Πριν από εβδομήντα χρόνια, η Βρετανική Αυτοκρατορία κατέλαβε το τελευταίο της κομμάτι γης: ένα αφιλόξενο, ακατοίκητο νησάκι, 420 χιλιόμετρα δυτικά από τις Εβρίδες της Σκωτίας. Στις 14 Σεπτεμβρίου 1955, με εντολή της Βασίλισσας Ελισάβετ Β΄, το Βασιλικό Ναυτικό προχώρησε στην επίσημη προσάρτηση του Rockall.
Το νησί είναι τόσο απομονωμένο που ο Βρετανός φυσιοδίφης James Fisher το χαρακτήρισε «το πιο απομονωμένο μικρό βραχώδες νησί στον κόσμο». Έχει διάμετρο μόλις 25 μέτρα και υψώνεται 17 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Το μεγαλύτερο τμήμα του είναι απότομος γρανίτης, με έναν μόνο επίπεδο χώρο 3,5 επί 1,3 μέτρα όπου μπορεί κάποιος να σταθεί.
Η σημασία του Rockall δεν ήταν αρχικά η αλιεία ή το πετρέλαιο, αλλά η στρατηγική του θέση. Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, τα βρετανικά έγγραφα του ΝΑΤΟ αποκάλυπταν φόβους ότι «εχθρικοί πράκτορες» θα εγκαθίσταντο στο νησί για να κατασκοπεύσουν τις δοκιμές πυραύλων που γίνονταν στις Εβρίδες.
Στις 15 Σεπτεμβρίου 1955 το πλοίο HMS Vidal έφτασε στο νησί. Μόλις τρεις μέρες αργότερα, όταν κόπασε η κακοκαιρία, τρεις πεζοναύτες και ο Fisher κατέβηκαν με ελικόπτερο, ύψωσαν τη βρετανική σημαία και δήλωσαν την κυριαρχία του Λονδίνου. Λίγα χρόνια μετά, οι γεωλόγοι ανακάλυψαν στο Rockall ένα νέο ορυκτό, τον μπαζιρίτη, που δεν είχε βρεθεί πουθενά αλλού στον κόσμο.
Στη δεκαετία του 1970, όμως, η συζήτηση μετατοπίστηκε. Τα νερά γύρω από το Rockall ήταν πλούσια σε ψάρια και πιθανούς υδρογονάνθρακες. Το 1972, το Λονδίνο το ενσωμάτωσε επισήμως στη Σκωτία, αλλά η Ιρλανδία, η Ισλανδία και η Δανία (για λογαριασμό των Νήσων Φερόε) αντέδρασαν.
Το 1982, με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, η θέση της Βρετανίας αποδυναμώθηκε, αφού «βράχοι χωρίς οικονομική δραστηριότητα» δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση για διεκδίκηση ΑΟΖ.
Περιπέτειες και ακτιβιστές
Από τότε, το Rockall έγινε σύμβολο εθνικής υπερηφάνειας και πεδίο ακτιβισμού. Το 1985, ο πρώην κομάντο των SAS Tom McClean έζησε εκεί 40 μέρες μέσα σε ένα ξύλινο κουτί για να αποδείξει ότι μπορεί να κατοικηθεί.
Το 1997, τρεις ακτιβιστές της Greenpeace προσγειώθηκαν με ελικόπτερο και κήρυξαν το νησί «πρωτεύουσα ενός νέου κράτους», του Global State of Waveland, για να διαμαρτυρηθούν κατά των εξορύξεων. Έμειναν 42 μέρες, ξεπερνώντας το ρεκόρ του McClean.
Το 2014, ο Nick Hancock έζησε στο Rockall για 43 μέρες, ενώ το 2023 ο βετεράνος Cam Cameron διασώθηκε εσπευσμένα έπειτα από καταστροφή του εξοπλισμού του λόγω κακοκαιρίας. «Δεν υπάρχει τίποτα πιο τρομακτικό από το να είσαι σε αυτόν τον βράχο – 300 μίλια από ανθρώπους, 200 μίλια από γη», είπε χαρακτηριστικά.
Ένα μικρό νησί, μεγάλες διεκδικήσεις
Παρά την αφιλόξενη φύση του, το Rockall παραμένει στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων. Η Βρετανία το θεωρεί δικό της, αλλά καμία άλλη χώρα δεν αναγνωρίζει επίσημα την κυριαρχία της. Τα πλούσια αλιευτικά νερά και οι πιθανές ενεργειακές πηγές κάτω από τον βυθό διατηρούν το ενδιαφέρον ζωντανό. Όπως είπε κάποτε ο λόρδος Kennet: «Δεν υπάρχει πιο απελπισμένο και ζοφερό μέρος στον κόσμο». Κι όμως, η μάχη για το Rockall συνεχίζεται.
Με πληροφορίες από BBC
