρια των Ενδεχόμενων Τοπίων και δεν την ήξερα προσωπικά. Μου είχε αρέσει πολύ εκείνο το βιβλίο. Και τώρα την ξαναμαθαίνω μέσα από τα λόγια στο μπλογκ της (Αυτά δεν είναι ποιήματα) και τις φωτογραφίες που ανεβάζει στο Instagram, κρατώντας κάτι σαν ημερολόγιο καρκίνου.

Η ζωή, δύσκολη λόγω της επίθεσης της ασθένειας στο σώμα, μεταβολίζεται μέσα από λέξεις και εικόνες. Προφανώς, η ίδια δηλώνει πως δεν είναι ποιήματα αυτά, όμως φυσικά και είναι. Ή, αλλιώς, πρόκειται για ένα μεικτό εγχείρημα με φωτογραφίες και λέξεις που φωτίζει τις στιγμές της ασθένειας σε νεαρή ηλικία. 

Δεν είναι μόνο η δύναμη που παίρνει κανείς διαβάζοντας αυτές τις λέξεις: «επιστρέφω / μαθαίνω να ζω με τον φόβο / μαθαίνω να ζω με τον πόνο / μαθαίνω να ζω». Είναι σαν κάτι ζεστό μέσα μας, σαν μαγικό φίλτρο, αυτή η τσουχτερή ειλικρίνεια. Αυτές οι λιτές σημειώσεις κάνουν αυτό που, κατά τη δική μου άποψη, πάντα καλείται να κάνει η λογοτεχνία και γι’ αυτό εγώ τις λέω ποιήματα. Μας κάνουν παρέα. Μας αφήνουν λιγότερο μόνους-ες μας στο σύμπαν, λιγότερο χαμένους. Είναι ένα είδος σωτηρίας. Μια προσευχή.

Παράλληλα, στο Ιnstagram η Σιώζου αντιστρέφει το κλισέ. Δεν μας δείχνει πόσο τέλεια περνάει αλλά βρίσκει το αδιανόητο θάρρος να μας δείξει ορούς, κρεβάτια νοσοκομείου, ουλές, σκασμένο δέρμα, σπασμένες φλέβες. Δεν μπορώ παρά να σκεφτώ πως η δημιουργικότητα είναι ένα από τα ελάχιστα που έχουμε να αντιτάξουμε στις συνθήκες της παρουσίας μας στον κόσμο. 

Κάθε άνθρωπος που μιλάει για την ασθένειά του λέει αυτό που δεν θέλουμε ν’ ακούμε. Δεν είναι σπάνιο. Είναι η φύση μας. Μάλιστα η Δανάη Σιώζου αποφεύγει κάθε ναρκισσισμό γύρω από την ασθένεια. Δηλώνει μία ανάμεσα σε πολλούς, μέλος μιας κοινότητας γυναικών με τις οποίες συνδέθηκε με αφορμή τον καρκίνο.

Οι εικόνες της Σιώζου, όπως και άλλων καρκινοπαθών στο Instagram, καταλαμβάνουν έναν χώρο προορισμένο για διαφήμιση, ομορφιά και πλαστική «ευτυχία». Αντίθετα η Σιώζου εισφέρει κάτι άλλο. Η δημοσιοποίηση της ασθένειας, εκτός από εγχείρημα παρηγορητικό για τους άλλους, είναι και πολιτική πράξη. 

Η αρρώστια δεν είναι καθόλου προσωπικό ζήτημα. Φάνηκε αυτό το φρικτό 2021. Το φρικτό 2021 έσπασε και το ταμπού της νεανικής ασθένειας, ειδικά εάν συνυπολογίσουμε τις ψυχικές ασθένειες και τους εθισμούς σε ναρκωτικά. Αποδείχτηκε πόσο πολύ εξαρτάται η επιβίωσή μας από την τύχη, την ύπαρξη συστημάτων περίθαλψης, τους άλλους, την ιστορική συγκυρία.

