Βρισκόμαστε στον κόσμο του Ντόναλντ Τραμπ και όλοι οι υπόλοιποι απλώς προσπαθούμε να συμβιώσουμε μαζί του. Ο σαρωτικός τραμπούκος του Λευκού Οίκου υπήρξε ο καθοριστικότερος παράγοντας στη διαμόρφωση των διεθνών υποθέσεων κατά το 2025, και αυτό θα συνεχιστεί όσο παραμένει στον Λευκό Οίκο. Η προσέγγισή του, που καταρρίπτει κάθε κατεστημένο κανόνα, έχει προκαλέσει αναταράξεις σε τομείς όπως το εμπόριο, αλλά ταυτόχρονα απέφερε διπλωματικά αποτελέσματα (όπως στη Γάζα) και επέβαλε αναγκαίες αλλαγές (όπως στις αμυντικές δαπάνες της Ευρώπης). Καθώς ο Τραμπ θα συνεχίσει να αναστατώνει τον πλανήτη και το 2026, ιδού δέκα τάσεις και θέματα που θα κυριαρχήσουν το ερχόμενο έτος:
1. Τα 250 χρόνια της Αμερικής
Αναμένονται εκ διαμέτρου αντίθετες αναγνώσεις του αμερικανικού παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος, καθώς Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί θα περιγράφουν την ίδια χώρα με όρους διαμετρικά αντίθετους, τιμώντας την 250ή επέτειο από την ίδρυσή της. Οι ψηφοφόροι θα δώσουν την ετυμηγορία τους για το μέλλον της χώρας στις ενδιάμεσες εκλογές (midterms) του Νοεμβρίου. Ωστόσο, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής, η διακυβέρνηση Τραμπ μέσω εκφοβισμών, δασμών και εκτελεστικών διαταγμάτων θα συνεχιστεί ακάθεκτη.
2. Γεωπολιτική αστάθεια
Οι αναλυτές εξωτερικής πολιτικής διχάζονται: βρισκόμαστε σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ των συνασπισμών ΗΠΑ και Κίνας ή μήπως μια «συμφωνία τύπου Τραμπ» θα διχοτομήσει τον πλανήτη σε αμερικανική, ρωσική και κινεζική «σφαίρα επιρροής»; Μην στοιχηματίζετε σε κανένα από τα δύο. Ο Τραμπ προτιμά μια συναλλακτική προσέγγιση δούναι και λαβείν, βασισμένη στο ένστικτο και όχι σε μεγάλα γεωπολιτικά μοντέλα. Η παλαιά διεθνής τάξη πραγμάτων θα συνεχίσει να φθίνει, ενώ «συνασπισμοί προθύμων» θα συνάπτουν νέες συμφωνίες στην άμυνα, το εμπόριο και το κλίμα.
3. Πόλεμος ή Ειρήνη; Και τα δύο.
Με λίγη τύχη, η εύθραυστη ειρήνη στη Γάζα θα διατηρηθεί. Όμως, οι συγκρούσεις στην Ουκρανία, το Σουδάν και τη Μιανμάρ θα συνεχιστούν. Ρωσία και Κίνα θα θέσουν σε δοκιμασία τη βούληση της Αμερικής να στηρίξει τους συμμάχους της με προκλήσεις στην «γκρίζα ζώνη» στη Βόρεια Ευρώπη και τη Νότια Σινική Θάλασσα. Καθώς τα όρια μεταξύ πολέμου και ειρήνης γίνονται όλο και πιο θολά, η ένταση θα μεταφερθεί στην Αρκτική, σε τροχιά γύρω από τη Γη, στον θαλάσσιο πυθμένα και στον κυβερνοχώρο.
4. Προκλήσεις για την Ευρώπη
Η κατάσταση αυτή αποτελεί δοκιμασία για την Ευρώπη, η οποία καλείται να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, να κρατήσει την Αμερική στο πλευρό της, να τονώσει την οικονομική ανάπτυξη και να διαχειριστεί τα τεράστια ελλείμματα, την ώρα που η λιτότητα απειλεί να ενισχύσει την ακροδεξιά. Ταυτόχρονα, επιθυμεί να παραμείνει πρωτοπόρος στο ελεύθερο εμπόριο και την πράσινη ανάπτυξη. Είναι αδύνατον να επιτευχθούν όλα αυτά ταυτόχρονα.
