Η διαδικασία του να παραδίδετε το διαβατήριό σας σε έναν υπάλληλο και να λαμβάνετε μια σφραγίδα που σηματοδοτεί την άφιξή σας σε μια νέα χώρα, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα σύντομα να αποτελεί παρελθόν.
Τον Οκτώβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε την εφαρμογή του Συστήματος Εισόδου/Εξόδου (EES), ενός νέου ψηφιακού εργαλείου διαχείρισης συνόρων που καταγράφει βιομετρικά δεδομένα καθώς και τις ημερομηνίες εισόδου και εξόδου των μη Ευρωπαίων πολιτών που ταξιδεύουν εντός και εκτός της ζώνης Σένγκεν.
Μόλις εφαρμοστεί πλήρως τον Απρίλιο του 2026, το σύστημα θα αντικαταστήσει τη χειροκίνητη σφράγιση των διαβατηρίων με ψηφιακό έλεγχο, καθιστώντας τη διαδικασία πιο γρήγορη και ασφαλή, σηματοδοτώντας παράλληλα μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που κάποιοι ταξιδιώτες περνούν τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Η αλλαγή αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη παγκόσμια τάση. Χώρες όπως η Αυστραλία, η Ιαπωνία και ο Καναδάς χρησιμοποιούν ήδη βιομετρικά δεδομένα στα σύνορα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ανακοινώσει σχέδια για επέκταση παρόμοιων συστημάτων. Καθώς η ψηφιακή επεξεργασία γίνεται ο κανόνας, αυτό θα μπορούσε αθόρυβα να σημάνει το τέλος ενός παραδοσιακού ταξιδιωτικού εθίμου: της συλλογής σφραγίδων στα διαβατήρια.
Η ψηφιακή εποχή βάζει τέλος στις σφραγίδες διαβατηρίου
«Οι πρώτες εκδόσεις των σφραγίδων διαβατηρίου ανάγονται στη Μεσαιωνική ή Αναγεννησιακή περίοδο. Μια σφραγίδα από κερί τοποθετούνταν σε επιστολές από τους κυρίαρχους της Ευρώπης. Αυτό είναι, όσο ξέρω, η αρχή τους», εξηγεί ο Patrick Bixby, καθηγητής στο Arizona State University και συγγραφέας του βιβλίου License to Travel: A Cultural History of the Passport.
Αν και τα ταξιδιωτικά έγγραφα και κάποιοι τύποι σφραγίδων υπήρχαν για αιώνες, μόλις στις αρχές του 20ού αιώνα τα σύγχρονα διαβατήρια άρχισαν να παίρνουν τη σημερινή τους μορφή. Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Κοινωνία των Εθνών συνέβαλε στην τυποποίηση των διαβατηρίων καθώς τα σύνορα γίνονταν πιο αυστηρά.
Στη δεκαετία του 1950, η σύγχρονη παράδοση της λήψης σφραγίδων διαβατηρίου είχε ήδη εξελιχθεί σε δείκτες κινητικότητας και κύρους, καθώς ο κόσμος εισερχόταν στη «χρυσή εποχή» των ταξιδιών, όταν οι πτήσεις έγιναν πιο προσιτές στο ευρύ κοινό.
«Πραγματικά μόνο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και την επανέναρξη των διεθνών ταξιδιών οι σφραγίδες άρχισαν να αποκτούν την συναισθηματική αξία που έχουν σήμερα», υποστηρίζει. Με την πιθανότητα εξαφάνισης των σφραγίδων, οι αντιδράσεις των ταξιδιωτών είναι μικτές. «Θα μου λείψουν πραγματικά οι σφραγίδες διαβατηρίου. Για μένα ήταν μικρά σημάδια μνήμης από τα μέρη που επισκέφθηκα», λέει η Hristina Nabosnyi, που ζει στο Λονδίνο.
«Το να χάνονται οι σφραγίδες είναι γλυκόπικρο συναίσθημα. Αν και κατανοώ την ανάγκη για πιο γρήγορες και αποτελεσματικές διαδικασίες, η λήψη μιας σφραγίδας πάντα ένιωθα σαν μια μικρή αναγνώριση», λέει. «Αποτελεί απόδειξη ότι πέρασα ένα σύνορο και έφτασα σε μέρη που μόνο ονειρευόμουν. Θα μου λείψει αυτό το έθιμο αν οι σφραγίδες εξαφανιστούν», συμπληρώνει η συγγραφέας Elle Bulado από τη Νέα Υόρκη.
Ωστόσο άλλοι είναι πιο πρακτικοί. Ο Jorge Salas-Guevara, πρόεδρος και ιδρυτής της εταιρείας ταξιδιών New Paths Expeditions, ενθουσιάζεται με το πόσο χρόνο μπορεί να εξοικονομήσει η νέα ψηφιακή διαδικασία. «Ταξιδεύω περίπου 250–300 ημέρες το χρόνο, περνώντας σύνορα συνεχώς, οπότε για ανθρώπους σαν εμένα αυτή η αλλαγή είναι ανακούφιση», καταλήγει.
Με πληροφορίες από BBC
