ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΕΧΕΙ περάσει από την πρώτη κυβερνητική εξαγγελία για την εξόρυξη αντιμονίου στη Χίο. Μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές στα τέλη Ιουνίου, που κατέκαψαν 40 χιλιάδες στρέμματα στο νησί, κάτοικοι και πολίτες από όλη την Ελλάδα επαναφέρουν με ένταση το αίτημα για αναστολή και ακύρωση του διαγωνισμού, υποστηρίζοντας ότι τα κατεστραμμένα από τις φωτιές οικοσυστήματα έχουν ανάγκη από προστασία και όχι από ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση της περιοχής, η οποία θα επέλθει, όπως ισχυρίζονται, ως συνέπεια των εξορύξεων.
Όταν ακόμη η Χίος καιγόταν, ο Πάνος Λαζαράτος, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ο οποίος έχει καταθέσει την πρώτη αίτηση ακύρωσης του διαγωνισμού για την έρευνα και την εκμετάλλευση αντιμονίου στη Χίο, δημοσιοποίησε μέσω της σελίδας του στα social media ένα αίτημα για την αναστολή του διαγωνισμού.
Το αίτημά του, που έχει ξεπεράσει τις 11.000 κοινοποιήσεις, αναδεικνύει για τους ανθρώπους που είναι εναντίον των εξορύξεων «τη μαζική και διαρκώς ενισχυόμενη αντίδραση της κοινωνίας» απέναντι στον διεθνή διαγωνισμό για την έρευνα και εξόρυξη αντιμονίου στη Χίο.
Την ώρα που κάτοικοι, πολίτες και επιστημονικοί φορείς προειδοποιούν για ολική υποβάθμιση της περιοχής, ο διαγωνισμός του υπουργείου Περιβάλλοντος φαίνεται να έχει εισέλθει σε φάση στασιμότητας.
Η πρωτοβουλία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τον αριθμό να πλησιάζει πλέον έναν ισχυρό συμβολικό στόχο, σύμφωνα με τον Γιάννη Μακριδάκη, συγγραφέα, που είναι μία από τις πιο ηχηρές φωνές της κοινωνίας, πρωτοστατώντας στην προσπάθεια ακύρωσης του διαγωνισμού: «Απομένουν λίγες εκατοντάδες κοινοποιήσεις ώστε το αίτημα να φτάσει στον συμβολικό αριθμό των 11.724 κοινοποιήσεων, ακριβώς δηλαδή τον αριθμό της ημερομηνίας που πέρσι επιχειρήθηκε ο αιφνιδιασμός μας», λέει.
καθηγητής Διοικητικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών
Ο καθηγητής Λαζαράτος, που πήρε την πρωτοβουλία, κάνει λόγο για νομικά αβάσιμη, πρωτοφανή σε διεθνές επίπεδο και αντισυνταγματική απόπειρα που, όπως εκτιμά, θα ακυρωθεί με βεβαιότητα από το Συμβούλιο της Επικρατείας: «Η όλως παράνομη και αντιφατική παγκοσμίως πρώτη προκήρυξη εξορύξεων θανατηφόρου αντιμονίου σε νησί (και μάλιστα στο νησί της μαστίχας) μέσα σε δάση και χωριά σε περιοχή Natura για 30 χρόνια(!), που ούτως ή άλλως μετά βεβαιότητας θα ακυρωθεί από το ΣτΕ τον Οκτώβριο, πρέπει να ανακληθεί άμεσα από την κυβέρνηση», λέει.
Για τους διαφωνούντες και τους προσφεύγοντες στη Δικαιοσύνη, οι πρόσφατες πυρκαγιές και το τοπίο καταστροφής που δημιουργήθηκε στη συνέχεια αποτελούν ένα ακόμη επιχείρημα για να ανασταλεί ο διαγωνισμός, όπως ζήτησε ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, ή να ακυρωθεί, όπως επιμένει με συνεχείς αναρτήσεις του ο Γ. Μακριδάκης: «Η Χίος θρηνεί και ετοιμάζεται ψυχολογικά για τα επόμενα στάδια του πένθους και της συνέχισης της ζωής πάνω στο καρβουνιασμένο νησί και στα αγαπημένα βουνά και μονοπάτια που δεν υπάρχουν πια και δεν θα τα ξαναδούμε πράσινα όσο θα ζήσουμε. Αυτή τη στιγμή, μια κυβέρνηση με αίσθημα ευθύνης και ένα υπουργείο που λέγεται “Περιβάλλοντος” θα ακύρωναν, ως ένδειξη σεβασμού στον τόπο και στην κοινωνία του, τον διεθνή διαγωνισμό που έχουν προκηρύξει ενάντια στη βούληση της τοπικής κοινωνίας και δίνει 64.000 στρέμματα περιοχής Νατούρα του νησιού σε πολυεθνική για εξορύξεις καρκινογόνου αντιμονίου», αναφέρει.
H καμένη έκταση στη Χίο ανέρχεται σε 40.910 στρέμματα. Αυτό αναφέρεται στην προκαταρκτική ανάλυση της πυρκαγιάς της Χίου που υλοποιήθηκε από την πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της WWF Ελλάς: «Η πυρκαγιά της Χίου ξεκίνησε το μεσημέρι της Κυριακής 22 Ιουνίου 2025 και έκαψε περισσότερα από 40.000 στρέμματα, σύμφωνα με την τελευταία χαρτογράφηση της υπηρεσίας Copernicus της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από τη συνολική έκταση που επηρέασε η πυρκαγιά της Χίου, τα 32.240 στρέμματα αφορούν σε φυσική –κατά κύριο λόγο δασική– βλάστηση».
