Η Ευρώπη επεξεργάζεται ένα εφεδρικό σχέδιο άμυνας, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ μειώσουν ή τερματίσουν τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ.
Το σχέδιο, που ανεπίσημα περιγράφεται ως «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ», δεν στοχεύει στη διάλυση της συμμαχίας αλλά στη μετατόπιση περισσότερων αρμοδιοτήτων στους Ευρωπαίους.
Οι ανησυχίες για την αξιοπιστία της αμερικανικής στήριξης έχουν ενισχυθεί λόγω δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ΝΑΤΟ ή περιορισμού της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Αυτό έχει οδηγήσει ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εξετάζουν πιο σοβαρά την ανάγκη για αυτοτελή επιχειρησιακή ικανότητα εντός του ΝΑΤΟ.
Η στροφή της Ευρώπης και η ενίσχυση ρόλου μέσα στο ΝΑΤΟ
Κομβικό σημείο αποτελεί η αλλαγή στάσης της Γερμανίας υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος δείχνει μεγαλύτερη διάθεση για ανάληψη ευρωπαϊκής ευθύνης στην άμυνα.
Η νέα προσέγγιση ανοίγει τον δρόμο για μια πιο «ευρωπαϊκή ηγεσία» μέσα στο ΝΑΤΟ, χωρίς όμως επίσημη απομάκρυνση από τις ΗΠΑ.
Στο ίδιο πλαίσιο, χώρες όπως η Γαλλία, η Πολωνία και οι σκανδιναβικές χώρες ενισχύουν τη συνεργασία τους, επιδιώκοντας μεγαλύτερη αυτονομία στις στρατιωτικές δομές του ΝΑΤΟ.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ έχει ήδη δηλώσει ότι η συμμαχία θα γίνει πιο «ευρωπαϊκά καθοδηγούμενη», παραμένοντας όμως ενιαία.
Παρά τις πολιτικές εξελίξεις, οι στρατιωτικές προκλήσεις παραμένουν σημαντικές. Το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να βασίζεται σε αμερικανικά συστήματα διοίκησης, πληροφοριών και πυρηνικής αποτροπής, στοιχεία που η Ευρώπη δεν μπορεί ακόμη να αντικαταστήσει πλήρως.
Οι στρατηγικές αδυναμίες και το μέλλον του ΝΑΤΟ
Η συζήτηση για ένα πιο αυτόνομο ευρωπαϊκό ρόλο μέσα στο ΝΑΤΟ αναδεικνύει κρίσιμα κενά,, καθώς η Ευρώπη δεν μπορεί να αντικαταστήσει άμεσα τα αμερικανικά δορυφορικά μέσα και τα συστήματα επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης βαλλιστικών πυραύλων.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας έχει τονίσει ότι η μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αλλά πρέπει να γίνει σταδιακά για να μη διαταραχθεί η συνοχή του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, η πίεση από τη Ρωσία και τον Βλάντιμιρ Πούτιν ενισχύει την ανάγκη για αποτροπή στην Ευρωπαϊκή ήπειρο, καθιστώντας το ΝΑΤΟ βασικό πυλώνα ασφάλειας, ακόμη κι αν αλλάζει ο εσωτερικός του συσχετισμός ισχύος.
Το μέλλον του ΝΑΤΟ φαίνεται να κινείται προς μια νέα ισορροπία: λιγότερο αμερικανοκεντρικό, πιο ευρωπαϊκό, αλλά ακόμη ενιαίο ως συμμαχία.