5. Η ευκαιρία της Κίνας
Παρά τα εσωτερικά της προβλήματα (αποπληθωρισμός, επιβράδυνση, βιομηχανική υπερπαραγωγή), η πολιτική «Η Αμερική Πρώτα» του κ. Τραμπ προσφέρει στην Κίνα την ευκαιρία να ενισχύσει την παγκόσμια επιρροή της. Το Πεκίνο θα αυτοπροβληθεί ως ένας πιο αξιόπιστος εταίρος, ειδικά στον Παγκόσμιο Νότο. Η στρατηγική του θα είναι να διατηρήσει τις σχέσεις με τις ΗΠΑ σε συναλλακτικό και όχι συγκρουσιακό επίπεδο.
6. Οικονομικές ανησυχίες
Παρότι η αμερικανική οικονομία αποδεικνύεται ανθεκτική στους δασμούς του Τραμπ, αυτοί θα επιβραδύνουν την παγκόσμια ανάπτυξη. Με τις πλούσιες χώρες να ζουν πάνω από τις δυνατότητές τους, ο κίνδυνος μιας κρίσης στην αγορά ομολόγων αυξάνεται. Κομβικό σημείο θα είναι η αντικατάσταση του Τζερόμ Πάουελ στην ηγεσία της Fed τον Μάιο· μια ενδεχόμενη πολιτικοποίηση της Κεντρικής Τράπεζας θα μπορούσε να πυροδοτήσει αναταραχή στις αγορές.
7. Προβληματισμοί για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Οι υπέρογκες δαπάνες για υποδομές AI ίσως συγκαλύπτουν οικονομικές αδυναμίες στις ΗΠΑ. Θα σκάσει η φούσκα; Ακόμα και αν συμβεί, η τεχνολογία διατηρεί την αξία της, όπως συνέβη παλαιότερα με τον σιδηρόδρομο και το διαδίκτυο. Ωστόσο, η ανησυχία για τον αντίκτυπο της AI στις θέσεις εργασίας, ειδικά των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα ενταθεί.
8. Αντικρουόμενα μηνύματα για το κλίμα
Ο στόχος για τον περιορισμό της θέρμανσης στον 1.5°C θεωρείται πλέον ανέφικτος και ο κ. Τραμπ αποστρέφεται τις ανανεώσιμες πηγές. Παρ' όλα αυτά, οι παγκόσμιες εκπομπές ρύπων πιθανώς έχουν κορυφωθεί και η καθαρή τεχνολογία ανθεί στον Παγκόσμιο Νότο. Πολλές εταιρείες θα επιτύχουν τους κλιματικούς τους στόχους, αλλά θα το κάνουν αθόρυβα για να μην προκαλέσουν την οργή του Λευκού Οίκου.
9. Οι αξίες του αθλητισμού
Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 2026 συνδιοργανώνεται από ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, οι σχέσεις των οποίων είναι τεταμένες. Την παράσταση όμως κλέβουν οι "Αγώνες της Ντόπας" στο Λας Βέγκας, όπου επιτρέπεται η χρήση αναβολικών και οι οποίοι αναμένεται να προκαλέσουν θύελλα αντιδράσεων. Πρόκειται για απάτη ή για μια νέα πραγματικότητα;
10. Η επανάσταση του Ozempic
Έρχονται νέα, φθηνότερα φάρμακα για την απώλεια βάρους (τύπου GLP-1) και σε μορφή χαπιού. Αυτό διευρύνει τη συζήτηση περί ηθικής της «βελτίωσης των επιδόσεων» πέρα από τον αθλητισμό. Λίγοι συμμετέχουν στους Ολυμπιακούς Αγώνες, αλλά ο καθένας μπορεί πλέον να συμμετάσχει στους «αγώνες του Ozempic»
Με στοιχεία από άρθρο του εκδότη του The World Ahead 2026 , Tom Standage, στον Economist
