Καθώς ισραηλινά μαχητικά χτυπούσαν στόχους στο Ιράν το πρωί της Παρασκευής, οι ΗΠΑ κινήθηκαν ταχύτατα για να αποστασιοποιηθούν από την απόφαση του Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιδιώκοντας να περιορίσουν τον κίνδυνο ευρείας πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Η χωρίς έγκριση από ΗΠΑ επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν θεωρείται ένδειξη κατάρρευσης των προσπαθειών του Ντόναλντ Τραμπ να συγκρατήσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, ενώ σχεδόν σίγουρα δυναμιτίζει τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για ένα ενδεχόμενο πυρηνικό σύμφωνο που θα απέτρεπε την Τεχεράνη από την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Η απάντηση του Ιράν θεωρείται πλέον σχεδόν βέβαιη, με τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε ολοκληρωμένο πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών — ένα σενάριο που ο Τραμπ είχε δηλώσει δημόσια πως επιθυμεί να αποφύγει.
Καθώς η σκόνη από τους βομβαρδισμούς στην Τεχεράνη δεν είχε ακόμη κατακαθίσει, Αμερικανοί αξιωματούχοι υποβάθμισαν τη συμμετοχή των ΗΠΑ, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή επίθεση «μονομερή» και προειδοποιώντας το Ιράν να μην επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις και πρεσβείες στην περιοχή.
«Απόψε, το Ισραήλ προέβη σε μονομερή ενέργεια κατά του Ιράν», ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. «Δεν συμμετέχουμε στις επιθέσεις και η κορυφαία μας προτεραιότητα είναι η προστασία των αμερικανικών δυνάμεων». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «το Ισραήλ μας ενημέρωσε πως θεωρεί αυτή την ενέργεια αναγκαία για την αυτοάμυνά του» και πως οι ΗΠΑ έχουν λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια των δυνάμεών τους, παραμένοντας σε στενή επικοινωνία με περιφερειακούς εταίρους. «Να είναι σαφές: το Ιράν δεν πρέπει να στοχεύσει αμερικανικά συμφέροντα ή προσωπικό».
Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές ανέμεναν ότι το Ισραήλ θα ανέμενε τουλάχιστον μέχρι να εξαντληθούν οι διπλωματικές προσπάθειες με το Ιράν. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Τραμπ είχε τηλεφωνήσει τη Δευτέρα στον Νετανιάχου καλώντας τον να αποφύγει την επίθεση. Ωστόσο, μέχρι την Τετάρτη, οι ΗΠΑ είχαν ήδη ξεκινήσει την απομάκρυνση μη απαραίτητου προσωπικού από βάσεις και πρεσβείες εντός ακτίνας ιρανικού πλήγματος.
«Υπάρχει ξεκάθαρα σύγχυση στην αμερικανική στάση αυτή τη στιγμή… και διαφορές ανάμεσα στη θέση των ΗΠΑ και του Ισραήλ», δήλωσε ο Ουίλιαμ Γουέσλερ από το Atlantic Council. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Νετανιάχου δύσκολα θα είχε προχωρήσει στην επίθεση εάν είχε λάβει ρητή απαγόρευση από την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, οι ΗΠΑ έσπευσαν να αποστασιοποιηθούν και δεν υπήρξε καμία ένδειξη πως σκοπεύουν να συνδράμουν στρατιωτικά το Ισραήλ στην περίπτωση ιρανικής αντεπίθεσης. «Η αντίδραση των ΗΠΑ μοιάζει τουλάχιστον εκτός συγχρονισμού», σημείωσε.
Προσθέτοντας στη σύγχυση, ισραηλινός τηλεοπτικός σταθμός προσκείμενος στην κυβέρνηση Νετανιάχου μετέδωσε ότι οι επιθέσεις είχαν πλήρη συντονισμό με την Ουάσιγκτον.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, επρόκειτο να ταξιδέψει στην Ομάν για έναν έκτο γύρο διαπραγματεύσεων με το Ιράν — μια τελευταία ευκαιρία για διπλωματική λύση.
Οι επιθέσεις έλαβαν χώρα λίγες μόλις ώρες μετά από δημόσια τοποθέτηση του Τραμπ, στην οποία προειδοποιούσε ότι μια ισραηλινή επίθεση θα «τινάξει στον αέρα» τις συνομιλίες. «Θα προτιμούσα σαφώς μια συμφωνία», δήλωσε την Πέμπτη από τον Λευκό Οίκο. «Βρισκόμαστε κοντά σε μια αρκετά καλή συμφωνία... Αν νομίζω πως μπορούμε να φτάσουμε σε συμφωνία, δεν θέλω το Ισραήλ να επιτεθεί, γιατί αυτό θα τα τινάξει όλα στον αέρα». Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι ένα πλήγμα ενδεχομένως να έσπρωχνε το Ιράν προς μια συμφωνία περιορισμού του πυρηνικού του προγράμματος. «Μπορεί να βοηθήσει, αλλά μπορεί και να καταστρέψει τα πάντα», είπε.
Πλέον, το σενάριο της κατάρρευσης της διπλωματίας είναι γεγονός. Ορισμένοι επικριτές θεωρούν πως η αποχώρηση των ΗΠΑ από την περιοχή - αποτέλεσμα της απόφασης Τραμπ να εγκαταλείψει την πυρηνική συμφωνία JCPOA κατά την πρώτη του θητεία - αύξησε την πιθανότητα σύγκρουσης.
«Η επίθεση ήταν ξεκάθαρα σχεδιασμένη για να ματαιώσει τις διαπραγματεύσεις του Τραμπ με το Ιράν», δήλωσε ο γερουσιαστής Κρις Μέρφι. «Αποτελεί ακόμη μια απόδειξη του πόσο λίγο σεβασμό απολαμβάνει ο Τραμπ — ακόμη και από συμμάχους των ΗΠΑ». «Αυτό είναι μια καταστροφή που δημιούργησαν ο Τραμπ και ο Νετανιάχου και πλέον η περιοχή κινδυνεύει να εισέλθει σε έναν νέο, αιματηρό πόλεμο», πρόσθεσε. «Το Ιράν δεν θα βρισκόταν τόσο κοντά στην απόκτηση πυρηνικού όπλου αν ο Τραμπ και ο Νετανιάχου δεν είχαν οδηγήσει τις ΗΠΑ εκτός της διεθνούς συμφωνίας που είχε ενώσει την Ευρώπη, τη Ρωσία και την Κίνα στο πλευρό της Ουάσιγκτον για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος».
Με πληροφορίες από Guardian