Η ασθένεια που μένει κρυφή και μυστική, βαθιά μες στην ιδιωτική σφαίρα, αφήνει ακλόνητες φαντασιώσεις που θέλουν τον πληθυσμό άτρωτο ή τρωτό από δική του ευθύνη. Κι όμως, τόσοι νέοι άνθρωποι όλο και κάτι παθαίνουν τώρα και δεν έχουν πια το κοινωνικό κράτος πρόνοιας ή τα εισοδήματα άλλων εποχών.

Κάθε άνθρωπος που μιλάει για την ασθένειά του λέει αυτό που δεν θέλουμε ν’ ακούμε. Δεν είναι σπάνιο. Είναι η φύση μας. Μάλιστα η Δανάη Σιώζου αποφεύγει κάθε ναρκισσισμό γύρω από την ασθένεια. Δηλώνει μία ανάμεσα σε πολλούς, μέλος μιας κοινότητας γυναικών με τις οποίες συνδέθηκε με αφορμή τον καρκίνο. Απέχει έτσι συνειδητά από το γνωστό «γιατί συνέβη σ’ εμένα;». Μα γιατί συμβαίνει στον καθένα.  

Οι φωτογραφίες μιας πανέμορφης νεαρής κοπέλας χωρίς μαλλιά βγάζουν τη γλώσσα και σ’ αυτό το ανόητο ταμπού-φετίχ με τα μαλλιά μας. Σ’ έναν κόσμο με φίλτρα, πλαστική επέμβαση στα δεκαέξι και πλήρη άρνηση του γήρατος κάποιοι/-ες φωτογραφίζονται χωρίς μαλλιά. Αυτή η αγέρωχη ελευθερία σπάει τα δεσμά όλων μας. Είναι κάτι νέο για την ελληνική κοινωνία που δεν θέλει να ξέρει, να ονοματίζει ή να συζητά τον καρκίνο, την απώλεια, την ψυχική πάθηση, τους εθισμούς ή ό,τι άλλο παρουσιάζεται συστηματικά ως πρόβλημα προσωπικό ή, έστω, της οικογένειας. 

Το παράδειγμα της Δανάης Σιώζου με γεμίζει ζεστασιά, αγάπη και όρεξη για ζωή. Κάνει αυτό που οφείλουν να κάνουν οι λογοτέχνες, φτιάχνει ένα μέρος να κρυφτείς μέσα στην άβολη ειλικρίνεια, μέσα σε γλυκόπικρες αλήθειες. Πάω στο μπλογκ της όποτε νιώθω χάλια, έτοιμη να γκρινιάξω, να ουρλιάξω ή να σταματήσω να βλέπω την ομορφιά στα πάντα γύρω μου, να σταματήσω να ενδιαφέρομαι. Γράφει: «Τώρα κοιτάζω από το παράθυρο / το φως / θυμάμαι πως παίζω με τις ηλιαχτίδες / ίσως μπορώ και χωρίς τις βλεφαρίδες μου».

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σα να είμαι η ενσάρκωση ενός βιβλίου και να περιφέρομαι σα στοιχειό»

Βιβλίο / Δήμητρα Αγγέλου: «Σαν να είμαι η ενσάρκωση ενός βιβλίου και να περιφέρομαι σαν στοιχειό»

Με αφορμή τη συγκεντρωτική έκδοση των τριών πρώτων της ποιητικών συλλογών, η Δήμητρα Αγγέλου μιλά για την έκφραση, τον έρωτα, τη δημιουργία και την καταστροφή.
ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΤΡΟΥΒΑΣ
Ο Σύλλογος ΚΕΦΙ Αθηνών προασπίζει τα δικαιώματα των ασθενών με καρκίνο

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου / Ο Σύλλογος ΚΕΦΙ Αθηνών προασπίζει τα δικαιώματα των ασθενών με καρκίνο

Ο Σύλλογος Καρκινοπαθών - Εθελοντών - Φίλων - Ιατρών (ΚΕΦΙ) Αθηνών ενδυναμώνει τη φωνή των ασθενών με ογκολογικά νοσήματα και τους υποστηρίζει εκεί όπου δεν επαρκεί η πολιτεία.
ΑΛΕΞΙΑ ΣΒΩΛΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Ελλάδα χρειάζεται κι άλλους μετανάστες

