Για τους νέους μουσουλμάνους, το Διαδίκτυο μπορεί να είναι είτε ένας θανάσιμος πειρασμός ή μια ανάσα φρέσκου αέρα. Στη χειρότερη περίπτωση, για ορισμένα παιδιά που έχουν πολύ ελεύθερο χρόνο, ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο του εξτρεμισμού, όπου όλες οι μετριοπαθείς επιρροές από την πραγματική ζωή (γονείς, εκπαιδευτικοί, ιμάμηδες) μπορούν να παραμεριστούν.
Για άλλα παιδιά όμως το διαδίκτυο φαίνεται να προσφέρει μια απόδραση σαφώς πιο υγιή καθώς λειτουργεί ως αντίστιξη απέναντι σε ένα πραγματικό κόσμο όπου είναι υποχρεωμένα να σκέφτονται, να προσεύχονται και να ακολουθούν σκληρούς και γρήγορους κανόνες, το διαδίκτυο τους προσφέρει ένα τόπο με διαφορετικές ιδέες όπου μπορούν να απορρίπτουν ή να αμφισβητούν οποιοδήποτε ιδεολογικό ή πολιτιστικό πρότυπο.
Αυτή ήταν η εμπειρία του Amir Ahmad Nasr, ενός νεαρού συγγραφέα και επιχειρηματία από το Σουδάν ο οποίος ήταν ένας από τους συμμετέχοντες στο Oslo Freedom Forum (OFF). Στο φόρουμ του τρέχοντος έτους, οι ευκαιρίες και οι κίνδυνοι του διαδικτύου βρέθηκαν στο επίκεντρο των συνομιλιών με στόχο την θωράκιση της ελεύθερης έκφρασης.
Ο Νασρ αποφάσισε να καταγράψει τη διαδικτυακή του εμπειρία με το βιβλίο: «My Isl@m:. Πώς Φονταμενταλισμός έκλεψε το μυαλό μου και η αμφιβολία ελευθέρωσε την ψυχή μου». Όχι μόνο περιπλανήθηκε από το συμβατικό Ισλάμ στον αθεϊσμό και τον σουφισμό αλλά ενθάρρυνε τους συμπατριώτες του να δουν από διαφορετική οπτική την πατρίδα τους, τον πολιτισμό αλλά και την πίστη τους. Αυτό έγινε μέσω ενός blog που ονομάζεται «Σουδανός Στοχαστής», το οποίο κατέβασε στα τέλη του 2012, αφού αποκάλυψε το πραγματικό του όνομα.
Ο ίδιος αναγνωρίζει, πως υπάρχουν φορές που θέλει οι δηλώσεις του να είναι όσο το δυνατό πιο δημόσιες και άλλες φορές, όταν χρειάζεται θέλει να κρατήσει την επικοινωνία του προσωπική. Είναι, βέβαια, σχετικά ασφαλής να είσαι ένας ανώνυμος '«Σουδανός Στοχαστής», όταν ζεις, όπως εκείνος στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, χιλιάδες μίλια μακριά από την πατρίδα σου.
Ωστόσο παρά τα μέτρα ασφαλείας που παίρνει τις περισσότερες φορές τα προσωπικά του μηνύματα διαβάζονται αφού πολλοί συμπατριώτες του πίσω στο Σουδάν δεν έχουν γνώσεις για να προφυλάξουν τις συνομιλίες τους. Το περασμένο καλοκαίρι στο Χαρτούμ έγινε κύμα συλλήψεων αντιφρονούντων και ο τρόπος εντοπισμού ήταν σχετικά εύκολος για τις αρχές- απλά παγίδευσαν τους κωδικούς και διάβασαν τα email που τους ενδιέφεραν.