Στην προαναφερθείσα ανάλυση των δύο φορέων καταγράφεται ακόμη ότι «δυστυχώς η φετινή πυρκαγιά επηρέασε περίπου 3.800 στρέμματα σε δύο προστατευόμενες περιοχές, ενώ παρουσιάζει επικάλυψη με τις πυρκαγιές του 2012 και 2016. Το παραπάνω σημαίνει ότι η φυσική αναγέννηση σε περίπου 20.000 στρέμματα της περιοχής μπορεί να είναι προβληματική λόγω της αδυναμίας κάποιων ειδών να αντεπεξέλθουν σε αλλεπάλληλες πυρκαγιές, που λαμβάνουν χώρα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών».
Στη Χίο εκδηλώθηκαν συνολικά πέντε διαφορετικές πυρκαγιές. Κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, σε συνεργασία με δυνάμεις της Κρατικής Ασφάλειας του νησιού, συνεχίζει τη διερεύνηση για τα αίτια των πυρκαγιών, η οποία, όπως μάθαμε από την Πυροσβεστική, μπορεί να τραβήξει επί μακρόν. Η σύλληψη και εν συνεχεία ποινή φυλάκισης και το πρόστιμο για εμπρησμό από αμέλεια που επιβλήθηκε σε 31χρονη αλλοδαπή, η οποία συνελήφθη γιατί πέταξε μισοσβησμένο τσιγάρο σε ξερά χόρτα στην περιοχή Λεπτόποδα, αφορά ένα σκέλος της υπόθεσης. Όπως μάθαμε από την Πυροσβεστική, η αναζήτηση των αιτιών πρόσκλησης των πυρκαγιών συνεχίζεται.
Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση από την Πυροσβεστική, πριν από δύο 24ωρα υπήρξαν και νέες συλλήψεις στη Χίο: «Εκτός από την περίπτωση όπου καταδικάστηκε αλλοδαπή για την πυρκαγιά στην περιοχή Λεπτόποδα στη βόρεια Χίο, έχει επίσης σχηματιστεί δικογραφία κατά ημεδαπού, ο οποίος έχει πάρει προθεσμία προκειμένου να απολογηθεί για το αδίκημα του εμπρησμού από πρόθεση και κατ’ εξακολούθηση, για τις πυρκαγιές στις περιοχές Άγιος Μακάριος και Άγιος Μάρκος, που εκδηλώθηκαν πλησίον της πόλης της Χίου». Στο νησί βρέθηκαν μπιτόνια με πετρέλαιο, τα οποία θεωρούνται εργαλεία εμπρησμού: «Από την πρώτη στιγμή βρέθηκε Κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, το οποίο σε συνεργασία με την αστυνομία διερευνά όλα τα περιστατικά», λένε από την Πυροσβεστική, η οποία συνεχίζει την έρευνα στη Χίο, καθώς, όπως υπογραμμίζει, πρόκειται για μια διαδικασία που συχνά απαιτεί χρόνο.
Οι πυρκαγιές στη Χίο και η φυσική καταστροφή που προκάλεσαν αναζωπύρωσαν τις κοινωνικές αντιδράσεις για την έρευνα και την εκμετάλλευση του κοιτάσματος στο νησί. Την ώρα που κάτοικοι, πολίτες και επιστημονικοί φορείς προειδοποιούν για ολική υποβάθμιση της περιοχής, ο διαγωνισμός του υπουργείου Περιβάλλοντος φαίνεται να έχει εισέλθει σε φάση στασιμότητας. Μετά την ολοκλήρωση της Α΄ φάσης του διαγωνισμού τον περασμένο Μάρτιο, όπου κατατέθηκαν τέσσερις δεσμευτικές προσφορές από ισάριθμες εταιρείες, από το υπουργείο είχε ανακοινωθεί ότι η δεύτερη φάση του διαγωνισμού αναμενόταν να ολοκληρωθεί το δεύτερο τρίμηνο του 2025. Έχει μπει όμως ο Ιούλιος και ακόμη δεν υπάρχουν εξελίξεις, και δεν έχει ανακοινωθεί κάτι όσον αφορά την εξέλιξη της Β΄ φάσης του διαγωνισμού.
Πάντως, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο κυβερνητικός σχεδιασμός για το θέμα του αντιμονίου δεν φαίνεται να αλλάζει, παρά τις αντιδράσεις. Από τη Χίο ο Νίκος Τσάφος, υφυπουργός Ενέργειας, είχε πει ότι υπάρχει η πιθανότητα να υπάρχει κάτι που αξίζει να αξιοποιηθεί και δεν μπορεί να φανεί δίχως την έρευνα. «Κατανοώ τα ερωτήματα, τι θα γίνει, σε τι έκταση και με ποιες συνέπειες, όμως όλα αυτά μπορούν να απαντηθούν μόνο αν γίνει η έρευνα», δήλωσε στον κόσμο όταν επισκέφθηκε το νησί τον περασμένο Μάιο. Μάλιστα, οι δηλώσεις Τσάφου, που έγιναν έναν μήνα μετά την ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της Χίου για ακύρωση του διαγωνισμού, αποτιμήθηκαν ως ένα θετικό σήμα για τη συνέχιση του διαγωνισμού, για τον οποίο υπάρχει ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον, καθώς ανάμεσα στους υποψηφίους που κατέθεσαν προσφορές συγκαταλέγονται μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες της αγοράς.
Σε λίγες μέρες κλείνει ένας χρόνος από την πρώτη ανακοίνωση για την εκμετάλλευση του αντιμονίου και η κοινωνική αντίδραση συνεχώς εντείνεται. Το επόμενο διάστημα θα φανεί η πορεία των εξελίξεων όσον αφορά την εκμετάλλευση του κοιτάσματος, για το οποίο υπάρχει αυξημένη ζήτηση σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.