Ρεπορτάζ / Η Ελλάδα χρειάζεται κι άλλα εργατικά χέρια

Τεράστιες φαίνεται να είναι οι ανάγκες για εργατικά χέρια στα έργα του κατασκευαστικού και του αγροτικού τομέα. Τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο βρίσκεται σε τελικό στάδιο επεξεργασίας, για την υπογραφή διμερών διακρατικών συμφωνιών εργασιακής κινητικότητας.
ΔΑΦΝΗ ΤΟΛΗ
Κύρα Κάπη: «O Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει προσποιηθεί ποτέ κάτι που δεν είναι»

Συνέντευξη / Κύρα Κάπη: H γυναίκα πίσω από το TikTok του πρωθυπουργού

Με αφορμή τη βράβευση της στα «Ermis Awards», η διευθύντρια Επικοινωνίας του πρωθυπουργού μιλά δημόσια για πρώτη φορά και περιγράφει το πώς διαμορφώνει τη δημόσια εικόνα του Κυριάκου Μητσοτάκη ενώ απαντά για τα λάθη, την κριτική και τις δύσκολες στιγμές.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Off the grid, όπως λέμε «εκτός δικτύων»

Οπτική Γωνία / Το κίνημα Off the grid και η περίπτωση των «Άμις» της Κορινθίας

Η «παλαιοχριστιανική» κοινότητα της Κορινθίας με τις πριμιτιβιστικές πεποιθήσεις εντάσσεται στο πλαίσιο ενός ευρύτερου και ιδεολογικά πολυπρόσωπου κινήματος που ευαγγελίζεται μια ζωή μακριά από τις ανέσεις του πολιτισμού και τους «πειρασμούς» του. Πόσο είναι εφικτό σήμερα αυτό, με ποιο τίμημα και, κυρίως, με τι πρόταγμα;
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Το φιάσκο της εξεταστικής για τα Τέμπη και οι σημαντικοί μάρτυρες που δεν κλήθηκαν

Βασιλική Σιούτη / Το φιάσκο της εξεταστικής για τα Τέμπη και οι σημαντικοί μάρτυρες που δεν κλήθηκαν

Κατάθεσαν μάρτυρες που δεν είχαν να πουν τίποτα για την υπόθεση και αποκλείστηκαν άλλοι που είχαν να πουν πολλά και προειδοποιούσαν πριν από το δυστύχημα.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Αλ. Σισιλιάνος: «Ας μην εστιάζουμε μόνο στον γάμο αλλά σε μια σειρά διακρίσεων εις βάρος των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων»

Συνέντευξη / Αλ. Σισιλιάνος: «Πρέπει να εμβαθύνουμε περισσότερο στις έννοιες των δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου»

Ο κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε μια συζήτηση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα στον γάμο, τα πανεπιστήμια και την τεχνητή νοημοσύνη.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Φτάνουν τα τρακτέρ στο Σύνταγμα – Τι ζητούν οι αγρότες

Ρεπορτάζ / Φτάνουν τα τρακτέρ στο Σύνταγμα – Τι ζητούν οι αγρότες

Αναμμένες έχουν τις μηχανές στα τρακτέρ οι αγρότες λίγο πριν από την αυριανή κάθοδό τους στην Αθήνα για το κεντρικό συλλαλητήριο. Ποια είναι η κόκκινη γραμμή που βάζουν όσον αφορά τις διεκδικήσεις τους και τι θέλουν να πετύχουν.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
ΕΠΕΞ Ουκρανία – Ρωσία: Ένας ξεχασμένος πόλεμος

Οπτική Γωνία / «Ο κίνδυνος είναι να μετατραπεί ο πόλεμος σε μια κρίση με δυσμενή κατάληξη εντός ωρών»

Δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και γενική διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ Μαρία Γαβουνέλη μιλά στη LiFO για έναν πόλεμο που μοιάζει ξεχασμένος.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