Για την προστασία τους συμπατριωτών του από το δικό τους αυθορμητισμό, ο κ. Nasr διστάζει έντονα να ξεκινήσει μια ηλεκτρονική συζήτηση πάνω σε ένα ευαίσθητο θρησκευτικό ή πολιτικό θέμα με το πρόσωπο που ζει στο Σουδάν, αν και θα απαντήσει εάν κάποιος άλλος να ξεκινήσει τη συνομιλία. Ένα θέμα που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για ανοιχτόμυαλους νεαρούς μουσουλμάνους στο Σουδάν είναι το ζήτημα της εκκοσμίκευσης, δηλαδή της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους. Παρά το γεγονός ότι η εκκοσμίκευση θεωρητικά είναι πλήρως συμβατή με το Ισλάμ εντούτοις για τους πιστεύοντας κατά γράμμα στο Κοράνι αποτελεί κάτι σαν ανάθεμα.
Σε μια προηγούμενη γενιά, οι διαφωνούντες χρειαζόντουσαν ένα παράνομο τυπογραφείο ή αργότερα έναν φορητό υπολογιστή. Σήμερα το μεγαλύτερο διακύβευμα σύμφωνα με τον Economist είναι να προστατέψουν το απόρρητο των συνομιλιών τους. «Δυστυχώς η κοινότητά μας με ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι σε βρεφικό στάδιο σε αυτόν τον τομέα», λέει ο Thor Halvorssen, ο ιδρυτής του OFF. «Μια κυβέρνηση μπορεί εύκολα να βρει λογισμικό για να κατασκοπεύει τους αντιπάλους της, αλλά είναι πιο δύσκολο για εκείνους τους αντιπάλους να προστατεύσουν τον εαυτό τους».
Για του λόγου το αληθές ένας ακτιβιστής κατά της διαφθοράς από την Ανγκόλα, ο Rafael Marques de Morais, άφησε έναν συνεργάτη του, τον Jacob Appelbaum, να χακάρει το PC του. Για εκείνον ήταν πολύ εύκολο να εγκαταστήσει κακόβουλο λογισμικό ειδικά σχεδιασμένο και ανθεκτικό στα περισσότερα firewalls, που έπαιρνε στιγμιότυπα της οθόνης του κάθε λίγα δευτερόλεπτα. Είναι προφανές πως κάθε μπλόγκερ που επιθυμεί να αμφισβητήσει το κατεστημένο ή να προσφέρει νέες ερμηνείες του Ισλάμ πρέπει να είναι διπλά προσεκτικός ακόμα και σε αυτά που πληκτρολογεί.
Φυσικά όσοι ασχολούνται συστηματικά με τη Μέση Ανατολή γνωρίζουν πως το απόρρητο των επικοινωνιών είναι όνειρο θερινής νύκτας. Μιλώντας στον Economist ο Ahmed Benchemsi, ένας βετεράνος blogger από το Μαρόκο, λέει ότι ανατράφηκε θεωρώντας δεδομένο ότι τηλεφωνικές συνδιαλέξεις όλης της οικογένειας του είχαν υποκλαπεί -ακόμα και συζητήσεις για προσεχείς γάμους. Αλλά υπήρχαν στιγμές σε δημοσιογραφικών δραστηριοτήτων του, όταν θα ήθελε ένα βαθμό για την προστασία της ιδιωτικής ζωής τους συνομιλητές του.
Στο τέλος, ένας από τους συμμετέχοντες στο φόρουμ χαριτολογώντας, σημειώνει πως υπάρχουν φορές που η αρχαία φιλοσοφική αναζήτηση για την αλήθεια και η σύγχρονη ανησυχία της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο φαίνεται να συγκλίνουν. Η παρατήρηση προήλθε από τον Lobsang Sangay, τον εξόριστο πρωθυπουργό του Θιβέτ. Όταν ο ίδιος χρησιμοποιεί τον υπολογιστή του φροντίζει να μην ανοίγει ποτέ παράξενα συνημμένα αρχεία που μπορεί να περιέχουν κακόβουλο λογισμικό. Μάλιστα το συνδυάζει με μία από τις θεμελιώδεις αρχές του βουδισμού: της μη προσήλωσης.
